L022.038大圓滿幻化休息註釋善車 C3.5S

༄༅། །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོའི་འགྲེལ་པ་ཤིང་རྟ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།« »།

« རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་སནྡྷིམཱ་ཡཱ་བི་ཤྲཱནྟ་སྱ་བྲྀཏྟི་ར་ཐ་ཕ་ལ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོའི་འགྲེལ་པ་ཤིང་རྟ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གདོད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆོས་སྐུ་དག་པ་ལས། །མཛད་པའི་རྣམ་འཕྲུལ་སྒྱུ་མའི་སྐུ་བཞེངས་པ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན་ཆོས་རྗེ་བླ་མ་དང༌། །རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་གུས་པའི་གཙུག་གིས་མཆོད། །གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་འདུལ་བྱེད་དབྱེ་བ་ལས། །ཐེག་པའི་རྣམ་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་ཀུན་གྱི། །སྙིང་པོར་གྱུར་པ་འོད་གསལ་སྒྱུ་མ་ ཉིད། །ཤིང་རྟ་བཟང་པོའི་འགྲེལ་འདིས་རབ་གསལ་བྱ། །གང་གི་ཚེ་ཐུགས་རྗེ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྒྲོན་མ་རྣམ་པར་བཀོད་དེ། མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བ་ལས། ཞིང་འདིར་ཡང་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོང་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུངས་པ་དག་གི་མཆོག་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་ཚུལ་རྒྱ་མཚོ་སྒྲོགས་པ་ལས། ཟབ་མོ་སྙིང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་ཕྱོགས་ངེས་པར་སྦྱར་ན། སྒྱུ་མའི་ཚུལ་རྣམ་པ་གཉིས་དཔེ་བརྒྱད་ཀྱིས་གོ་རིམས་ངེས་པས་རྣལ་འབྱོར་དུ་གསུངས་ཏེ། དེའི་མན་ངག་གི་གནད་ངེས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ཞེས་བྱ་བར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལས། འདིར་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དོན་གྱིས་འགྲེལ་པའི་གནད་ངེས་པ་ལས། རེ་ཞིག་དང་པོ་ཕྱག་གིས་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་ནི། ཆོས་ཀུན་མ་སྐྱེས་མཉམ་པའི་ངང་ཉིད་ལས། །ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་གཉིས་མེད་རོལ་པ་ཆེ། །སེམས་ཉིད་རྒྱལ་པོ་རང་བྱུང་གདོད་མ་ལ། །མ་སྐྱེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

以下是直譯： 大圓滿幻化休息註釋名為"善車" 在印度語中：（Mahāsandhimāyāviśrāntasya vṛtti ratha phala nāma，महासन्धिमायाविश्रान्तस्य वृत्ति रथ फल नाम，大圓滿幻化休息註釋善車名，Ma ha san dhi ma ya vi shran ta sya vri tti ra tha pha la na ma） 在藏語中：大圓滿幻化休息註釋名為"善車" 頂禮光榮金剛薩埵。 從本初清凈的菩提法身中， 顯現幻化身的事業神變， 三界怙主法王上師和 諸佛菩薩，我以恭敬頂禮。 從所化根機和能化方便的差別， 無量乘的教法中， 成為精髓的光明幻化本身， 將以此善車註釋充分闡明。 當以稀有大悲光芒遍照無邊世界， 驅散一切無明黑暗后， 此土外內導師薄伽梵等千位 宣說無量法蘊中最殊勝者， 即是宣說無上大乘海洋法門中， 將甚深精髓彙集一處而修持， 若確定趨向，則說有兩種幻化方式， 以八種比喻依次確定為瑜伽。 其中要訣之精要， 在名為"自性大圓滿法類幻化休息"中已確立， 此處也將依其分類，以義解釋要點。 首先，以禮敬開始： 一切法本無生平等性中， 智慧幻化無二大游舞， 本初自生心性之王， 無生無聚散故我頂禮。

།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་རྡོ་རྗེའི་ལུས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་རང་གི་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁམས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ སྙིང་པོ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིངས་སམ་འབྱུང་གནས་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། ཐོག་མ་མེད་པ་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ ཏེ། །འདི་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་ངོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་་དང༌། མཉམ་པ་ཉིད་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། རྟག་ཆད་ལས་་འདས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱི་ཡུམ་ལ་བསྟོད་པ་ལས་ཀྱང༌། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མི་འགག་ནམ་འཁའི་ངོ་བོ་ ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་གང་གི་ངོ་བོར་ཡང་མ་གྲུབ་ལ། འཁོར་འདས་ཀྱི་འཆར་གཞིར་གནས་ཏེ། དོ་ཧ་མཛོད་ལས། སེམས་ཉིད་གཅིག་པུ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཏེ། །གང་ལ་སྲིད་ཀྱང་མྱ་ངན་འདས་འཕྲོ་བ། །འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཡི། །ཡིད་བཞིན་ནོར་འདྲའི་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是直譯： 如是所說。此偈頌是本論的金剛體性安立。各自自證的菩提心界如來藏，是輪迴和涅槃一切法的法界或殊勝源泉。如《楞伽經》中說： 無始時的法界， 是一切法之處， 因其存在故， 一切眾生及 證得涅槃。 其本性是自性無生、平等性、無實體、超越常斷，因此是不二智慧，超越言思，各自自證的勝義諦。如《贊法身佛母頌》中也說： 超言思的般若波羅蜜， 無生不滅如虛空本性， 各自自證智慧行境界， 三世諸佛之母我頂禮。 此本性雖不成立為任何實體，卻作為輪迴涅槃的顯現基礎而存在。如《道歌寶藏》中說： 唯一心性是一切種子， 無論何處有輪迴涅槃顯現， 能賜予所欲果實， 如意寶珠般的心我頂禮。

།དེ་ལྟར་ཕྱག་གི་རྗེས་ལ་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི། རྒྱལ་བས་ཆོས་ཀུན་སྒྱུ་མའི་ཚུལ་གཉིས་སུ། །ཡང་དག་གསུང་དེ་རང་བཞིན་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། །མདོ་བརྒྱུད་མན་ངག་སྙིང་པོའི་བཅུད་བསྡུས་ཏེ། །ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བཞིན་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། །ཅེས་པ་སྟེ། སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གསུངས་ཏེ། ཡུམ་བར་མ་ལས་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ལས་་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་ན་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་དང། སྒྱུ་མ་མཁན་རབ་ཏུ་བཟང་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། བཟང་པོ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀུན། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བགྱི། །ཞེས་གསུངས་་སོ། །དེ་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ལ་སྣང་ཞིང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་མཐུ་བརྟས་པའི་ཕྱིར་ལོག་རྟོག་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་ཞིང་རིག་པའི་རང་མདངས་སྐུ་་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་དང༌། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ལ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མའི་ཆོས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུའང་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། །ཡང་དག་སྒྱུ་མའི་ཚུལ་གཉིས་ སུ། །བདག་དང་བདག་གི་གཞན་མེད་དེ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དབྱིངས་ཉིད་ཚུལ། །ཅེས་སོ། །དེ་དག་གིས་དང་པོ་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

以下是直譯： 如是禮敬之後，立誓著論： 諸佛說一切法有兩種幻化方式， 爲了如實了悟其本性， 彙集經續竅訣之精華， 我將如實經驗宣說，請聽。 所說的是：顯現存在的輪迴涅槃一切法，雖現而無自性，如幻化。如《中般若經》中說："須菩提，一切法如夢如幻，涅槃亦如夢如幻。若有法勝於涅槃者，我亦說其如夢如幻。"《善巧幻師請問經》中也說："善巧，應知一切諸法皆如幻化。" 其中，一切輪迴法顯現於心，因心的習氣力量增強，故稱為顛倒幻化。一切涅槃法顯現於智慧，是覺性自明的身智顯現，任運成就而超越實體和相的法，故稱為如實幻化。如《大幻化網續》中說： 如實幻化有二種， 無我我所亦無他， 即是清凈法界相。 以上已說明首先入論之因。

། ད་ནི་འཇུག་ཡུལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་བཤད་པ་ལ་རྡོ་རྗེའི་གནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས། དང་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་སྣང་ལ་རངབཞིན་མེད་པས་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བ་ལས། གཞི་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་གཅིག་དང་དུ་མའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དམ་པར་ལྟ་བས་ཐག་བཅད་པ་ནི། གཞི་དབྱིངས་མི་འགྱུར་སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ཆེ། །སྟོང་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་ངང་ཉིད་ལས། །རྒྱལ་ཆོས་དྲི་མེད་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་བཞིན། །ལྷུན་གྲུབ་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད། ། ངང་གིས་འོད་གསལ་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པར་ལྡན། །འདི་ནི་རང་བཞིན་གདོད་མའི་གནས་ལུགས་ཏེ། །གང་དག་གཞི་ཡི་སྒྱུ་མ་ལགས་པར་གསུང། །དེ་ལ་འཁོར་འདས་ཀྱི་སྒྱུ་མའི་འབྱུང་གཞི་ནི་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡེ་ནས་འོད་གསལ་བ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ལ། དེའི་ངོ་བོ་སྟོང་པས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ། རང་བཞིན་གསལ་བས་ཉི་ཟླ་ལྟ་བུ། ཐུགས་རྗེ་འཆར་གཞིར་གནས་པས་མེ་ལོང་དངས་པའི་ངོས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ངང་ནས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤར་ཆེན་པོ་དབྱིངས་དེའི་ཡོན་ཏན་དུ་ཡེ་ནས་ཡོད་པ་ནི། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ན་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རིག་པ་རང་ཤར་ལས། དབྱིངས་དེའི་ངོ་བོ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། རང་བཞིན་ནི་ངང་གི་འོད་གསལ་བའོ། །ཐུགས་རྗེ་ནི་རིགས་པའི་སྙིང་པོར་གནས་ཏེ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཆར་གཞི་གྱུར་པའོ་ཞེས་སོ། །འདི་ཉིད་འཁོར་་འདས་གཉིས་ཀྱི་འཕྲོ་གཞི་ཐོག་མའི་འོད་གསལ་སྙིང་པོ་ཡང་དག་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱའོ།

以下是直譯： 現在解釋入處論體本身，有八金剛處。首先，應確定一切法如夢幻顯現而無自性。 基礎顯現無自性，遠離一多等一切邊的殊勝法界，以見解決定： 基界不變心性大虛空， 空明離戲自性中， 如無垢日月星辰般佛法， 任運三身智慧不離合。 自然光明功德圓滿具， 此乃本初自性實相， 諸說此為基之幻化。 其中，輪迴涅槃幻化的源基是覺性菩提心本來光明如來藏。其本性空如虛空，自性明如日月，大悲作為顯現基如明鏡。從如是狀態中，一切身智之法任運本顯大光明，本來存在為彼界之功德，如虛空中有日月星辰。如《自顯覺性》中說："彼界本性如虛空。自性為自然光明。大悲安住覺性精華，成為一切功德顯現基礎。" 此即輪涅二者之發源基礎，本初光明精華、如實法界幻化。

།གཞི་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འཁྲུལ་ཚུལ་ནི། དེ་ཉིད་ངང་ལས་གློ་བུར་འཁྲུལ་པའི་སྤྲིན། །རྨི་ལམ་བྱེད་པོ་གཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་ཉིད་དང་ནི། །གཉིས་མེད་གཉིས་སུ་འཛིན་པས་བསླད་པའི་སེམས། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མ་རིག་ལས་བྱུང་བས། །འགྲོ་དྲུག་འཁྲུལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་རྨི་ལམ་བཞིན། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་གཉིད་དུ་སོང་སྟེ་བདེ་སྡུག་གི་རྨི་ལམ་འཆར་བ་ཡང་འཆར་གཞིའི་དབྱིངས་རིག་པ་ལ་རྐྱེན་གཉིད་དུ་སོང་བས་བྱས་དུས། བག་ཆགས་ཀྱི་རྨི་ལམ་དུ་འཁྲུལ་ནས་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བ་ལ་སོ་སོར་སྤྱོད་ཅིང་ཞེན་པ་ལྟར། ཐོག་མའི་དབྱིངས་འོད་གསལ་བའི་ངང་ལས། གཞི་སྣང་ཡུལ་དུ་ཤར་དུས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པས་རང་བསྒྲིབས་ཏེ། རང་སྣང་་དུ་མ་ཤེས་པས། ཀུན་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པས་གཉིས་སུ་བཟུང་བའི་དབང་གིས་དཔྱོད་བྱེད་གཟུགས་འཛིན་དུ་མཆེད་པས་འགྲོ་དྲུག་སོ་སོའི་འཁྲུལ་སྣང་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་ཤར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐ་མ་ངན་སོང་གསུམ་དང༌། འབྲིང་འདོད་པའི་ལྷ་མི་གཉིས་དང༌། ཆེན་པོ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལྟར་འཁོར་བ་ནི། འཕགས་པ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པའི་མདོ་ལས། སེམས་ཅན་ཐ་མ་འབྲིང་དང་མཆོག་གྱུར་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་ཀུན་མ་རིག་ལས་བྱུང་བདེ་བར་གཤེགས་པས་གསུངས། །ཞེས་སོ། །དེའང་གཞི་རིག་པ་ཉིད། གཉིད་དང་འདྲ་བའི་མ་རིག་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་མྱོས་པའི་དབང་གིས། ད་ལྟ་འཁྲུལ་སྣང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྣང་བ་རྨི་ལམ་ལྟར་ཤར་ཏེ། གསང་སྙིང་ལས། ཨེ་མ་ཧོ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལས། །རང་གི་རྣམ་རྟོག་ལས་ཀྱི་སྤྲུལ། །སྣ་ཚོགས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། །མི་འཐུན་བདེ་སྡུག་མྱོང་བར་འགྱུར། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 在如是基礎上，眾生迷惑的方式是： 從彼自性中突然迷亂之云， 如夢造者睡眠狀態， 俱生無明本身以及 二取染污非二之心， 遍計所執無明所生， 如夢幻現六道種種。 如同人入睡后顯現苦樂夢境，是由於顯現基礎的法界覺性遇睡眠之緣時，迷惑為習氣之夢，于無實清明顯現中各自體驗並執著。同樣，從本初光明法界之自性中，當基礎顯現為境時，因俱生無明自蔽，不知為自顯，遍計所執無明二取力故，能取所取廣大，如夢顯現六道各自迷亂相。 下等眾生三惡趣，中等欲界天人二，上等色無色界，如是輪迴。如《聖功德寶積經》云："下中上等諸眾生，佛說皆從無明生。" 又，基礎覺性本身，因如睡眠般的無明及遍計執而迷醉，現今三界迷亂顯現如夢顯現。如《密嚴經》云："奇哉！從如來藏中，自心分別業所化，種種身及受用境，不順苦樂皆領受。"

།དེ་ལྟ་བུའི་སྣང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེན། མེད་བཞིན་སྣང་ལ་བདེ་སྡུག་སོ་སོར་མྱོང༌། །ཡུན་རིང་་དུས་ནས་གོམས་པ་འདི་དག་ཀུན། ། གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་་སོགས་པ། །རང་སྣང་དགེ་སྡིག་ལས་གྱུར་བདེ་སྡུག་བསྔལ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རི་མོ་བྲིས་འདྲ་བ། །གཅིག་ཉིད་འཁྲུལ་ལས་མང་པོར་སྣང་གྱུར་ཏེ། །དུ་མར་གཟུང་ལས་འཁྲུལ་སྣང་རྒྱུན་མི་ཆད། ། ཨེ་མ་སྲིད་པའི་རང་བཞིན་རྨི་ལམ་བཞིན། །འདི་ལྟར་སྣང་སྲིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་མཐུ་བརྟས་པས། འགྲོ་དྲུག་སོ་སོ་ལ་རང་རང་གི་གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་གཅིག་ཉིད་དགེ་སྡིག་གི་ལས་ཐ་དད་ཀྱི་བྱེད་པས་འཁྲུལ་སྣང་མང་པོར་སྣང་སྟེ། སྣང་བ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་བས་འཁོར་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ནི། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ལས་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པས་རྨི་ལམ་ལྟར་གྱུར་པའི་སྣང་བ་ལས་གཞན་མེད་དེ། མཛངས་བླུན་ལས། འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ལས་ནི་རྨི་ལམ་བཞིན། །བྱེད་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས། །ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་ལས་དོན་གཞན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་བསྟན་པ་ནི། རངབྱུང་སེམས་ཉིད་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ལ། །མ་རིག་གཉིད་ཀྱིས་འཁྲུལ་སྣང་གཟུང་འཛིན་བློ། །སྣ་ཚོགས་མང་ལྡན་རྨི་ལམ་སྣང་བ་འདི། །རང་སེམས་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་ཅི་ཡང་མེད། །ལོག་རྟོག་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཅེས་རྒྱལ་བས་གསུངས། །རིག་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་གཉིད་་དུ་དར་ཅིག་ལོག་པ་ལས། འགྲོ་དྲུག་གི་རྨི་ལམ་ཤར་ཙམ་ལས་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་བའི་བདེན་པ་པའི་ཆོས་ཕྱི་ནང་གང་ནའང་གྲུབ་པ་རྡུལ་ཙམ་་ཡང་མེད། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། དོན་ཡོད་མ་ཡིན་སེམས་ཉིད་་དེ། །བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་འཁྲུལ་པའི་སེམས། །དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་་འབྱུང། །ཕྱི་རོལ་དོན་མཐོང་ལོག་པ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 如此顯現方式如何呢？ 雖無而現各自感受苦樂， 長久時間習慣這一切， 處所、身體、受用等， 自顯善惡業成苦樂， 種種相如繪畫般， 一心迷亂現多種， 執多故迷現不斷。 奇哉！有情自性如夢幻。 如是，一切顯現有情之法雖無而明顯，因執為實有的習氣力增，於六道各自顯現各自處所、身體、受用及種種苦樂。此亦是一心因善惡業不同作用而顯現為多種迷亂相。執著顯現為我，從一輪迴轉至另一輪迴，如夢般種種業所知，除如夢般的顯現外別無他物。如《賢愚經》云："眾生如夢幻，如是業如夢，作者及受者，一切皆如夢。" 為顯示除如是迷亂顯現外別無絲毫他義，云： 自生心性一體性， 無明睡眠迷現二取心， 種種多現夢境相， 除自心外別無他。 顛倒幻化佛所說。 覺性暫時入二取睡眠，僅顯六道夢境，除此之外，輪迴迷亂顯現的實有內外法，絲毫也不成立。《楞伽經》云："義非有唯心，習氣所迷心，義相現為外，見外義顛倒。"《華嚴經》云："善男子，三界唯心。"

ཁ་ཅིག་ལུང་འདི་ལ་འཁྲུལ་ནས་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་སུ་འདོད་པ་ནི་ལུང་འདིའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བ་རང་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཙམ་ལས་དོན་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་ཅེས་གསུངས་པ་དང༌། ཁམས་གསུམ་པོ་ཡང་རང་སྣང་སོ་སོ་པའི་སྣང་བར་སེམས་སྣང་མཐུན་པ་ཙམ་ལས། དོན་གཞན་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །དགོས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་ཁ་ཅིག་ཕྱི་རོལ་བེམས་པོ་རང་མཚན་ལ་སོགས་པ་དོན་གཞན་བདེན་པར་འདོད་པ་བཀག་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་རང་་སེམས་ཡིན་ན། གཅིག་འཁྲུལ་པས་ཀུན་འཁྲུལ་པ་དང། གཅིག་གྲོལ་པས་ཀུན་གྲོལ་བ་དང། འགྲོ་བ་རིལ་ཤེས་རྒྱུད་གཅིག་པ་དང༌། སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་ལྟ་བུ་གཅིག་ལས་མི་སྲིད་པ་དང༌། རང་སེམས་ཀྱིས་ཡུལ་རིག་ཅིང་འཇལ་བ་ལྟར་ཡུལ་གྱིས་སེམས་འཇལ་པར་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་བཞིན་ ནོ། །དེས་ན་འདིར་ནི་ཕྱི་རོལ་དཀར་དམར་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཙམ་ལས། སེམས་དང་སེམས་ལས་དོན་གཞན་བེམས་པོ་ལ་སོགས་པར་གྲུབ་པ་ཅི་ཡང་མེད་པས། མེད་བཞིན་སྣང་བའི་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་ལོག་རྟོག་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྒྱས་པ་ལས། སྣ་ཚོགས་རང་སེམས་སྣང་བ་ཀུན། ། ལོག་རྟོག་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ།

以下是直譯： 有些人誤解此經文，認為器世間和有情世間一切都是自心，這並非此經文的含義。此處是說外境顯現僅是顯現於自心，並非別有實義，並表明三界也只是各自顯現相中心的共同顯現，並無他義。其目的是爲了破除某些聲聞派認為外在無情物自相等為實有他義的觀點。 若一切皆為自心，則會導致一人迷惑則眾生皆迷惑，一人解脫則眾生皆解脫，眾生皆為一心相續，只可能有男性或女性等一種，以及如心了知對境一樣對境也應了知心等過失，如大車軌所說。 因此，此處是說所有顯現為外在白紅等色的一切，僅是顯現於心，除心及心的顯現外，並無成立為無情物等他義之物，故說如無而顯現的夢境。 總之，心的一切迷亂顯現稱為顛倒幻化。如《幻化網》云："種種自心顯現皆，說為顛倒幻化性。"

། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པར་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་མེད་པའི་དཔེ་ཉེ་བར་དགོད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་དྷ་དུ་ར་ཡིས་མྱོས་པ་ལ། །སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་སྣང་ཡང་འཁྲུལ་པར་གཅིག །དེ་བཞིན་མ་རིག་གཉིད་མྱཽས་ལས་བྱུང་བའི། །འགྲོ་དྲུག་སེམས་འཁྲུལ་བ་ལ་སྣང་བ་འདི། །དབེན་པ་མེད་ཅེས་དེ་རིང་རྟོགས་པར་ བྱ། །འགའ་ཞིག་དྷ་དུ་ར་ཟོས་པའི་སྣང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་བདེན་མེད་དུ་བྱེད་པ་ལྟར་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་འདི་ཡང་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལ་བྱུང་བ་ཙམ་ལས། བདེན་པ་མེད་པ་ལ་སྣང་བར་མ་འགགས་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་བུ་མོ་གཞོན་ནུའི་རྨི་ལམ་ན། །བུ་ཕོ་བྱུང་ཞིང་ཤི་བ་དེ་མཐོང་ནས། ། བྱུང་ན་དགའ་ཞིང་ཤི་ན་མི་དགའ་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་དང༌། ཁྱེའུ་རབ་སྣང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། གང་ཚེ་སྣ་ཚོགས་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་དངོས་མེད་དེ། །དངོས་པོ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཡིན། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 如是，為說明迷亂顯現時本無自性，舉近似比喻： 如同曼陀羅華令人醉亂， 雖有種種顯現皆為迷亂， 如是無明睡醉所生， 六道心迷亂中顯現， 今日應知無實義。 如某人食用曼陀羅華后的顯現，世人也知其非真實，同樣，輪迴的迷亂顯現也只是在無明睡眠中產生，雖無真實卻不妨礙顯現，智者應當如是了知。如《聖三摩地王經》云： "如少女夢中， 生子復見死， 生則喜死悲， 諸法應如是知。" 《善光童子所問經》云： "諸種種法皆， 自性本不生， 如夢無實體， 遠離諸實物

།དེ་ལྟར་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་པོའི་གཞི་ལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ལ་བཟླ་བ་ནི། འཁྲུལ་སྣང་འཁྲུལ་འཛིན་འཁྲུལ་རྟོག་ལས་བྱུང་བས། །བདེན་མེད་རྫུན་མེད་གཉིས་མེད་བློ་འདས་ཞེས། །ངེས་པར་རང་རིག་རང་བྱུང་ཞེས་བྱ་ སྟེ། །ཡིན་མིན་ཡོད་མིན་མཐའ་གྲོལ་ཀློང་ཡངས་སུ། །རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་མཁའ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་བརྟས་པ་ལས་བྱུང་ལ། དེ་ཡང་འཁྲུལ་རྟོག་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འགྲེལ་པ་ལས་བྱུང་་སྟེ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའི་རྩ་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་ནི། སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཐུག་པའི་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མའི་གཞི་ལ་བྱིན་པ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་རབ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུངཔོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་འཁོར་བ་ཡེ་ནས་དག་མཉམ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ སྟེ། །སྣང་དུས་ཉིད་ནས་ངོ་བོ་འགའ་མེད་ལ། །རྣམ་པ་མ་དོར་སྣང་བ་མ་འགགས་ཤིང༌། །རེ་ཞིག་རྫུན་ལ་རྣམ་ཀུན་སྟོང་པའི་གཟུགས། །ཤིན་ཏུ་དཔྱད་ན་བདེན་མིན་རྫུན་པ་མིན། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་རང་བཞིན་མཐའ་ལས་འདས། །མཁའ་མཉམ་བརྗོད་འདས་བསམ་ཡུལ་རྣམས་དང་བྲལ། །རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ། །སྣང་སྲིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཙམ་དུ་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྟོང་གཟུགས་ཙམ་མོ། །དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་བདེན་རྫུན་དང་ཡོད་མེད་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ།

以下是直譯： 如是，將如夢幻的諸法歸攝於最初基礎如虛空： 迷亂顯現、迷亂執著、迷亂分別所生， 無真實、無虛妄、無二離心識， 當知為自覺自生， 非是非非、非有非無、離邊際廣闊中， 應知佛陀密意如虛空。 如是，輪迴的一切迷亂顯現皆由迷亂執著的習氣增長而生，這又由剎那相續的迷亂分別而生。蘊、界、處等顯現的根源是業和煩惱的本性，非如理作意的心，因其歸於如虛空的心性中無所成立，故歸攝於最初基礎。如《寶性論》云： "地依水水依風， 風依虛空而住， 虛空不依風水， 亦不依于地大。 如是蘊界諸根， 依止業及煩惱， 業煩惱依非理， 非理作意則依， 清凈心性而住， 心性自性諸法， 於一切中不住。" 如是顯示顯而無自性的輪迴本來清凈平等如虛空： 諸法自性如夢幻， 顯時本無任何體， 相不捨離顯不滅， 暫時虛妄具空相。 極細觀察非真非假， 非有非無超自性邊際， 等空離言超思維， 應知本性本清凈。 顯現與存在的一切法如夢境顯現，僅是世俗顯現，是空性的明顯形相。究竟而言，超越真假、有無的自性如虛空。

།དེ་ཉིད་མ་རིག་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀུན་སྣང་མེད་པ་གསལ་སྣང་ལ་བདེན་པར་ཞེན་ནས་འཁྲུལ་སྣང་ལ་སྤྱོད་ཀྱང། སྤྱོད་པའི་དུས་ནས་ཆོས་ཉིད་ལ་གཡོས་པ་ཅུང་ཟད་མེད་པས། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་ཆོས་སྐུ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལས་རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་ཏ་ལ་ལའི་མདོ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་པར་གཤེགས་དང་འདྲ། ། བྱིས་པའི་བློ་ཅན་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ སྤྱོད། །ལྟ་བ་རྣམ་སྦྱོང་དེ་ཡིས་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཅེས་པ་དང་ཀུན་བྱེད་ལས། འདི་ལྟར་སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །མ་སྐྱེས་ཀུན་བྱེད་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དུ་རིག །ཅེས་གསུངས་སོ། །རྨི་ལམ་ཡུལ་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དག་པའི་ལྟ་བར་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ཏོ། ། ད་ནི་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ལམ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ནི། དེ་ལྟར་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རྨི་ལམ་དང་འདྲ་ལྟ་བས་ཐག་བཅད་ནས། །སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་བླང་ཕྱིར་བསྟན་པ་ནི། །བདེ་བའི་གདན་ལ་སྐྱིལ་ཀྲུང་རབ་བཅས་ནས། །སྐྱབས་་སུ་འགྲོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། །ཆོས་ཀུན་མཉམ་རྫོགས་སྟོང་པའི་ངང་ཉིད་ལས། །སྣང་བའི་སྒྱུ་མ་རབ་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་ནས། དེའི་དོན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། ཡིད་དང་མཐུན་པའི་གནས་སུ་སྟན་བདེ་བ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་དུ་འདུག་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་དང༌། གནས་སྐབས་སུ་སྣང་བ་དང༌། སྣང་དུས་ནས་བདེན་པ་མེད་པར་མཉམ་པ་སྟེ། ཐུན་མོང་དུ་བདེན་པ་གཉིས་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྟེན་སྣོད་དུ་སྣང་བ་གཞལ་ཡས་ཁང་དང༌། བརྟེན་པ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལྷར་མཉམ་པ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་བཞིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་བསྒོམ་པ་ནི། གསང་སྙིངལས། མཉམ་གཉིས་ལྷག་པའི་མཉམ་གཉིས་ཀྱིས། །དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཞིང། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

以下是直譯： 正是由於無明，一切眾生執著無顯現的明顯顯現為真實，雖然在迷亂顯現中行為，但在行為之時法性絲毫未動，故稱為如來密意法身如虛空的自性中顯現各種遊戲。如《寶髻經》云： "一切諸法如來等， 愚者執著諸相好， 世間行於無有法， 凈觀之人當了知。" 《遍作續》云： "如是顯現存在器情諸法， 無生遍作自體而了知。" 已確立如夢無境自性為基本性清凈見。 現在，顯而無自性之道如夢幻： 如是顯現存在輪涅諸法， 以見定為如夢幻已， 為修習故而宣說。 善結跏趺坐舒適座， 皈依發菩提心已， 于諸法等圓空性中， 應當修習幻化顯現。 了知一切法如夢無自性后，為安住其義，于適宜處以舒適座結跏趺坐，皈依三寶，為眾生利益發無上菩提心。一切種種顯現諸法本來無生，暫時顯現，顯時無實，平等。共同二諦，不共依處顯現為宮殿，所依眾生平等為本尊。以四種平等性，修習一切法為普賢壇城，顯而無自性如夢幻。如《秘密心髓》云： "平等二增上平等二， 壇城普賢凈土中。" 此為其義。

།དེ་ནས་ལམ་ཟབ་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། སྤྱི་བོར་པད་ཟླ་ཉི་མའི་དབུས་ཉིད་དུ། ། རྩ་བའི་བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོར་བཅས། །བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་དབྱེར་མེད་གསལ་བཏབ་ལ། །མཆོད་བསྟོད་རྨི་ལམ་འབྱོང་བར་གསོལ་བ་གདབ། ། བདག་དང་སྣང་སྲིད་འོད་ཞུ་་བླ་མར་ཐིམ། །མཁའ་མཉམ་ངང་དེར་དར་ཅིག་གློད་ལ་བསྒོམ། །དེ་་ཡིས་བྱིན་རློབས་རྟོགས་པ་ཤུགས་ལས་ འཆར། །རངཉིད་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་བཞི་པའི་དང་པོ་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ། གཡས་འོག་མ་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་དང༌། གཡོན་པདྨ་དཀར་པོ་བསྣམས་པ། ཞལ་འཛུམ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་དང༌། དར་གྱི་ན་བཟའ་ཅན། ཞབས་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་བཞུགས་པའི་ཐུགས་ཀར་པད་ཟླའི་དབུས་སུ་ཧྲཱིཿལ་ཡི་གེ་དྲུག་པས་བསྐོར་བར་བསམས་ལ་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དང་གསུང་དབྱངས་སུ་གྲགས་པས། ཨོཾ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ ཞེས་བརྒྱ་རྩ་བརྗོད་ནས། སྤྱི་བོར་པདྨ་ཉི་ཟླའི་དབུས་སུ་རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མ་ལ་སངས་རྒྱས་་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་ཐམས་ཅད་ཐིམ་ཞིང་མཁའ་འགྲོ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འཁོར་སྤྲིན་ཕུང་འཐིབས་པ་ཙམ་འཕྲོ་ཞིང་འདུ་བར་བསམས་ལ། བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་དང༌། །སངས་རྒྱས་ཆོས་་དང་དགེ་འདུན་ལ། །གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་མཆོད་པ་འབུལ། །ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་སྡིག་སྒྲིབ་བཤགས། །དགེ་བ་ཀུན་ལ་རྗེས་ཡི་རངས། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བསྐུལ། །མྱ་ངན་མི་འདའ་གསོལ་བ་འདེབས། །དགེ་བས་བྱང་ཆུབ་ཆེ་ཐོབ་ཤོག །ཅེས་པ་ལན་གསུམ་དང། བླ་མ་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་འཛབ་དབྱངས་དང་བཅས་པས་སྐྱབས་འགྲོ་ཅི་འགྲུབ་བྱས་ནས། རྨི་ལམ་འབྱོངས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །སྒྱུ་མར་རྟོགས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །འཁྲུལ་སྣང་སྟོངས་པར་བྱིན་གྱིས་ རློབས། །བདག་འཛིན་ཞིག་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གསོལ་བ་བཏབ་ནས། སྣང་སྲིད་ཐམས་ཅད་བདག་ལ་འདུས། བདག་ཉིད་འོད་དུ་ཡལ་ཏེ་བླ་མའི་་ཐུགས་ཀར་ཐིམ། །

以下是直譯： 然後，深道上師瑜伽： 頂上蓮月日輪中， 根本上師本尊空行， 傳承上師不二明觀， 供贊祈請夢修成就。 自身及現有融化入上師， 等空境中暫時放鬆而修。 由此加持證悟自然生。 觀想自身為四臂觀世音菩薩，上二手合掌，下右手持珍珠念珠，左手持白蓮花，面帶微笑，身著珍寶裝飾和絲綢衣服，結跏趺坐。心間蓮月中央有（ཧྲཱིཿ，hrīḥ，हृः，種子字，啥）字，被六字大明咒環繞。觀想器世間和有情世間一切都是大悲身和語音，唸誦"嗡瑪呢巴美吽舍"（ཨོཾ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔，oṃ maṇi padme hūṃ hrīḥ，ॐ मणि पद्मे हूं ह्रीः，六字大明咒，嗡瑪呢巴美吽啥）一百零八遍。 然後觀想頂上蓮花日月中，自己的根本上師融入諸佛菩薩和所有傳承上師，無量空行眷屬如雲聚散。唸誦： "上師本尊空行眾， 佛法僧三寶尊前， 恭敬頂禮而皈依， 獻上外內密三供， 懺悔身語意三罪， 隨喜一切諸善業， 祈請轉動妙法輪， 祈願永不入涅槃， 愿以此善證菩提。" 如是三遍。然後以咒音向上師三寶盡力皈依。之後祈請： "祈請加持夢修成就， 祈請加持證悟如幻， 祈請加持迷現成空， 祈請加持我執崩潰。" 如是等祈請后，觀想： 現有一切攝於我， 自身化光融上師心。

བདག་ཉིད་འོད་དུ་ཡལ་ཏེ་བླ་མའི་་ཐུགས་ཀར་ཐིམ། །བླ་མ་ཡང་འོད་དུ་ཡལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲེས་པའི་ནམ་མཁས་གར་ཁྱབ་སྟོང་གསལ་ཆོས་སྐུའི་བླ་མར་ངོས་བཟུང་ལ་ཉམས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་དེར་གློད་ནས་ཇི་ཙམ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་བསོད་ནམས་མཆོག་ཏུ་འཕགས་ཏེ། ཡིད་བཞིན་བདེ་བ་མཆོག་གི་རྒྱུད་ལས། བསྐལ་པ་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་དུ། །ལྷ་སྐུ་འབུམ་ཕྲག་བསྒོམས་པ་བས། །གང་གིས་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཞིག །སྤྱི་གཙུག་འཁོར་ལོའི་རྒྱན་ཉིད་དུ། །བླ་མ་དྲན་པ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་འགྲོ་རྫོགས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ཏེངངེ་འཛིན་དངོས་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི། དེ་ནས་དངོས་གཞི་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ ནི། །ཕྱི་རོལ་རི་དང་ལུང་པ་ཡུལ་གྲུ་དང༌། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་སེམས་ཅན་་སོགས། །གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་སྟེ་ཡུལ་ལྔ་དང༌། །ནངགི་ལུས་དང་དབང་ཤེས་ཆོས་རྣམས་ཀུན༌། །རྨི་ལམ་ཉིད་ཅེས་ཡང་དང་ཡང་སྒོམས་ཤིག བདེན་མེད་ཀྱི་སྣང་བ་རང་ཤར་དུ་རྩལ་སྦྱོང་པ་ནི། ཕྱོགས་མཐོ་ས་སྣང་བ་ཡང་སར་འདུག་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་ལྔས་བསྡུས་པའི་རི་དང་ལུང་པ་དང་གྲོང་ཡུལ་དང༌། སེམས་ཅན་དང༌། ནང་གི་ལུས་དང༌། དབང་པོ་དང༌། དབང་ཤེས་དང༌། དྲན་རིག་གི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་འདི་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པར་འདུག །བདེན་མེད་དུ་འདུག་སྙམ་དུ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མ་ཡེངས་པར་བསྒོམ་པར་ བྱའོ།

以下是直譯： 自身化光融入上師心。上師也化為光明，與虛空融為一體。認知遍及虛空的空明法身上師，在如虛空的狀態中放鬆，儘可能長時間地安住修習。 這是最殊勝的福德，如《如意最勝樂續》所說： "比起恒河沙數劫， 修習百萬本尊身， 僅一剎那頂輪上， 觀想上師更殊勝。" 如是完成前行后，於一切法如夢幻的正行三摩地中安住： 然後如何修習正行： 外在山川地域及， 地水火風空眾生， 色聲香味觸五境， 內在身識諸法等， 反覆觀修皆如夢。 修習無實顯現自然顯現： 高處顯現也在地上。如是，外在五境所攝的山川、村落、眾生，以及內在的身體、感官、識別和念想等一切，都是如夢幻的顯現。同樣，僅僅是顯現而已，實際上並不存在。應當從內心深處毫不散亂地觀想："這一切都是無實的。"

།དེ་བཞིན་དུ། ཁ་རྩང་ཕན་ཆད་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །མདང་སུམ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ། །དེ་རིང་སྣང་བའང་མེད་བཞིན་སྣང་བའི་བློ། །མདང་དང་དོ་ནུབ་རྨི་ལམ་དང་་འདྲ་ཞིང༌། །སང་དང་སང་ནུབ་མ་འོངས་རྨི་ལམ་སྟེ། །དགག་སྒྲུབ་བདེ་སྡུག་ཅི་སྣང་ཐམས་ཅད་ལ། །རྨི་ལམ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེར་བཞག་ནས། །བདེན་པའི་བློ་ནི་སྐད་ཅིག་བསྒོམ་མི་བྱ། །འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁ་རྩང་གི་སྣང་བ་དང་མདང་གི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། ད་ལྟར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་རིང་གི་སྣང་བ་དང་དོ་ནུབ་ཀྱི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། མ་འོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སང་གི་སྣང་བ་དང་སང་ནུབ་ཀྱི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། ངོ་བོ་མེད་པ་སྣང་བ་མ་་འགགས་པ། མེད་བཞིན་སྣང་བ། སྣང་དུས་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། དགག་སྒྲུབ་དང་བདེ་སྡུག་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་བདེན་མེད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་འདུག་ཟ་་འཆག་གཏམ་སྨྲར་གྱུར་པ་ནའང༌། །རྨི་ལམ་ནང་ཞེས་མ་ཡེངས་དྲན་པས་གཟུང༌། །ཅི་སྣང་ཅི་བྱེད་ཅི་བསམ་ཐམས་ཅད་ཀུན། །རྨི་ལམ་ཡིན་པའི་་འདུ་ཤེས་མ་བྲལ་བས། །བདེན་མེད་འལ་འོལ་བན་བུན་ཕྱེད་ཕྱོད་དང༌། །སང་སིང་ཁྲལ་ཁྲོལ་འཛིན་མེད་ཆེན་པོར་སྦྱོང༌། །ཡུལ་གང་དུ་འགྲོ་ཡང༌། གནས་གང་དུ་འདུག་ཀྱང༌། གྲོགས་སུ་དང་འགྲོགས་ཀྱང༌། ཟས་ཅི་ལྟ་བུ་ཟ་ཡང༌། གཏམ་ཇི་ལྟར་སྨྲ་ཡང༌། རྣམ་རྟོག་ཇི་ལྟ་བུ་འཕྲོ་ཡང༌། སྤྱོད་ལམ་ཇི་ལྟ་བུ་བྱེད་ཀྱང། སྣང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཤར་ཀྱང། སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་དུ་རྨི་ལམ་དངོས་ཡིན། རྨི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་བདེན་མེད་ཡིན༌། བདེན་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་འཛིན་མེད་ཡིན༌། འཛིན་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་འལ་འོལ་ཡིན། འལ་འོལ་གྱི་ངོ་བོ་བན་བུན་ཡིན། བན་བོན་གྱི་ངོ་བོ་ཕྱད་ཕྱོད་ཡིན། ཕྱད་ཕྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་སང་སེང་ཡིན། སང་སེང་གྱི་ངོ་བོ་ཁྲལ་ཁྲོལ་ཡིན། ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་ཡིན་སྙམ་དུ་མ་ཡེངས་པར་འདུན་པ་རྩེ་གཅིག་གིས་སྦྱང་བར་བྱའོ།

以下是直譯： 同樣地： 昨日以前過去諸法， 如昨夜夢唯意境界。 今日顯現無實現心， 昨晚今夜如夢一般， 明日後夜未來如夢。 一切顯現善惡苦樂， 皆應安立如夢之想， 剎那不應執為實有。 一切過去法如昨日的顯現和昨夜的夢境，一切現在法如今日的顯現和今夜的夢境，一切未來法如明日的顯現和明夜的夢境。無自性而顯現不滅，無實而顯現，顯現時即無實有。應知一切肯定否定、苦樂等無非是夢，皆無實有。 同樣地： 行住坐臥言談之時， 念持不忘處夢境中。 所見所為所思一切， 不離如夢之想觀修。 無實朦朧模糊不定， 恍惚飄渺無執大修。 無論去往何處，停留何地，與誰為伴，吃什麼食物，說什麼話，生起什麼念頭，做什麼行為，顯現什麼景象，當下即是夢境。夢的本質是無實，無實的本質是無執，無執的本質是朦朧，朦朧的本質是模糊，模糊的本質是不定，不定的本質是恍惚，恍惚的本質是飄渺。應當想："一切都是無實而清晰顯現。"以專注不散的意志如是修習。

།དེ་ལྟར་ཡུལ་སྣང་རྨི་ལམ་དུ་རྟོགས་པས་གཟུང་བ་རངབཞིན་མེད་པར་ངང་གིས་རྟོགས་པ་འདི་ལྟར། གཟུང་ཡུལ་འཁྲུལ་སྣང་རྨི་ལམ་ཉིད་བརྟགས་པས། གཟུང་བའི་བློ་བྲལ་འཛིན་པ་ཤུགས་ལ་བྲལ། ཡུལ་བཀག་པས་ནི་ཡུལ་ཅན་འགོག་པ་ཡིན། དེ་ལ་གཟུང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་དུ་ཤེས་པ་ནི། དེ་ལ་དང་པོ་རྟོགས་པའི་བློ་གཟུང་བར་སྐྱེས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་དུ་ཤེས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་སྤྱོད་པའི་བློ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་བྱུང་བ་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་དུ་འཆར་བས། གཟུང་ཡུལ་བདེན་མེད་དུ་ཤེས་དུས་དེ་ལ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་བདེན་མེད་དུ་འཆར་བ་ནི། ཡུལ་བཀག་སྟོབས་ཀྱིས་ཡུལ་ཅན་ཤུགས་ལ་ཁེགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་འཛིན་པ་ལོག་པས་ཀྱང་གཟུང་བ་ལོག་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། རེས་འགའ་སྣང་བ་རྨི་ལམ་ཉིད་འཇལ་བའི། །སེམས་དེ་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་རབ་བཙལ་བས། །ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་གཟའ་གཏད་མེད་པའི་བློ། །ཕྱོགས་འབྱམས་ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་ངང་ཉིད་ དོ། །དྲན་བསམ་ཚོལ་ཁྲོ་བྲལ་བའི་རིག་པ་དེ། །སྟོང་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་ངང་གིས་འཆར། འཛིན་པ་འགགས་པས་གཟུང་བ་རང་འགགས་པ། །ཡུལ་ཅན་ལོག་པས་ཡུལ་འཛིན་གྲོལ་བའི་ཚེ། །སྣང་ཡུལ་འབྲེལ་མེད་དཔྱད་ར་ཞིག་པར་སྣང༌། །དེ་ཚེ་གཉིས་མེད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཡིན། གཟུང་ཡུལ་རྨི་ལམ་དུ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ལ་བྱུང་གནས་འགྲོ་གསུམ་དང་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་བརྟགས་པས། གང་དུའང་མ་གྲུབ་པའི་ཤེས་པ་གཏད་ཡལ་སྟོང་པར་ཤར་དུས། ནང་གི་་འཛིན་པ་རང་གྲོལ་བས། ཕྱིའི་སྣང་ཡུལ་སྣང་ལ་འཛིན་མེད་སྟོང་པའི་རང་སྣང་ལྟར་ཤར་བ་ནི། གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གསང་སྙིང་ལས། སྣ་ཚོགས་སྣང་ལ་རང་བཞིན་གསང༌། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གསང༌། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

以下是直譯： 如是認知境相為夢，自然了悟所取無自性。同樣地： 觀察所取幻相如夢， 離執所取能取自解。 遮遣境時亦遮有境。 對此，當了知顯現為各種所取境的諸法如夢時，首先生起了解的心也知為如夢；隨後生起能取相的心也顯現為如夢。當知所取境無實時，能取所取的能量也顯現為無實。這是由於遮遣境而間接遮遣了有境。 接著解釋由遮能取而遮所取的方式： 有時觀察顯現如夢， 內外中間尋心本性， 無可執著無定之心， 如虛空般遍滿一切。 離念思尋嗔的覺性， 自然顯現空明離戲。 能取滅時所取自滅， 有境遣時境執解脫， 顯境無關觀察路斷。 此時即是無二本智。 當觀察能了知所取境如夢的心的來處、住處、去處及其本性時，發現無所立足，意識顯現為空無所依。此時內在的能取自解，外在的顯境呈現為無執空性的自顯。這就是所謂的無二智慧、覺性、菩提心。如《密嚴經》所說："種種顯現本性密，自性本來極秘密。"此為其義。

།དེ་ལྟར་ཤར་དུས་ན་དགོངས་པ་བློ་འདས་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པའི་རང་དུས་ན། །གཟུང་འཛིན་ལོག་པས་ཡུལ་སེམས་ཞེན་པ་གྲོལ། །སྣང་ལ་དེར་འཛིན་མེད་པའི་ཉམས་ཤར་ནས། །གངསྣང་ཡེ་སྟོང་རྩ་བ་བྲལ་བར་འཆར། །འདི་ནི་རང་བཞིན་གདོད་མའི་གནས་ལུགས་ཡིན། །དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་གཟུང་ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་རྟོག་དཔྱོད་་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུང་ཡུལ་གྱི་ཞེན་པ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་ཡུལ་སྣང་དེར་འཛིན་མེད་པའི་ཉམས་ཤར་དུས་ཤར་བའི་རིག་པ་ལ་བལྟས་པས་ཡེ་སྟོང་རྩ་བྲལ་ཟང་ཀར་ཤར་བ་ནི་རང་བཞིན་གདོད་མའི་གནས་ལུགས་ཆོས་ཉིད་ཟད་པས་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། པདྨ་ཅོད་པན་ལས། ཟད་པའི་སྣང་བ་ཡུལ་རྣམས་དང༌། །འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ། །རང་གསལ་དག་པའི་ནམ་མཁའ་བཞིན། །མཐའ་དང་དབུས་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་གོམས་པ་ཇི་ཞིག་ན། སྣང་ཡུལ་འཁྲུལ་པ་དང༌། དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པ་མ་དག་པ་གཞན་དབང་ནུབ་ནས་དག་པ་གཞན་དབང་ལས་གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་འདི་ལྟར། རིམ་གྱིས་སྣང་ཡུལ་མ་དག་གཞན་དབང་ ཡང༌། །དེར་འཛིན་ལོག་པས་དག་པ་གཞན་དབང་དུ། །ཇི་ཞིག་ཚེ་ན་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །རྨི་ལམ་འཁྲུལ་སྣང་གཉིད་སད་མེད་པ་བཞིན། །གདོད་མའི་གཞི་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་འགྱུར། །སྣང་བའི་ཡུལ་ལ་དེར་འཛིན་ལོག་པ་ན། བད་ཀན་ཅན་གྱི་མིག་སེར་ལོག་པས། དུང་སེར་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་རང་ལོག་པ་ལྟར། འཁྲུལ་སྣང་ཆ་དང་བཅས་པ་ལོག་པ་སྟེ། མ་་དག་པ་གཞན་དབང་རྨི་ལམ་དང་གཟུང་འཛིན་ཞེན་པའི་གཉིད་སད་སྟོབས་ཀྱིས་གྲོལ་དུས། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཞིང་ཁམས་དག་པར་སྣང་ཡང་རང་སྣང་དག་པ་དུང་དཀར་འཛིནལྟ་བུ་སྟེ། གཞན་སྣང་ཕྱམ་ཆད་པ་མེད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བ་ལ་གཞན་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དག་པ་གཞན་དབང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།

以下是直譯： 如是顯現時，超越思維的境界離能取所取。 如是了悟並熟習之時， 能所取滅境心執解脫。 顯而無執之境界生起， 一切顯現本空離根本。 此乃本初自然之實相。 對此，能取所取是對所取境的分別觀察，離此二者即是所謂的解脫對所取境的執著。此時，當顯境無執的境界生起，觀察顯現的覺性時，呈現本來空性、離根本、明朗，這就是所謂的本初自然實相、法性盡相。如《蓮花冠》所說： "盡相顯現離諸境， 解脫一切能取念， 如同清凈自明空， 無邊無中真如性。" 如是修習一段時間后，顯境的迷亂以及對此的能取所取分別——不清凈依他起相消失，從清凈依他起相中解脫為本初法界，過程如下： 漸次不凈依他起顯境， 離彼執著成清凈依他， 何時現前如夢幻迷相， 醒后消失證悟本初基。 當對顯現境界的執著消除時，就如同膽病患者的黃視消除，白螺被執為黃色的顯現自然消失一樣，帶有迷亂相的顯現消失。不清凈依他起如夢境，能取所取執著如睡眠，當從中覺醒解脫時，雖然一切顯現為清凈剎土，但仍是如白螺執著般的自顯清凈。雖然他顯並未完全斷絕，但與稱外在顯現為"他"相應，稱為清凈依他起現前。

།དེའང་དག་པ་ས་གསུམ་དུ་དབང་བཞི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཡིད་དང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག །གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་དང༌། །ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་དག་ལ། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིས་གནས། ། དབང་དེ་མི་གཡོ་ལ་སོགས་པའི། །ས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །གཅིག་ལ་རྣམ་གཉིས་དེ་ལས་གཞན། །དབང་ནི་རེ་རེར་འདོད་པ་བཞིན། །ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་རོ་གཅིག་པས། སྣང་མི་སྣང་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་སྣང་བ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཤར་ནས་དོན་མཛད་དོ། །དེ་ལ་འཁྲུལ་པར་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བར་བསྟན་པ་ནི། འཁྲུལ་པའང་སྔོན་མེད་ཕྱིས་མེད་པར་འདིར་སྣང༌། སྣང་ཡང་སྣང་བའི་དུས་ནས་ཡོད་མ་མྱོང༌། མེད་བཞིན་སྣང་བ་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་བློ། །རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པས་རྨི་ལམ་འདྲ། ། འདི་ལྟར་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་ཐོག་མའི་དབྱིངས་ནའང་མེད། ཐ་མ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནའང་མེད། ད་ལྟ་དབྱིངས་ནས་རང་སྣང་འཁྲུལ་བའི་དུས་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་ཡོད་ཡོད་ལྟར་སྣང་ཡང། སྣང་་དུས་ཉིད་ནས་གཅིག་དང་དུ་མའི་དངོས་པོ་མེད་པས། མེད་པ་གསལ་སྣང་ཙམ་སྟེ་དོན་ལ་མེད་པ་སེམས་ལ་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་སྣང་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དང་མཚུངས་ཤེ་ན་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ནང་གི་སྣང་བ་དེ། །གཉིད་མ་སོང་དང་སད་དུས་མེད་ན་ཡང༌། །གཉིད་དུས་སྣང་ལ་སྣང་དུས་རང་བཞིན་མེད། །མེད་སྣང་གཞི་རྩ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱ། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་དུ་འདོད་པའི་ཡུལ་དང་འཕྲད་པའི་སྣང་བ་དེ་གཉིད་དུ་འགྲོ་ཁ་དང་སད་དུས་གཉིས་ན་མེད་ཀྱང། སོང་དུས་སྣང་བ་ལྟར། གཞི་དང་འབྲས་བུའི་དུས་གཉིས་ན་མེད་ཀྱང༌། ད་ལྟ་ལམ་དུས་ན་སྣང་སྟེ། སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ནས་འཁྲུལ་སྣང་གཞི་རྩ་དངོས་མེད་དེ་སྟོང་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཏེང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བུ་འདོད་ལ་ཆགས་པ་དག །རྨི་ལམ་ན་ཡང་དེ་་ཡི་ཡུལ་མཐོང་སྟེ། །ཉེ་བར་བརྟན་བྱེད་སད་དུས་མེད་པ་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 這也如同在清凈三地中生起四種灌頂。如《大乘莊嚴經論》所說： "意、執與分別， 轉故無分別， 剎土及智業， 四種自在住。 此自在不動， 等三地四相， 一地有二相， 餘地各一相。" 然後，當證悟時與法身融為一體，超越一切顯現與不顯現的法界中，兩種色身的顯現自然生起而行利他事業。 對此，說明迷亂顯現從一開始就不曾存在： 迷亂無始亦無終而顯， 顯時本身從未曾存在。 無而顯現習氣迷亂心， 本性本來清凈如夢幻。 如是，輪迴的一切迷亂顯現在本初法界中不存在，在最終解脫時也不存在。現在從法界中自顯為迷亂時，雖然表面上似乎存在，但在顯現時就沒有一多實體，僅是無實而明顯顯現。實際上不存在，卻在心中似乎存在，因此稱為迷亂顯現，如同夢境。 若問如何與夢相似，答曰： 如同夢中內在顯現， 未睡與醒時皆不存， 睡時雖顯顯時無性， 應知無顯離根本基。 例如，夢中與所欲境相遇的顯現，在入睡前和醒來后都不存在，但在睡眠時卻有顯現。同樣，雖然在基礎和果位時都不存在，但在現在的道位中卻有顯現。應當了知，在顯現的當下，迷亂顯現就沒有實在的根本，只是空性的影像而已。 如《三摩地王經》所說： "如貪慾者于夢中， 亦見彼欲境顯現， 醒時近執皆不存， 應知諸法皆如是。"

།དེ་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དག་གི་མཚན་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བཤད་པ། ད་ལྟ་ཉིན་མོར་རབ་ཏུ་གོམས་བྱ་ཞིང། །མཚན་མོ་གཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྙོམས་པའི་ཚེ། །བདེ་བའི་མལ་དུ་གཡས་ཕབ་ཉལ་བ་ནི། །མགོན་པོ་མྱ་ངན་འདས་གཟིམས་ལྟ་བུ་ལ། །རླུང་རྒྱུ་རབ་ཏུ་དལ་དང་མིག་མི་འགུལ། །སྙིང་ནང་ཨ་དཀར་ཤེལ་གོང་འོད་འབར་བ། །ཚོན་གང་ཆེས་ཕྲའི་ངང་ལ་སེམས་བཟུང་ ལ། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་དྲན་པ་མ་ཡེངས་བྱ། །དེ་ཡིས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་འོད་གསལ་འཆར། །རྨི་ལམ་ནི་ཉིན་དུས་འདུན་པའི་གནད་ལས་འབྱོངས་པས། སེང་གེའི་ཉལ་ལུགས་ཀྱིས་ལྷོད་ཆགས་པར་ཉལ་བའི་ཚེ། རླུང་གནད་རབ་ཏུ་དལ་བས་རྒྱུ་བ་མི་ཚོར་བ་ཙམ་ལས་མིག་ཧར་པོར་མི་འགུལ་ཞིང། སྙིང་གི་ནང་དུ་ཨ་དཀར་པོའི་འོད་འབར་བའི་འཕྲོ་འདུ་ལས་ཚོན་གང་ནས་མཐར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་རྟ་རྔའི་ཉག་ཙམ་ལ་སེམས་བཟུང་སྟེ། རྨི་ལམ་ཡིན་སྙམ་པའི་ངང་ལ་ཉལ་བས། ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟན་པ་རྣམས་ལ་དངས་གསལ་མཐའ་དབུས་མེད་པའི་འོད་གསལ་དུ་འཆར་མི་བརྟན་ཡང་རྨི་ལམ་སྔོན་པས་དངས་ཏེ་ཟིན་པར་སླའོ། །དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལས། ཐོག་མར་རྨི་ལམ་འཇིགས་སྔངས་རྨིས་པ་ན། ། རྨི་ལམ་དྲན་པས་འཇིགས་སྣང་རང་སར་གྲོལ། །རྨི་ལམ་ངང་དེར་ཏིང་འཛིན་གྲུབ་པ་ནི། །རྨི་ལམ་ཟིན་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་བྱ། །རྨི་ལམ་དུ་གཡང་དང་རྦབ་དང་ཁྱི་དང་དགྲ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དྲག་པོ་རྨིས་པ་དེ་རྨི་ལམ་དུ་ཤེས་པ་ལ་དང་པོ་རྨི་ལམ་ཟིན་པ་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་་སྟེ། འཇིགས་དངངས་སྐྲག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་མཆོག་གི་རྒྱལ་བའི་གཉེན་པོ་ཐོབ་ བོ། །རྨི་ལམ་ཟིན་པའི་རྗེས། དེ་ནས་རྨི་ལམ་བདེན་མེད་གཅིག་ཏུ་སྦྱོང༌། །དེ་ཡང་མེད་བཞིན་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པའི་བློ། །རྨི་ལམ་དང་་འདྲ་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་མེད། །བདེན་རྫུན་བློ་ལས་འདུས་པ་ཤེས་པར་བྱ། །རྨི་ལམ་ཟིན་ནས་སྐྲག་དངངས་གྲོལ་བ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག །ཐམས་ཅད་བདེན་མེད་དུ་ཤེས་དགོས། དེའང་རྨི་ལམ་འདི་མི་བདེན་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་བཞིན་སྣང་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ངེས་སྙམ་དུ་བསམ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། འཇལ་དཔལ་རྨི་ལམ་ནི་སྣང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 如是解釋熟習夢的本質者的夜間瑜伽： 現在白天應當勤修習， 夜晚當被睡眠所制時， 右側而臥于舒適床， 如同護主涅槃安眠。 氣息極緩眼睛不動， 心中白阿如水晶放光， 專注于極細一寸長， 不散如夢之念應持。 由此將現如夢光明。 夢是由白天的意願要點熟練而來。以獅子臥姿鬆弛而臥時，氣息極其緩慢以至於感覺不到流動，眼睛也不動搖。在心中觀想白色（ཨ，a，अ，阿，a）字放光，從一寸長逐漸變細至如馬尾毛般細微，心專注於此。以"這是夢"的狀態入睡。對於禪定穩固者，將顯現無邊際清明的光明；即使不穩固，也容易比以前更清晰地認知夢境。 如是修習之後： 最初夢見恐怖驚慌時， 憶念是夢恐懼自解脫。 在此夢中成就禪定者， 瑜伽士應知為認知夢。 在夢中夢見懸崖、山崩、狗、敵人等強烈情境時，知道這是夢，這就是最初認知夢的意願禪定，獲得了勝過恐懼、驚慌、害怕障礙的最勝對治。 認知夢之後： 然後修習夢無實一味， 雖無而現乃是迷亂心。 如夢無有本質可執， 應知真妄皆由心造。 僅僅認知夢並從恐慌中解脫是不夠的，還需要了知一切無實。應當思維：如同這夢不真實，一切法雖無而現如夢。如《智慧光明莊嚴經》所說："賢者，夢雖顯現但並不存在。"

།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྣང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུང་པ་བཞིན་ནོ། །བདེན་མེད་དུ་ཤེས་པ་གལ་ཆེ་བས། སྦྱང་བ་ནི། དེ་ནས་སྤྲུལ་ཞིང་བསྒྱུར་བའི་རིམ་པ་ཡང༌། རྨི་ལམ་དུས་དེར་རང་ལུས་ཚངས་པ་ལྷ། །བདེ་གཤེགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོགས་གང་འདོད་དུ། །སྤྲུལ་ཞིང་བསྒོམས་ལ་བདེན་མེད་ངང་དུ་གཞག །རངཉིད་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། ཉན་རང་དང༌། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་དང༌། ཞི་ཁྲོ་ལ་སོགས་པར་སྤྲུལ་ཏེ། འདི་ཁོ་ན་བདེན་མེད་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསྒྱུར་བ་ནི། དེ་ནས་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཉིད་དུ། །ཚངས་ལས་བརྒྱ་བྱིན་དེ་བཞིན་ལྷ་ལས་མི། །གང་འདོད་བསྒྱུར་ལ་བདེན་མེད་ངང་དུ་བསྒོམ། །སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྒྱུར་བ་ན་བདེན་མེད་དུ་འདུག་སྙམ་པས། གང་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་བསྒྱུར་རོ། །སྤེལ་པ་ནི། དེ་ནས་བརྒྱ་སྟོང་བྱེ་བ་སྤེལ་བྱ་ཞིང༌། །གང་འདུལ་ཐབས་ཀྱིས་གཉེན་པོར་རྩལ་སྦྱང་ངོ༌། །སྤྲུལ་བསྒྱུར་གྱི་སྣང་བ་དེ་དག་བརྒྱ་སྟོང་བྱེད་བར་སྤེལ་ཞིང༌། གཅིག་ཏུ་གྱུར། མང་པོར་གྱུར། དེ་ཁོ་ནས་བདེན་མེད་དུ་སྦྱོང་ཞིང་ཀླུའི་གཉེན་པོ་རང་ཉིད་བྱ་ཁྱུང་དང༌། རྒྱལ་བསེན་ལ་རྟ་མགྲིན་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཏེ་ཟ་བ་དང་ལྡེང་བ་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་མཐུ་སྟོབས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་འགྲུབ་པའི་ཐུན་མོངས་མ་་ཡིན་པའི་ཉེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་ཚེ་ལུས་འཆུས་པ་དང་འཁུམས་པ་་དང་འཕྲོས་པ་བྱུང་ན་རྩ་རླུང་འཆུ་བས། སྤྲུལ་བསྒྱུར་ལ་སོགས་མི་འབྱོང་བའི་ཕྱིར་ཉལ་ལུགས་བདེ་ཞིང་རླུང་དལ་ལ་རིག་པ་དངས་བར་བྱ་བ་ནི་མྱོང་བ་ངེས་པའི་གནད་དོ། །བདེན་མེད་དུ་སྦྱངས་པ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ཐོགས། དེ་ནས་དག་པའི་ཞིང་དང་ཡུལ་ཁམས་དང༌། །འོག་མིན་ལ་སོགས་གང་འདོད་དེར་སོང་སྟེ། །བདེ་གཤེགས་བལྟ་དང་གཙང་མའི་ཆོས་རབ་མཉན། །ཡེ་ཤེས་ཏིང་འཛིན་གཟུགས་སྤྲིན་སྒྲུབ་པ་ཡང༌། །ཉིན་མཚན་རྒྱུན་དུ་དྲན་པས་རབ་སྦྱངས་པས། །དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། །གནད་ལ་མི་བསླུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན། །འདི་ནི་ཡང་ཟབ་སྙིང་པོའི་ཐེག་པའོ།

以下是直譯： 同樣，一切法雖然顯現但並不存在。如是所說。因爲了知無實很重要，所以修習： 然後變化轉換的次第： 夢中自身變梵天等神， 如來菩薩等隨所欲， 變化觀修安住無實中。 將自己變化為佛、菩薩、聲聞緣覺、世間護法、寂忿尊等，應當了知："正因為這是無實的，所以才如此顯現。" 轉換是： 然後在剎那剎那間， 從梵天變帝釋天人， 隨意轉換住于無實中。 當相互轉換這些化身時，思維"這是無實的"，隨意轉換。 增多是： 然後增至百千萬億， 以調伏方便修對治。 將這些變化轉換的顯現增至百千萬億，合為一體，又分為多個，以此修習無實。作為龍的對治，自身變為金翅鳥；對付夜叉，變為馬頭明王等，以吞噬、驅逐等方式調伏。這是成就神通力的不共近因。 在此過程中，如果身體扭曲、蜷縮或伸展，會導致脈氣紊亂，無法熟練變化轉換等。因此，以舒適的姿勢躺臥，氣息緩慢，意識清明，這是經驗確定的要點。 完成無實修習之後： 然後前往清凈剎土界， 色究竟等隨欲而往， 見如來聞清凈妙法， 智慧三昧色云成就。 晝夜不斷以念修習， 如是轉變為覺性功德， 不欺要訣現前而成。 此乃甚深精髓乘也。

། སྤྲུལ་བསྒྱུར་འབྱོངས་ནས་ཡུལ་ཁམས་གཞན་དང༌། ལྷ་ཀླུའི་གནས་དང༌། གླིང་གཞན་དང༌། བདེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཞིང་ཁམས་སྔོན་མ་མཐོང་བ་བལྟ་བར་འདོད་ན། ཉིན་དུས་འདུན་པ་བཏང་ལ་སྔར་བཞིན་ཉལ་ཏེ། ཡུལ་ཁམས་དང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་མགྲིན་པ་ལོངས་་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ན་གསལ་བ་སྟོང་གསུམ་ཉུངས་འབྲུར་ཚུད་པའི་རྣམ་པ་ལས་མ་ཡེངས་པར་ཉལ་བས། གང་འདོད་པའི་སྣང་བ་མཐོང་བ་ནི། རིག་པ་ལ་མཐོ་རུང་གི་ཡོན་ཏན་ཡེ་ནས་ཡོད་པའི་གནད་ལས་བྱུང་བའོ། །འདི་དག་གི་ཚེའང་བདེན་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱང་བའི་གནད་ཡིན། བདེན་མེད་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སློབ་པས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་གྱུར་པ།།» « འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་རྒྱལ་བས་གསུངས། །ཞེས་པ་དང། ཡུམ་བར་མ་ལས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷ་དང་མིའི་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་་ཡོངས་སུ་དག་པ་བལྟ་བར་འདོད་པས་ཀྱང། ཤེས་རབ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཉུངས་འབྲུ་གཅིག་ཏུ་ཆུད་ལ་ཉུངས་འབྲུ་དེ་ཡང་ཆེ་བར་མ་་སེམས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་ཆུང་བར་མི་མངོན་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཐར་ཐུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བའི་ལམ་གྱི་སྙིང་པོའོ།

以下是直譯： 熟練變化轉換后，若想觀看其他國土、天龍住處、其他洲、極樂凈土等從未見過的剎土，白天發願后如前入睡。不散亂地觀想一切國土和世界清晰地顯現在喉輪中，如三千大千世界納入芥子中的形象。由此將見到所欲見的顯現，這是源於覺性本有高遠功德的要訣。 此時也是修習無實義的要點。無實即無自性，這就是般若波羅蜜多。通過修學此法，一切功德得以成就。如《般若攝頌》所說："遍觀諸法無自性，佛說此為般若度。" 又如《中般若經》所言："欲見一切種清凈超越人天的佛剎土者，亦當學習般若波羅蜜多。欲將三千大千世界納入一芥子中，而芥子不見其大，世界亦不見其小者，亦當學習般若波羅蜜多。" 這是大乘究竟瑜伽修行道的精髓。

། ད་ནི་རྨི་ལམ་གོམས་པ་ལས་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ། དེ་ལྟར་ཉིན་མཚན་རྨི་ལམ་དོན་བསྒོམས་པས། །དངོས་པོ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་གཟེབ་ལས་གྲོལ། །ར་བ་རི་་དང་རྩིག་པར་ཐོགས་མེད་ཅིང༌། །རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་ཤེས་ཏིང་འཛིན་གྲངས་མེད་འགྲུབ། །ཉམས་རྟོགས་ཚད་མེད་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབྲས་བུ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་ནས་འདོད་དགུ་་འགྲུབ་ཅིང༌། མཁའ་འགྲོ་གྲུབ་པ་ཅན་གྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང༌། ནད་ཉུང་བ་དང་ཟོ་མདོག་བདེ་བ་དང༌། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གྲུབ་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་ངང་གི་རྟོགས་ཤིང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་དང༌། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཐོབ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དུ་མ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཞིང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ཐོབ་ཅིང༌། དགེ་བ་བརྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ལྟ་ལ་སོགས། ། རྩེ་མོར་ཕྱིན་པ་སྦྱོར་བའི་རྟགས། །རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་བཞེད། །འཛམ་བུ་གླིང་གི་སྐྱི་བོ་སྙེད། །སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་དགེ་ལ་སོགས། །ནམ་ལངས་དུ་ནི་དཔེར་མཛད་ནས། །བསོད་ནམས་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །རྣམ་འཕེལ་བཅུ་དྲུག་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཆེས་ཆེར་གོམས་པ་ལས་མཐོང་ལམ་དང་སྒོམ་ལམ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གོང་མ་རྫོགས་པའི་རྗེས་མ་མི་སློབ་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །མཐར་ཐུག་་སེམས་ཉིད་གདོད་མའི་དབྱིངས་ཕྱིན་ནས། །རང་དོན་ཆོས་སྐུ་གཞན་དོན་གཟུགས་སྐུ་གཉིས། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །དེ་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་སྒོམས་ཤིག །རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་་སྦྱངས་པའི་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་རྨི་ལམ་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 現在講解由熟習夢境而得的道果： 如是日夜修習夢境義， 解脫執著實物相的網， 籬笆山墻無礙通行過， 成就無數神通明智定， 生起無量證悟聖智慧。 暫時智慧果報是：獲得解脫道的端緒，如意成就，得空行成就者攝受，少病、容色悅人，圓滿資糧道，自然證悟諸法無自性，修習三摩地瑜伽。獲得加行道后，能掌控多種神通和神知，證得諸法如夢等相，獲得堅固善德。 如《現觀莊嚴論》所說："夢中亦見諸法如夢等，頂位加行相，許為十二種。如恒河沙數，佛所作供養，晨朝為喻故，福德極增長，十六自性相。" 由此更加熟練，成就見道、修道無分別聖智，最後現前無學道。 究竟心性抵達本初界， 自利法身他利色身二， 如夢任運成就二利益， 是故當修如夢之法要。 修習如夢菩提道的究竟果，是如夢顯現而無自性的佛果，斷證圓滿。 如經中所說："善根亦如夢如幻，三十七菩提分法亦如夢如幻，一切種智亦如夢如幻。"

།དེ་ཡང་རང་དོན་ཆོས་སྐུ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དབྱིངས་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཐུགས་རྗེས་གཞན་དོན་དུ་གཟུགས་སྐུ་ཉི་ཟླ་ལྟ་བུར་ཤར་ནས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་དོན་མཛད་དེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན། །འཇིག་རྟེན་་ཀུན་ལ་གཟིགས་ནས་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་པར། །སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །སྐྱེ་བ་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་དང༌། །དགའ་ལྡན་གནས་ནས་འཕོ་བ་དང༌། །ལྷུམས་སུ་འཇུག་དང་བལྟམས་པ་དང། །བཟོ་ཡི་གནས་ལ་མཁས་པ་དང༌། །བཙུན་མོའི་འཁོར་དགྱེས་རོལ་པ་དང༌། །ངེས་འབྱུང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་གཤེགས་པ་དང༌། །བདུད་སྡེ་བཅོམ་དང་རྫོགས་པ་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། །མྱ་ངན་འདའ་བར་གཤེགས་མཛད་རྣམས། །ཡོངས་སུ་མ་དག་ཞིང་རྣམས་་སུ། །སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་གནས་པར་སྟོན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པའི་ངང་ཉིད་ལས། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་འཁྲུལ་པའི་་འཁོར་བ་པ། །གང་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བཞི་ལས་གྲོལ་ཏེ། །བདེ་ཆེན་ཡོན་ཏན་འབྱོར་བའི་གནས་ཐོབ་ཤོག །སྣ་ཚོགས་རྨི་ལམ་རྣམ་ཀུན་་སྟོང་པའི་གཟུགས། །མཚོ་ཆེན་བརྒལ་དཀའ་སྲིད་རྩེའི་བར་ཁྱབ་པ། སྡུག་བསྔལ་མེ་ཚོགས་སྤུངས་པའི་འཁོར་བ་ལས། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་བདག་གིས་འདྲེན་པར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ལས། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ལེའུ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་གནས་དང་པོའི་འགྲེལ་པའོ།

以下是直譯： 又，自利法身如虛空界中任運成就的大悲，為利他而顯現如日月般的色身，盡未來際利益眾生。如《寶性論》所說： "大悲遍知世間已， 觀察一切世間已， 不動法身自性中， 種種化身示現相。 示現受生及降生， 兜率天宮示降臨， 入胎誕生及童年， 示現精通工巧明， 後宮眷屬作遊戲， 出家示現苦行相， 菩提道場趣正覺， 降魔成佛轉法輪， 示現涅槃等諸相， 于諸未凈佛剎土， 盡未來際常示現。" 愿從本初清凈的自性中， 如夢幻般迷惑的輪迴眾， 解脫四種苦海的束縛后， 獲得大樂功德圓滿之處。 種種夢境一切皆空相， 難渡大海遍及有頂天， 從此苦火聚集的輪迴， 愿我引導一切眾生脫。 此為大圓滿《幻化休息》中如夢品，即第一金剛處的註釋。

། །། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་འགག་པ་མེད་པ་སྒྱུ་མའི་རོལ་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། ཡང་འདིར་རྒྱལ་བས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་གསུངས་པ། །དེ་ཡང་མདོ་རྒྱུད་མན་ངག་སྙིང་པོའི་དོན། །ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བཞིན་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། །ཇི་སྐད་དུ། ཡུམ་བར་མ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང༌། མི་འགག་པ་དང༌། འོང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་དང༌། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་འདྲ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ནི་སྒྱུ་མ་བཞིན། །ཅེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་རྔམ་གློག་ལས། སྒྱུ་མ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ། །མིང་ཙམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང༌། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་དང་རྒྱུད་སྡེ་དུ་མ་ལས་གསུངས་པ་རྣམས་འདིར་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་ལེགས་པར་ཕྱེ་བ་རང་གི་མྱོང་བ་ངེས་པའི་རྟགས་གསུམ་ལ་བསྟེན་ནས་དབྱེ་ན། གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་སྒྱུ་མ་གསུམ་ལས། དང་པོ་གཞི་སྒྱུ་མ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལས་འཁྲུལ་སྣང་གི་བྱུང་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། སེམས་ཉིད་གདོད་མ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང༌། །ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་བཞིན། །ཡེ་འབྱམས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་དབྱིངས་རུམ་ནས། །མ་རིག་གཟུང་འཛིན་ཀུན་བརྟགས་རང་ཤར་བས། ཁམས་གསུམ་འགྲོ་དྲུག་འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དེའང་སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་གདོད་ནས་དག་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཅི་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ངང་ལས། རྩ་བ་སྲོག་འཛིན་པའི་རླུང་ལྔ་གཡོས་པ་ལས། རང་སྣང་འོད་གསལ་དུ་ཤར་བ་རང་ངོ་མ་ཤེས་པའི་ཆ་ལས། ཕྱི་ནང་གི་སྣོད་བཅུད་ལུས་དང་བཅས་པར་འཁྲུལ་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་གི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གཞི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལས་ཅིར་ཡང་འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： 如是宣說一切法皆如夢本性無生后，應當了知一切法無滅，僅為幻化游舞，解釋如下： 複次，此處佛說諸法如幻， 宣說諸法無自性之理， 此乃經續竅訣之精要， 且聽我依親身經驗說。 如《中般若經》所言："一切法如幻，自性無生、無滅、無來。"《不退轉法輪經》云："一切諸法如幻術，菩提亦復如幻化。"《智慧雷電經》說："一切諸法皆如幻，唯名自性本空寂。"等等，諸多經續中如是宣說。此處依據上師口訣善加分析，依自身經驗的三種定解標誌，可分為基、道、果三種幻化。 首先，解釋基礎幻化如虛空中生起迷亂顯現的方式： 心性本初如虛空， 任運智慧如日月， 本來廣大奇妙界， 無明執著妄念生， 三界六道如幻現。 即從本初清凈的心性自生智慧如虛空般無所成立的狀態中，根本五種持命風動，自顯為光明，由不識自相之分而迷亂為外內器情及身體，如幻顯現種種。如《金剛薩埵心鏡續》所言："三界一切有情，從無所是的基礎中迷亂為種種。"

།ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལྟར་འཁྲུལ་ཞེ་ན་བཤད་པ། རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་སྟོབས་ཀྱིས་རང་སྣང་བ། །ཤིང་བུ་རྡེའུ་རིག་སྔགས་ཚོགས་པ་ལས། ། མིག་འཕྲུལ་རྟ་གླང་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དང༌། །རི་དང་ཁང་བཟངས་ལ་སོགས་སྣང་བ་བཞིན། །སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་ལ་སོགས་སྣང་བའང་་འཁྲུལ་གཞིའི་རྒྱུ་ཤིང་བུ་རྡེའུ་ཉིད། འཁྲུལ་རྐྱེན་རིགས་སྔགས་ཀྱིས་མིག་གི་ཤེས་པ་བསླད་དུས། འཁྲུལ་སྣང་རྟ་གླང་གི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་ཡང་རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་རང་སྣང་ལས་ཤར་བ་ལྟར། འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་ཡང་དེ་དངའདྲ་སྟེ། མ་རིག་དབང་གིས་བག་ཆགས་འཁྲུལ་བའི་བློ། །སྣང་སྲིད་ཡུལ་དང་དེར་འཛིན་དུག་གསུམ་ཤར། །རང་བཞིན་མེད་ལ་སྣང་བ་མ་འགག་པ། །སྒྱུ་མའི་སྐྱེ་བོ་འདྲ་བ་འདི་དག་ཀུན། །བདེན་མེད་སྟོང་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཆེན་པོ་རུ། །དེ་རིང་ཉིད་དུ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱ། །རྒྱུ་རིག་པ་ཉིད། རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱིས་བསླད་པས། འཁྲུལ་སྣང་སྣོད་བཅུད་སོ་སོའི་ངོ་ཁ་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་སྟེ། དུག་གསུམ་གྱི་འཁོར་བ་མཐོ་དམན་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཡོད་ཡོད་ལྟར་སྣང་དུས་འདི་ཉིད་ནས། དོན་ལ་རྫུན་སྣང་སྟོང་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་ལས། རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་དབུས་དག་ཏུ། །སྒྱུ་མ་བྱེད་པ་དག་གིས་གཟུགས་སྤྲུལ་ཏེ། །རྟ་དང་གླང་པོ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་བྱས། །དེ་དག་མི་བདེན་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 若問如何如幻迷亂，解釋如下： 因緣緣起力所現， 木塊石子咒聚集， 幻化馬牛男女相， 山嶽宮殿等顯現。 如幻馬牛等顯現，迷亂之因為木塊石子，迷亂之緣為咒語迷惑眼識時，迷亂顯現為馬牛之相，這也是從緣起聚集的自顯中生起。輪迴的迷亂顯現也是如此： 無明力故習氣迷亂心， 顯有境及執著三毒生， 無自性而顯現不滅息， 如幻化人一切諸現象， 無實空性大幻影之中， 即今應當如實而了知。 因為覺性本身，緣于無明所成的能取所取所迷惑，迷亂顯現為器世間和有情世間各自的面相種種顯現。三毒輪迴中經歷高低起伏，似乎真實存在之時，從此刻起，應了知實際上只是虛妄顯現、空性的影像而已，覺性菩提心無有轉變。如《三摩地王經》所言： "譬如眾人聚集處， 幻師變現諸形象， 馬象車乘種種相， 彼等非真種種現， 一切諸法知亦然。"

།སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྒྱུ་མ་ནམ་མཁའ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི། ཡོང་ཡེ་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རང་བཞིན་གཤིས་ལ་མཁའ་འདྲ་མཉམ་པ་ཉིད། །མ་སྐྱེས་གདོད་ནས་དག་པ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་གཤིས་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། ཆོས་ཐབས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དབུས་དང་མཐའ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་པ་དང། ཏེང་ངེ་་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འཇིག །སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་ཡེ་སྟོང་པ་སྟེ། །ཉི་ཚེའི་སྟོང་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང༌། །མཁས་པ་བྱིས་པ་དག་དང་རྩོད་མི་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ཆོས་དེ་ལ་མི་ལྡན་རྣམ་བཅད་ཀྱིས་སྟོང་ལ། རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་པར་འདོད་པ་ཡོད་དེ་ཉི་མ་མུན་པས་སྟོང་ལ་འོད་ཟེར་གྱིས་མི་སྟོང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ནི། ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་སྟེ། བདེན་ཞེན་ལས་ནམ་དུའང་གྲོལ་བ་མི་སྲིད། འདི་ལྟར་ཉི་མ་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག་དང་དུ་མས་སྟོང་པས་འོད་ཟེར་་སྟོང་སྟེ། སྟོང་ལ་སྣང་བ་འདི་ནི་དབུ་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཚ་བ་དང༌། །བུ་རམ་རང་བཞིན་མངར་བ་ལྟར། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུང། །ཞེས་པ་དང༌། ཡུམ་ལས༌། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་ཆུང་དུའང༌། རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཉི་ཤུར་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེའང་སྟོང་པས་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་དང་དབྱེར་མེད་པས། སྟོང་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཐད་དེ། འཕགས་པ་ཀླུའི་དབང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར། །གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： 現而無自性的幻化如虛空的教示： 一切顯有輪涅諸法， 自性本質如空平等， 應知無生本來清凈。 一切法本質上無所成立，故為虛空本性。如《中般若經》云："一切法皆為虛空本性，不見中邊。"《三摩地王經》說："佛子，諸法皆毀滅，一切有為皆本空，不與外道論偏空，智者不與愚者爭。" 對此，有些人認為法不具他法而空，但不空自性，如說太陽空無黑暗但不空光芒。這是偏空，永遠無法從執著真實中解脫。實際上，太陽自性空無一多，故光芒亦空。空而顯現，這是中觀真實性的教說。如《菩提心釋》云："如火性本熱，糖性本甜味，是故一切法，自性皆空性。"《般若經》說："色以色自性空"等。《現觀莊嚴論略釋》也說："各以自性空，故許二十空。" 然而，空並非成為無，因為空性本質與顯現不可分，一切法于空中成立。如聖龍樹所言："於何空性理得成，彼一切法皆應理。"

།དེ་ལ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་ཀ་བ་དང་བུམ་པའི་སྟོང་པ་དང༌། མི་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་་དང་རང་མཚན་གྱི་སྟོང་པ་རི་བོང་གི་རྭ་དང༌། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དབྱེ་བ་མང་ཡང༌། དེ་ཐམས་ཅད་རྟོག་གེ་བས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས། འདིར་ནི་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད། རིག་ངོ་ན་སྣང་ཡང་གཤིས་ངོ་ན་མ་གྲུབ་པ། ཡེ་སྟོང་མཐའ་ལས་འདས་པའི་སྟོང་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། གང་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀུན། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་དངོས་མེད་པ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དག་པ་ ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌། དཔུང་བཟངས་ལས། ཆོས་རྣམས་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། །གསལ་ཞིང་དག་ལ་རྙོག་པ་མེད། །གཟུང་དུ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད། །ངོ་བོ་མེད་ཅིང་གནས་མེད་པ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： 關於這點，雖然有相互空如柱子與瓶子的空性，不具有的空性如事物與非事物和自相的空性如兔角，以及自性空如影像等諸多分類，但這些都只是邏輯學家的臆造而已。在此，應了知顯有、輪迴涅槃的一切法，在覺性前雖然顯現，但在本質上並不成立，是超越邊際的本空。如《楞伽經》所言： "一切諸法皆， 自性本不生， 如虛空無實， 空性最清凈。" 《賢軍請問經》也說： "諸法如影像， 明凈無渾濁， 不可取不可說， 無體性無住處。"

།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ནས། སྟོང་པའི་་དབྱིངས་ལས་འཁོར་བ་འབྱུང་བ་དང༌། དེ་ཉིད་དུ་ལམ་སྦྱོང་བ་དང༌། མཐར་ཕྱིན་ནས་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པའི་ལན་དུ། དང་པོ་སྡོམ་ཚིག་གི་ཆིངས་བསྟན་པ་ནི། སྐྱེ་མེད་སྐྱེ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ངང་ཉིད་དུ། །རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་སྦྱང་བྱའི་གཞི་དང་ནི། །མ་དག་སྒྱུ་མ་སྦྱང་བྱའི་དྲི་མ་དང༌། །ཐབས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་སྦྱོང་བྱེད་གཉེན་པོ་དང༌། །ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་མཐར་ཕྱིན་འབྲས་བུ་སྟེ། །རྣམ་བཞི་དཔེ་ཡི་སྒྱུ་མས་གཏན་ལ་ཕབ། །ཅེས་མདོར་བསྟན་པ་ལས། མཁས་པ་དག་ནི་དཔེས་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་བཞི་པོ་དག་གི་དབྱིངས་དེ་ལས་འཁྲུལ་པ་དང༌། འཁྲུལ་པ་སྦྱོང་བ་དང༌། མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་བཞིས་རིག་པར་བྱ་བ་ལས། དཔེའི་སྒྱུ་མས་སྔོན་དུ་གོ་དོན་བཞག་ན། དེའི་རྗེས་སུ་རང་རང་གིས་མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར། དཔེ་ངེས་པའི་བྱ་བ་ཡང༌། ཇི་ལྟར་རིགས་སྔགས་ལས་བྱུང་མིག་འཕྲུལ་ཏེ། །ཤིང་བུ་རྡེ་འུ་རྟ་གླང་སྣང་དུས་ནས། །རྟ་གླང་མ་ཡིན་ཤིང་བུ་རྡེའུ་ཉིད། །དེ་བཞིན་ཚེས་ཀུན་བདེ་མེད་མཚོན་པ་ཉིད། །རང་བཞིན་དཔེ་ཡིས་སྒྱུ་མར་ཤེས་བྱ་སྟེ། །འཁྲུལ་པའི་གཞི་དང་འཁྲུལ་སྐྱོན་འཁྲུལ་པའི་ ཚུལ། །འཁྲུལ་སྣང་འཁྲུལ་གྲོལ་གདོད་མར་གྲོལ་ཚུལ་རྣམས། །དཔེ་ཡི་སྔོན་རོལ་དཔེ་དང་དཔེར་འགྲུབ་དང༌། །དཔེར་གྲུབ་་དཔེ་ཞིག་སྔོན་བཞིན་རང་མཚན་དུས། །རྣམ་བཞི་གོ་རིམས་དཔེ་ཡིས་སྒྱུ་མ་བསྟན། །དེ་ལ་འཁྲུལ་གཞིའི་རིག་པ་ནི་རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་དངོས་སུ་མེད་ལ། དེའི་སྟེང་ན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་མ་རིག་པ་ཡོད་པས་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་རུང་དུ་ཡོད་པ་ནི། རྟ་གླང་སྣང་རུང་དུ་མེད་ལ་འབྱུང་རུང་དུ་ཡོད་«སྒྱུ་མ་མཁན་བཟང་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྒྱུ་མ་« «ནི། །འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་འདི་དག་གོ །རྐྱེན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྒྱུ་མ་ནི། །མེ་ལོང་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་སོ། །ཆོས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྒྱུ་མ་ནི། །ང་ཡི་འཁོར་གྱི་དགེ་སློང་ངོ༌། །ང་ནི་ཡང་དག་སྒྱུ་མ་སྟེ། །འདུས་མ་བྱས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །«པ་དཔེའི་སྔོན་རོལ་གྱི་ཤིང་བུ་ལྟ་བུའོ།

以下是直譯： 如是確定一切法為空性后，對於從空性界中生起輪迴、在其中修道、最終解脫的本質如何的疑問，首先以總綱偈頌示意： 無生幻化境界中， 自性幻化為所凈， 不凈幻化為所除， 方便幻化為能治， 智慧幻化為果位， 四種幻化以喻立。 對此簡要宣說，為使智者通過比喻理解，應知自性幻化等四種從空性界中迷亂、凈除迷亂及究竟的四種狀態。若先以比喻幻化建立理解，之後便能確定各自特徵。確定比喻的方法是： 如咒力所生幻象， 木塊石子現馬牛， 非馬牛而是木石， 如是諸法示無樂。 應知自性以喻幻， 迷亂之基與過患， 迷亂方式與顯現， 迷亂解脫本解脫， 喻前喻中喻成立， 喻成喻滅自相時， 四種次第以喻示。 其中，迷亂之基的覺性是自性幻化，實際無迷亂，但因其上有俱生無明，故有可能生起迷亂，如木石上雖無馬牛顯現，但有可能顯現。《善幻師請問經》云： "業所幻化者， 即此六道眾。 緣所幻化者， 如鏡中影像。 法所幻化者， 即我眾弟子。 我是真實幻， 無為法身也。" 這如同比喻之前的木塊。

།རིག་པ་དབྱིངས་ལས་གཞིར་སྣང་དུ་འཕགས་པའི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྩ་བར་ཤར་བས་མ་དག་པའི་སྒྱུ་མ་སྦྱང་བྱའི་དྲི་མར་ཆགས་ཏེ། རིག་པ་ལ་འཁྲུལ་རྟོག་གི་སྦགས་པས། འཁྲུལ་སྣང་དངོས་སུ་མེད་ལ་འཁྲུལ་རྟོག་ཏུ་ལྡན་པ། རིག་སྔགས་ཀྱི་སྔགས་བགྲངས་བཞིན་པ་ལྟ་བུ་་སྟེ། རྟ་གླང་གི་དཔེ་གྲུབ་ངེས་སུ་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་རིག་ངོར་འཁྲུལ་སྣང་དངོས་སུ་སྣང་དུས་འདི་ཉིད་རིག་པ་གཟུང་འཛིན་གྱིས་བསླད་པས་སྣ་ཚོགས་རང་སྣང་དུ་ཤར་བ་རིག་སྔགས་ལས་ཤིང་བུ་རྡེའུ་ཉིད་རྟ་གླང་གི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རང་དུས་སྒྱུ་མ་དངོས་ཀྱི་དཔེར་གྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་རིག་པ་ལ་ལམ་བསྒོམས་པས་བདེན་ཞེན་སྲབ་པ་ནི་ཐབས་སྒྱུ་མ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་རིག་སྔགས་འཇིག་བཞིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་མཐར་འཁྲུལ་རྟོག་ལོག་པས་འཁྲུལ་སྣང་འགག་སྟེ་གདོད་མར་གྲོལ་བ་ནི། རིག་པ་དང་པོའི་གཤིས་ཐོག་ཏུ་རང་ཕེབས་པའི་དུས་དེ་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་མ་རིག་གཟུང་་འཛིན་གྱི་རིག་སྔགས་ལོག་པས། འཁོར་བ་འཁྲུལ་སྣང་གི་རྟ་གླང་གྀ་སྣང་བ་ལོག་སྟེ། སྒྱུ་མ་ཞིག་པའི་ཤིང་བུ་རྡེའུ་ལྟར་རིག་པ་གཞིའི་གཟུགས་ཟང་་ཀ་མར་རང་ངོར་སྣང་བས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་དགོངས་པ་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི། དཔེ་ཞིག་པའི་རང་དུས་ཤིང་བུ་རྡེའུ་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རླབས་པོ་ཆེའི་དཀའ་བའི་གནས་མངོན་དུ་ཕྱུང་བའོ། ། དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་བཞིའི་དཔེ་དོན་ཤན་སྦྱར་ནས། ད་ནི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད༌། གསལ་བར་བཤད་པ་ལས། དང་པོ། རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་ཏེ། །སྦྱང་གཞིའི་དབྱིངས་ཡིན་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཡིན། །དེ་ལ་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདི་ཉིད། ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་འདུས་མ་བྱས་སུ་གནས་ཏེ། འཁོར་འདས་ཀུན་ལ་དབྲི་བསྣན་དང་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་ཁྱབ་པ་ནི། ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་མདོ་ལས། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོས་འགྲོ་ཀུན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། །ཅེས་པ་དང། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རྫོགས་སངས་སྐུ་ནི་འཕྲོ་ཕྱིར་དང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་ཕྱིར་དང༌། །རིགས་ཡོད་ཕྱིར་ན་ལུས་ཅན་ཀུན། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 當覺性從界中顯現為基時，遍計的無明作為能取所取的根源生起，成為不凈幻化的所凈垢染。由於覺性被迷亂分別所染污，雖無實際迷亂顯現，但具有迷亂分別，如同正在誦唸明咒一樣，這就像確定了馬牛的比喻一般。 之後，當迷亂顯現實際顯現於覺性中時，由於覺性被能取所取所染污，而顯現為種種自顯，如同從明咒中木塊石子顯現為馬牛形象的當下，這就像成立了實際幻化的比喻。 然後，通過修習道路，覺性對實有的執著變薄，這是方便幻化，如同幻化的明咒正在消失一樣。 最後，迷亂分別消除，迷亂顯現停止，本來解脫，這是覺性迴歸最初本性的時刻，即智慧幻化。由於無明能取所取的明咒消除，輪迴迷亂顯現的馬牛影像消失，如同幻化消失後的木塊石子，覺性基礎的形象清晰顯現於自身，故身與智慧無有變遷的境界中不再改變，這如同比喻消失時的木塊石子。 這些是顯明密續金剛語廣大波浪的難解之處。 如是將四種幻化的比喻與意義對應后，現在清晰解釋各自的特徵。首先： 自性幻化即心性光明， 是凈化之界，如來藏性。 對此，覺性菩提心本來任運成就，無為而住，遍及輪迴涅槃一切，無增無減，無大無小。如《月燈經》所言："如來藏遍及一切眾生。"《寶性論》也說："圓滿佛身遍放光，如是性不可分離，具種性故諸有情，恒具如來藏體性。"

།དེ་ཉིད་ཡེ་ནས་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། སེམས་ལ་སེམས་མ་མཆིས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་པ་དང༌། བརྟག་གཉིས་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སང་རྒྱས་ཉིད། །འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། །དེ་བསལ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་པ་དང༌། རྣམ་འགྲེལ་ལས། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ བ། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་གློ་བུར་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེའང་ཁམས་བདེ་བར་གཤེགས་པའ་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད། སེམས་ཅན་པའི་དུས་ན་མ་དག་པའི་ཁམས། བྱང་ཆུབ་སཻམས་དཔའི་དུས་ན་མ་དག་དག་པའི་ཁམས། སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་ཁམས་ཞེས་མིང་གསུམ་བཏགས་ཀྱང༌། ངོ་བོ་ལ་བཟང་ངན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། མ་དག་མ་དག་དག་པ་དང༌། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གོ་རིམས་བཞིན། །སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ལ། ཁྱད་པར་མེད་དེ་དག་གྱུར་ལ། །ཞེས་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཁམས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རང་རིག་གི་ངོ་བོ་ལ། དག་དང་མ་དག་གང་དུའང་མ་ཆད་པས། །འཁོར་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་གཉིས་ལས་འདས། །འཁོར་འདས་འབྱུང་བའི་དབྱིངས་ཡིན་འཆར་གཞི་སྟེ། །རིག་དང་མ་རིག་རྐྱེན་ལས་དེ་ལྟར་ཡིན། །འདི་ནི་གདོད་མའི་གཤིས་ཡིན་གནས་ལུགས་ཡིན། །དེ་ལ་རིག་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། གང་དུའང་གྲུབ་བསལ་མེད་པས་འཁོར་འདས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས། དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབྱིངས་དེ་ནི་འཁོར་བའང་མ་ཡིན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །གཤིས་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ངང་ལས། གདངས་འཆར་གཞི་མ་འགགས་པའི་རྩལ་གྱིས། རིག་ན་མྱང་འདས་དང༌། མ་རིག་པས་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མ་ལྟར་སྣང་སྟེ། དོ་ཧ་ལས། སེམས་ཉིད་གཅིག་པུ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཏེ། །གང་ལ་སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་འཕྲོ་བ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 這本來就是無垢光明，如《八千頌》所言："心中無心，心的自性是光明的。"《二觀察續》說："眾生即是佛，然為客塵所障，若除此垢染，即是佛性。"《釋量論》也說："心的自性是光明，諸垢染皆是客塵。" 此如來藏界，在眾生時稱為不凈界，在菩薩時稱為不凈凈界，在佛時稱為極清凈界，雖有三種名稱，但本質上並無好壞變化。《寶性論》說："不凈、不凈凈，及極清凈性，依次稱眾生、菩薩與如來。"《經莊嚴論》說："如是真如性，於一切無別，成清凈亦然。"又說："如前後亦然，無變之真如。" 對於如此的如來藏界自證本性，不論清凈與否都無間斷，超越輪迴與涅槃二者。是輪涅生起之界，是顯現之基，依覺與無明之緣而如是。這是本初之性，是實相。 其中，覺性的自性不成立於任何處，故不成立於輪迴或涅槃。《寶積經》說："迦葉，彼由自性清凈之界，非輪迴亦非涅槃，因無實體故。" 從本性不成立任何的狀態中，顯現之基的力用不滅，若覺知則為涅槃，若無明則如幻顯現輪迴的迷亂相。如《道歌》所言："唯一心性是一切種子，從中生起輪迴與涅槃。"

།གང་དུའང་མ་གྲུབ་པས་གང་ལྟར་ཡང་འཆར་གཞི་བྱེད་པའི་དཔེ་ཉེ་བར་དགོད་པ་ནི། མེ་ལོང་དངས་བཞིན་གཟུགས་བརྙན་འཆར་གཞི་བྱེད། །ཤར་དུས་ཉིད་ནས་གང་དུའང་མ་ཆད་པ། །མེ་ལོང་ངོས་ཏེ་དཀར་ནག་གཉིས་མེད་ལ། །དཀར་ནག་གཉིས་ཀའི་འཆར་གཞི་བྱེད་དང་མཚུངས། །འདི་ཉིད་ཤེས་པས་ཀུན་ལ་མཁས་པར་གྱུར། །མེ་ལོང་གཡའ་དག་པའི་ངོས་དེ་གཟུགས་བརྙན་གང་དུའང་མ་གྲུབ་ལ། གང་ལྟར་ཡང་འཆར་བའི་གཞི་བྱེད་པ་སྟེ། དཀར་ནག་ཏུ་ཤར་ཡང་དཀར་ནག་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་དཔེས་རིག་པ་མེ་ལོང་དངས་པ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་གང་དུའང་མ་གྲུབ་ལ། གང་ལྟར་འཆར་བའི་གཞི་ལ། འཁོར་འདས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤར་དུས་ཉིད་ནས། རིག་པ་ལ་མ་གོས་པའི་ཚུལ་འདི་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིས་ནི་སྣང་ཡང་འཛིན་པས་ཆེད་དུ་མ་བསླད་ན་འཁྲུལ་སྣང་གིས་གོས་མི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་སྤང་ལེན་ལས་འདས་པས་རིག་པའི་རང་་འགྲོས་ལ་མཁས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཏི་ལོ་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། སྣང་བས་མི་འཆིང་ཞེན་པས་འཆིང༌། །ཞེན་པ་ཆོད་ཅིག་ན་རོ་པ། །ཞེས་པ་དང༌། ཞི་བ་ལྷའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། འདིར་ནི་མཐོང་ཐོས་ཤེས་པ་དག །དགག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ། གང་ལའང་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུར་གྱུར་པ། །བདེན་པར་རྟོགས་པ་བཟློག་བྱ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་» «བུའོ། །གཉིས་པ་དག་བྱའི་རང་བཞིན། མ་དག་སྒྱུ་མ་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་སྟེ། །གཉིས་མེད་གཉིས་སུ་བཟུང་ལས་དེར་སྣང་ངོ༌། ། སྣོད་བཅུད་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་འཁྲུལ་རྟོག་དང་བཅས་པ་འདི་རྣམས་རིག་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཁམས་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་སྟེ། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ལས་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 對於不成立於任何處而可作為任何顯現之基的比喻是： 如同明鏡作為影像顯現之基， 顯現之時不斷于任何處， 鏡面無有黑白二分別， 卻能作為黑白二者顯現之基。 了知此理即通達一切。 清凈鏡面上不成立任何影像，卻可作為任何顯現之基。以黑白顯現而不成立為黑白的比喻，說明覺性如同明鏡，雖不成立於任何處，卻是一切顯現之基。當輪迴涅槃顯現之時，應知覺性不被染污的道理。 這表明，雖有顯現，若不被執著所染污，則不可能被迷亂顯現所染。超越對境取捨，通達覺性自然執行的人稱為大瑜伽士。 如瑜伽自在帝洛巴所言："顯現不能束縛，執著才能束縛，斷除執著吧，那洛巴。" 寂天也說："此處不應遮，所見聞覺知，唯應遮除彼，執實苦因者。" 第二，所凈的自性： 不凈幻化即輪迴迷亂顯現， 由執非二為二而顯現。 器世間和有情世間的迷亂顯現及迷亂分別，這些是遮蔽覺性自性光明界的垢染，是從因集諦顯現果苦諦。

།གསུམ་པ་དེ་དག་སྦྱང་བ་ནི། ཐབས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་གཉེན་པོ་ལམ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་དང་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་པའི་ལམ་བཞི་རུ། །» «ཚོགས་གཉིས་རིམ་གཉིས་སྦྱོང་བྱེད་བསྒོམས་པ་ཡིས། །སྦྱང་བྱའི་དྲི་མ་སྤྲིན་འདྲ་སེལ་བྱེད་ཡིན། །དེ་ལ་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང༌། འབྲིང་དུ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་དང༌། ཆེན་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང༌། །སྦྱོར་ལམ་དྲོད་དང་རྩེ་མོར་དབང་པོ་ལྔ་དང༌། བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་ཏུ་སྟོབས་ལྔ་དང༌། མཐོང་ལམ་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡན་ལག་བདུན་དང༌། སྒོམ་ལམ་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་དེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་སུམ་བཅུ་རྩ་བདུན་དང༌། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་དང༌། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་གནས་པ་དང༌། ལམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་དུ་བགྲོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ས་ལམ་གྱི་རིམ་པ་རབ་ཏུ་གཅེས་པས་ཆེ་ལོང་ཞིག་བརྗོད་ན། མདོའི་ཆ་ནས་་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །བློ་གྲོས་རབ་བརྟན་གྱི་མདོ་ལས། བློ་གྲོས་རབ་བརྟན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་རབ་བརྟན། གང་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་བསྒོམ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། ལུས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང༌། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང༌། ད་ལྟར་བྱུང་བ་སོ་སོར་བརྟག་སྟེ། ཀྱེ་མ་ལུས་འདི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་བ་མི་རྟག་ཅིང་འགྱུར་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལུས་འདི་ང་ཡིར་མི་བྱ་དང༌། ལུས་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྙིང་པོ་བླང་བར་བྱ་་སྟེ། སྙིང་པོ་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བསྒྲུབ་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །བློ་གྲོས་རབ་བརྟན། ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་བལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་དགའ་བར་བྱེད། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཞེ་སྡང་བར་བྱེད། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ་རྨོངས་པར་བྱེད། བདག་གི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རང་བཞིན་མེད་པ་་སྦྱངས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོར་བ་རྒྱུན་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ།

以下是直譯： 第三，凈化這些： 方便幻化即對治之道， 資糧加行見修四道中， 修習二資二次第凈化， 能除如雲遮蔽之垢染。 其中，小資糧道修四念住，中資糧道修四正斷，大資糧道修四神足。加行道暖位和頂位修五根，忍位和勝法位修五力。見道修七菩提分，修道修八聖道分。即三十七菩提分法，以及福德智慧二資糧，生起次第和圓滿次第，安住於此而趣入道之真如。 關於地道次第極為重要，略述如下，如經中所說。 《堅固慧經》中，堅固慧問道："世尊，應如何修四念住？"世尊答道："堅固慧，菩薩修身念住如下：觀察身體的過去、未來和現在，思維：'唉！此身從因緣而生，無常變化如幻，不應執著為我所，應從無實質的身體中取其精華，即成就獲得如來身。'這是身念住。 堅固慧，受念住是什麼？對於任何感受，樂受生喜，苦受生嗔，不苦不樂受生癡。應修一切感受如幻無自性，為斷除一切眾生的感受相續而說法。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། རྟོགས་པའི་ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ། མ་རྟོགས་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བས་ན། དམིགས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང༌། ཇི་སྲིད་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །བློ་གྲོས་རབ་བསྟན། སེམས་ལ་སེམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ནི་སྐྱེས་ནས་འཇིག་ཅིང་མི་རྟོགས་པས། བདག་གིས་ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང། གནས་དེ་ཡང་ཟད་ཅིང་གང་ན་ཡང་མི་གནས་པས་སེམས་ཀྱིས་སེམས་མི་མཐོང་ངོ༌། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་བྱའོ། །དེ་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །བློ་གྲོས་རབ་བརྟན། ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན་གང་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་སུ་གྲུབ་པ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། ཆོས་དེ་ལ་བལྟ་ཞིང་གནས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡང་དག་པ་མཐོང་གི །ཆོས་སུ་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ༌། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ། མིང་དེ་དང་ཆོས་དེ་དག་ཕྱི་ནང་གང་དུའང་མི་རྙེད་པས། མཐའ་མི་རྙེད་ཅིང་མཐའ་མེད་ཅིང་མ་གྲུབ་པས་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །བློ་གྲོས་རབ་བརྟན་གྱིས་གསོལ་པ། ཡང་དག་པ་སྤོང་བ་བཞི་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་རབ་བརྟན། བྱང་ཆུབ་་སེམས་དཔའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད། འབད་པ་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན། ཡང་དག་པར་འཇོག་གོ །དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ །

以下是直譯： 為什麼呢？因為覺悟的感受是快樂，未覺悟的感受是痛苦。所以，了知一切所緣、作意以及一切法的假立如幻，這是受念住。 堅固慧，心念住是什麼？心生即滅而不可得，我最初發心，但那也已消失，不住于任何處，心不見心。心的特徵如幻，應安住于無相離戲。這是心念住。 堅固慧，法念住是什麼？除了空性、無相、無愿外，找不到絲毫成立的法。觀察並安住於此法，即見真實法性，不見有實在的法。所謂念住，是指諸佛所假立的一切法僅是名稱，在內外都找不到這些名稱和法，無邊際、無邊、不成立，這是法念住。 堅固慧又問："應如何觀察四正斷？"世尊答道："堅固慧，菩薩道是什麼？為不生未生惡不善法而生欲、勤勉、發勤精進、攝心、正住。為斷已生惡不善法而生欲、勤勉、發勤精進、攝心、正住。為生未生善法而生欲、勤勉、發勤精進、攝心、正住。

དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང༌། བསྐྱེད་པ་རྣམས་གནས་པ་དང༌། གནས་པ་ཕྱིར་ཞིང་་འཕེལ་བ་དང༌། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང༌། ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ ། བློ་གྲོས་རབ་བསྟན། གང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང། ཏེང་ངེ་འཛིན་དང། ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་འཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཏེང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་འཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི། སེམས་གཡེང་བར་བྱེད་ཅིང་ཏེང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི། ལྟ་བ་ཉམས་པ་དང༌། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་སྒྲིབ་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤང་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན། ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤང་བ་དང་པོའོ། །གང་ཡང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པས་ཆགས། ཁོང་ཁྲོས་སྡང༌། མ་རིག་པས་རྨོངས་ཏེ། རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་ཞེས་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མི་གཙང་བས་འདོད་ཆགས་དང༌། བྱམས་པས་ཞེ་སྡང་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་གཏི་མུག་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །གང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཐ་དད་དུ་རྟོགས་པས་སྤོང་ཞེས་བྱ་ཡིས། གང་སྤོང་བ་དེ་ནི་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བས་ཡང་དག་པ་སྤོང་བ་གཉིས་པའོ། །གང་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ། སེམས་ཡང་དག་པར་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དགེ་བ་ཚད་མེད་པ་ལ་འདུན་པ་དང༌། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི། དགེ་བའི་རྩ་བ་་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གསུམ་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང༌། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའོ།

以下是直譯： 為使已生善法住、增長、不退、不失而生欲、勤勉、發勤精進、攝心、正住。 堅固慧，所謂惡不善法，是指違背戒、定、慧的法。違背戒律的是破戒和導致破戒的法。違背禪定的是使心散亂、破壞禪定的法。違背智慧的是邪見和執著見解而障礙正見的法。如理作意是為斷除不善法而生欲、勤勉、發勤精進、攝心、正住，這是第一正斷。 所謂不善法，是指由貪慾而執著，由嗔恨而憎惡，由無明而愚癡，即由何因而生。如理作意是以不凈觀對治貪慾，以慈心對治嗔恨，以緣起對治愚癡。了知這些煩惱各不相同而斷除，但所斷之法不可得，這是第二正斷。 為生未生善法而生欲、勤勉、發勤精進、正住其心，是指對無量應修善法生起欲求，以攝心而修習，這是一切善根之根本，是第三正斷。 為使已生善法住、不退、不失而將善根迴向菩提。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་ལ་མི་གནས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བསྔོས་པས། དེ་ལ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་པས་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་པའོ། །བློ་གྲོས་རབ་བརྟན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་རབ་བརྟན། བྱང་ཆུབ་སེམས་་དཔའི་ལམ་ནི་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང༌། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་་དང། སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །བློ་གྲོས་རབ་བསྟན་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་གྲུབ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང༌། གང་དུའང་མི་དམིགས་ཤིང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སྔངས་དངངས་པར་མི་འགྱུར་དགའ་བ་དང་སྤྲོ་བ་དང་འདུན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། བློ་གྲོས་རབ་བརྟན། གང་དད་པ་རྩེ་གཅིག་པའི་འདུན་པ་དང་ལྡན་པ་དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྩོན་པ་འདོར་ཞིང་ལེ་ལོར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏེང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བློ་གྲོས་རབ་བརྟན། གང་རྩོལ་བའི་རྩོམ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་ལྡན་པ་དེས་་སེམས་གང་དུའང་མི་དམིགས། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཏེང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བློ་གྲོས་རབ་བསྟན། གང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་དེས་འགྲོ་བ་དང་འཆག་པ་དང། འདུག་པ་དང། ཉལ་བའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་མི་འདའ་བས་སྤྱོད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

以下是直譯： 為什麼呢？因為將一切善根迴向一切智性而不住三界，故無有窮盡，這是第四正斷。 堅固慧問道："世尊，應如何觀察四神足？"世尊答道："堅固慧，菩薩道有四種，哪四種呢？欲三摩地斷行成就神足、勤三摩地斷行成就神足、心三摩地斷行成就神足、觀三摩地斷行成就神足。 堅固慧，於一切法不成立如幻，無所緣而離執，對一切法不恐懼、不畏懼，而生歡喜、喜悅、欲求，這是欲三摩地。 堅固慧，具有專一信心欲求者，捨棄世間一切法的精進，不為一切懈怠所動而發起精進，這是勤三摩地。 堅固慧，具有不間斷精進者，心無所緣，專注於心的本性光明，這是心三摩地。 堅固慧，具有專一三摩地者，行住坐臥一切時中都不離該三摩地而行，這是觀三摩地。

།བློ་གྲོས་རབ་བསྟན། དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱྀར་རྫུན་འཁྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་ལོག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད། སྤངས་བས་དགེ་བར་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད། བགྲོད་པར་བྱཻད་པས་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ། །བློ་གྲོས་རབ་བརྟན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དབང་པོ་ལྔ་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་རབ་བརྟན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་ལྔ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། དད་པའི་དབང་པོ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ལ་དད་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ན་སྤྱོད་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་དད་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་་འཇིགས་པས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐོས་ན་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་དགའ་ཞིང་དད་པ་ནི་དད་པའི་དབང་པོའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དྲན་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་་དག་དྲན་པའི་དབང་པོས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་དྲན་པའི་དབང་པོས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱས་པ་དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མ་ཡེངས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་བརྟགས་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ།

以下是直譯： 堅固慧，為什麼稱為神足呢？因為這些三摩地能斷除一切邪法，斷除后能成善，使達到正確之處，能到達，所以三摩地的本性稱為神足。 堅固慧問道："世尊，五根是什麼？"世尊答道："堅固慧，菩薩道有五種，哪五種呢？信根、精進根、念根、定根、慧根。 其中，什麼是信根？對輪迴中世間正見生起信心，因畏懼業報而不為命也不造惡，入菩薩行，聽聞空性、無相、無愿、力、無畏等佛法時無疑而歡喜信受，這是信根。 什麼是精進根？對某法生起精進根，這就是精進根。 什麼是念根？對精進所攝的那些法，以念根使之不失，這是念根。 什麼是定根？對念根所不失的那些法，以定根使之專一不散，這是定根。 什麼是慧根？對定所專注的那些法，以慧根觀察，了知一切法如幻不成立，這是慧根。"

།བློ་གྲོས་རབ་བརྟན་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོབས་ལྔ་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་རབ་བརྟན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལྔ་སྟེ། དད་པའི་སྟོབས་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང༌། དྲན་པའི་སྟོབས་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །དད་པའི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན༌། གང་ལ་དད་ཅིང་མོས་པ་དེ་ལ་གང་གིས་ཀྱང་མི་བརྫི་བ་སྟེ། དེའི་དྲུང་དུ་བདུད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་སུ་བསྒྱུར་ནས་འོང་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྱུར་བར་བྱེད། ལོག་པར་བྱེད་ཀྱང་འབྲལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དབྱེ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཡང་སྲིད་ཀྱི། དད་པའི་སྟོབས་ལ་མོས་པ་དེ་ནི་སྟོབས་དེ་ལས་འབྲལ་བར་མི་ནུས་པས་ན་དད་པའི་སྟོབས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། གང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དང་གང་ལ་བསྟན་པའི་སྟོབས་ཀྱང༌། །གནས་དེར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་བརྩོན་པའི་སྟོབས་དེ་སུས་ཀྱང་བཟློག་པར་མི་ནུས་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །དྲན་པའི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་དང་གང་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་སེམས་མི་གཡེང་སྟེ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་ཀྱང་བརྫི་བར་མི་ནུས་ཤིང༌། དྲན་པའི་སྟོབས་དེས་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པས་དྲན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་དང་བག་ཆགས་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་པས་མི་བརྫི་བ་དེ་ཉིད་གང་དུ་གནས་ཀྱང་་འདུ་འཛི་ལས་དབེན་པ་སྟེ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་མ་ཞུགས་ཤིང༌། ཆོས་གང་ལའང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་་སྟེ། འདུ་འཛི་ལས་དབེན་པའི་སྟོབས་ཐོབ་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་དེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་བ་ནི། ཤེས་རབ་དང་་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།

以下是直譯： 堅固慧問道："世尊，五力是什麼？"世尊答道："堅固慧，菩薩道有五種：信力、精進力、念力、定力、慧力。 什麼是信力？對所信解的法，任何人都不能摧毀。即使魔化現佛陀前來說'你的那不是法'，企圖改變、顛倒，也不能使之分離、分裂。即使大種變異也可能發生，但具信力者不能從此力中分離，所以稱為信力。 什麼是精進力？對所精進的任何善法，在未達到之前，任何人都不能阻止其精進之力，所以稱為精進力。 什麼是念力？對任何法保持正念，心不散亂，任何煩惱都不能摧毀，而以念力降伏煩惱，所以稱爲念力。 什麼是定力？由於具有正念和習氣，不被煩惱所摧，無論住於何處都遠離喧囂，對色等一切境不起執著想，于任何法都無分別，獲得遠離喧囂之力，所以稱為定力。 什麼是慧力？以慧力遍知一切世間和出世間法，從輪迴中解脫世間眾生，這是從慧力和智力而生，所以稱為慧力。"

།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོབས་ལྔ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དབང་པོ་ལྔ་བསྟན་ཞིང་དེའི་སྟོབས་རྒྱས་པས་ན་སྟོབས་ལྔ་ཞེ་བྱའོ་ཞེས་པ་དང༌། བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡན་ལག་བདུན་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་གང་དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། གང་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་གང་གི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང༌། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཆོས་སུ་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་གང་དུའང་མི་དམིགས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། གང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་བཤིག་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་མྱ་ངན་ལས་་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་ལེན་མི་འདོར་བས་ལམ་གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ལ། སྤྲོ་བ་དང་མི་རྟོག་པའི་མོས་པས་བརྩོན་པ་མི་་འདོར་བ་འདི་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །གང་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་བཤིག་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་བ་མི་བསྐྱེད་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། གང་གི་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བ་དང༌། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང༌། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་་སེམས་གནས་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་སྦྱང་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། གང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པའི་ཕྱིར་རམ། རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ནི་གང་ལ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། གང་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པར་འགྱུར་གྱི། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་དང། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་འཚང་རྒྱ་ཡིས། མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་མ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 為什麼稱為五力呢？因為已說五根，而其力增長，所以稱為五力。 智慧源泉所問經中說：菩薩智慧源泉問道："世尊，如何看待七菩提分？"世尊答道："智慧源泉，因為無念無作意，一切法以自相空。若見一切法無自性，這就是正念菩提分。 智慧源泉，因為善、不善、無記都不成立，所以對一切法的瞭解都無所緣，如幻，這是擇法菩提分。 智慧源泉，因為徹底破除一切法的想，不取不捨三界及涅槃的一切法，遠離執著道的現證，以歡喜和無分別的信解不捨精進，這是正精進菩提分。 因為破除一切喜不喜，對一切有為法不生喜，而除遣煩惱，這是喜菩提分。 智慧源泉，因為對一切可緣之法連微塵也不緣，以身心極凈對一切法無障無緣，心住于無緣三摩地，這是輕安菩提分。 智慧源泉，因為破除或了悟一切法的執著，心於任何處都無所緣。以心等持而了知一切法，以等持心而證菩提，非不等持。"

།དེ་ལྟར་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བར་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དེ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད། རྟེན་པར་མི་བྱེད། ཆགས་པར་མི་བྱེད། འཆིང་པར་མི་བྱེད། གང་ལ་ཡང་ཡིད་མི་བདེ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མི་འཛིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱིས་སེམས་མི་འཕྲོགས་ཤིང༌། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བའི་བཏང་སྙོམས་ཅན་དུ་གྱུར་ནས་དགའ་བ་ཐོབ་པ་འདི་ནི། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ལ་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང༌། གང་ཟག་དང༌། སེམས་ཅན་དང༌། སྲོག་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བ་དང༌། ལྟ་བ་ཡང་དག་པ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་དམིགས་པ་ཆུང་ངུ་ནས་མྱ་ངན་ལས་་འདས་པའི་བར་དང༌། གང་ཡང་རབ་འབྲིང་ཐ་མའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། དེ་ལ་རྟོག་པ་གང་གིས་རྟོགས་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཞི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་བཟང་ངན་དུ་རྟོགས་པ་་དང། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་སྟེ། ཅིར་ཡང་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག །ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། དེ་ལ་ཚིག་གིས་བདག་གཞན་་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནོད་དེ། དེ་ལ་བདག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད། གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་ཚིག་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་གོ །བློ་གྲོས་་འབྱུང་གནས། དེ་ལ་ལས་གང་ཟད་ཅིང་མ་གྲུབ་པ་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའོ།

以下是直譯： 如是遠離執著而等持，這是正定菩提分。 智慧源泉，於一切法不住、不依、不著、不縛，於一切不悅意、多苦等法心不執著，不被世間奪心，以此如實觀察一切法而成為具有舍心者，獲得喜悅，這是正舍菩提分。 智慧源泉，應當如是看待七菩提分。 智慧源泉問道："世尊，如何看待菩薩八正道？"世尊答道："智慧源泉，其中一切法平等，這是正見。於此不起我見、人見、眾生見、壽者見、空性見，也不起正見。從小乘到涅槃的見解所緣，以及一切上中下見解都遠離，這是正見。 智慧源泉，其中能斷除分別的思惟，善巧于止所攝的觀。於此遠離對法好壞的思惟、遍思惟、分別思惟，不思惟、不分別、不遍思惟任何，這是正思惟。 智慧源泉，其中言語不害自他一切。不以言語煩惱自己，也不煩惱他人。以言語決定顯示一切法平等性，這是正語。 智慧源泉，其中業已盡而不生，這是業邊。"

།དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་འགྱུར་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་འབར་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་དང༌། ལས་གང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲལ་བར་འགྱུར་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དཀར་བ་དང༌། གནག་པ་དང། འདྲེས་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང༌། མ་གྲུབ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའོ། །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་སྟེ། དེ་ལ་འཚོ་བ་གང་བདག་ལ་མི་གནོད། གཞན་ལ་ཡང་མི་གནོད་པར་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྗོགས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའོ། །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། དེ་ལ་ཟབ་ཅིང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཡང་་དག་པའི་རྩོལ་བ་སྟེ། དེ་ཕྱིར་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང༌། འདུན་པ་དང༌། བརྩོན་པ་དང༌། མི་ཞུམ་པ་དང༌། ཡང་དག་པའི་དོན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ། །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། དེ་ལ་དྲན་པ་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གོ་སྐབས་མི་རྙེད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སེམས་དང་ཚད་མེད་པ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དྲན་པ་སྟེ། དྲན་པ་གང་གིས་བདུད་ཀྱིས་སྐབས་མི་རྙེད་པ་དང༌། དྲན་པ་གང་གིས་ལམ་ལོག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང༌། དྲན་པ་སྒོ་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་་དང་སེམས་བྱུང་གི་མོས་པ་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐབས་མི་རྙེད་པ་འདི་ནིཡང་དག་པའི་དྲན་ པའོ། །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་བདག་མཉམ་པ་ཉིད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དང༌། བདག་རྣམ་པར་དག་པས་ཆོས་་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། བདག་སྟོང་པ་ཉིད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གི་སེམས་སྐད་ཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང༌། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ།

以下是直譯： 由此煩惱得以平息，而非爲了燃起煩惱。由此遠離煩惱，而非爲了生起煩惱。遠離一切白業、黑業、雜業的業邊而不生，這是正業。 智慧源泉，其中不被煩惱染污是正命。其中，生活不害自己，也不害他人，而能圓滿法義，這是正命。 智慧源泉，其中成就甚深離戲無為法是正精進。為此攝心、發願、精進、不怯弱、現證真實義，這是正精進。 智慧源泉，其中正念使一切煩惱無機可乘。其中包括菩提分、心無量、六波羅蜜多的正念。正念使魔無機可乘，正念使不入邪道，正念如守門人般使一切不善心所無機可乘，這是正念。 智慧源泉，以自身平等性故一切法平等，以自身清凈故一切法清凈，以自身空性故一切法空性，如是正等入定。以剎那相應的智慧成就一切智，以一切智智現證圓滿佛果，這是正定。 智慧源泉，應當如是看待菩薩八正道。"

།དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ལྷའི་བུ་དག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་་དུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང༌། དབང་པོ་རྣམས་དང། སྟོབས་རྣམས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང༌། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང༌། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཐབས་དང་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཞི་གནས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་འཇོམས་པ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་པ་དང༌། བཤེས་སྤྲིང་ལས། བསམ་གཏན་མེད་པ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་མེད། །ཤེས་རབ་མེད་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་མེད། །གང་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་པ་སྲིད་པ་ཡི། །རྒྱ་མཚོ་གནག་རྗེས་ལྟ་བུར་འཚལ་བར་བགྱི། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་་ཡང་ཚོགས་སྦྱོར་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱིས་སྟོང་ཉིད་མོས་པས་འཇལ་ཞིང༌། དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམ་པ་དང༌། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བ་དང༌། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་བརྩོན་པས། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དོན་བསྒོམ་ཞིང༌། ཐབས་ཤེས་རབ་ཟུང་འབྲེལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སློབ་པས། དང་པོ་ཚོགས་ལམ་གསུམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྔ་ལྟས་སུ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཏེ། དྲོད་ཅེས་བརྗོད་པ་དང༌། རྩེ་མོ་དང༌། བཟོད་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་རྫོགས་པ་ལས། ཉོན་མོངས་པར་རགས་པ་མགོ་ནོན་ཞིང་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཕྱོགས་པའོ།

以下是直譯： 如是，一切道法雖現而無自性，如幻化。如《八千頌》所說："天子們，四念住如夢如幻。同樣，四正斷、四神足、諸根、諸力、七菩提分、八正道分也如夢如幻。同樣，四無畏、四無礙解、大慈、大悲、十八不共法也如夢如幻。" 其中，道的本質是止觀雙運的殊勝方便與證悟，因為是煩惱障的殊勝對治。如《入行論》所說："當知具足止的勝觀，能摧毀諸煩惱。"又如《致友書》所言："無禪定者亦無慧，無慧者亦無禪定。二者具足能如同，牛跡水般見有海。" 在資糧加行道中，以勝解行地，以具一切相最勝空性勝解而衡量勝義諦，守護諸根門，以福德智慧二資糧為主，晚上初夜后夜不睡而精進，修習止觀之義，學習殊勝方便智慧雙運。首先圓滿三種資糧道后，作為無分別智生起的前兆，相應的禪定生起于相續中，稱為暖相。圓滿頂、忍、世第一法后，粗重煩惱得以降伏，直接趨向生起初聖智慧。

།དེ་ནས་མཐོང་ལམ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་མཐོང་སྟེ་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་བྱ་ཀུན་བརྟགས་གློ་བུར་བ་དག་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང༌། ལམ་འགོག་པའི་བདེན་པ་རེ་རེ་བཞིན་ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། ཆོས་ཤེས་པ་ལ་བཟོད་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་བཟོད་པ་སྟེ། བཞི་བཞི་བསྡོམ་པས་བཅུ་དྲུག་གོ །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་བདེན་བཞི་སོ་སོའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་མཚན་མཐོང་བའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ལ་བཟོད་པ་ནི་རང་མཚན་མཐོང་བས་མི་སྐྲག་པའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བདེན་བཞི་སོ་སོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་མཚན་སྟོང་ཉིད་དུ་མཐོང་བའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནམ་མཁའ་མཐོང་བ་ལ་མི་སྐྲག་པའོ། །དེ་དག་བློ་རྫས་གཅིག་གིས་བདེན་བཞི་རང་བཞིན་སྣང་སྟོང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་མཐོང་ཚུལ་བཞི་བཞིར་འཆར་ཏེ། བདེན་བཞི་དོན་ལ་ཆོས་ཤེས་བཞི། ཆོས་བཟོད་བཞི། རྗེས་ཤེས་བཞི། རྗེས་བཟོད་བཞིའི་རིམ་པ་སོ་སོར་འཆར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་བདེན་པ་ལ། །ཆོས་ཤེས་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། །བཟོད་ཤེས་སྐད་ཅིག་བདག་ཉིད་འདི། །ཞེས་སོ། ། དེའི་དུས་སུ་མཐོང་སྤང་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་སྤང་ཚུལ་ནི། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ལ། མ་རིག་པ། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ །ང་རྒྱལ། ཐེ་ཚོམ། ལྟ་བའོ། །ལྟ་བ་ལ་ལྔ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན། ལོག་ལྟ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མཆོག་འཛིན། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ།

以下是直譯： 然後，見道無分別智慧現見四諦法性，斷除三界一分所斷遍計所執暫時雜染。其中，對苦、集、道、滅四諦各有法智、法忍、類智、類忍，共十六種。法智是見到四諦各自法相的自相。法忍是見到自相而不驚怖。類智是見到四諦各自法性的自相為空性。類忍是見到虛空而不驚怖。這些以一心體在剎那間見四諦自性顯空如幻的方式，顯現為四種見法。因為四諦實相中法智四種、法忍四種、類智四種、類忍四種依次各別顯現。 如《現觀莊嚴論》所說："于苦等諦中，法智及類智，忍智剎那性。" 此時斷除一百一十二種見所斷的方式是：遍計所執的六種煩惱：無明、貪慾、嗔恚、我慢、疑惑、見。見又分五種：身見、邊執見、邪見、見取見、戒禁取

།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་པོ་དེ་དང་བསྡོམས་པས་བཅུ། དེ་ལྟར་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་འདོད་ཁམས་ན་བདེན་བཞི་རེ་རེ་ལ་བཅུ་བཅུ་བྱུང་བས་བཞི་བཅུ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་དགུ་བདེན་བཞི་རེ་རེ་མ་བྱུང་བས། སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ་གཉིས་ཏེ་བསྡོམས་པས་མཐོང་སྤངས་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་པོ་སྤང་ཚུལ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་འགྱུར་ལམ་གྱིས་རགས་པ་བརྒྱུད་ནས་སྤངས། སྐྱེ་བཞིན་པས་ཕྲ་བ་དངོས་སུ་སྤངས། སྐྱེས་དུས་ནས་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་མ་ལུས་པ་འགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྒོམ་ལམ་ས་དགུའི་དྲི་མ་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞི་ཡང་རང་རང་གི་སའི་སྦྱོར་བ་དང༌། དངོས་དང་རྗེས་ལ་སྤང་སྟེ། སྒོམ་སྤང་གི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ལ་ཉལ་བའི་ལྷན་སྐྱེས་ལས་ཕྱི་ན་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བའོ། །འདོད་ཁམས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་རེ་རེ་ལའང། ཆེན་པོ། འབྲིང། ཆུང་ངུ་གསུམ་གསུམ་ལས། དེ་ལའང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ། འབྲིང་ཆུང་ངུ། འབྲིང་གི་ཆེན་པོ། འབྲིང་ཆུང་ངུ། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་འབྲིང༌། ཆུང་ངུ་་སྟེ། དགུ་དགུར་ཕྱེ་བས་དྲུག་ཚན་དགུ་སྟེ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི། གཟུགས་ཁམས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ་རྣམས་སུ་ཁོང་ཁྲོ་བོར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་ཆེ་འབྲིང་དགུ་དགུ་་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ་པ་ལྔ་བསྡོམས་པའི་བརྒྱ་བརྒྱད་བཅུ། གཟུགས་མེད་ནམ་མཁའ། རྣམ་ཤེས། ཅི་ཡང་མེད་པ། སྲིད་རྩེ་བཞི་ལ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ། ཁམས་གོང་མའི་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་ཚན་གཉིས་ལ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ། དེའི་སྟེང་དུ་འདོད་པའི་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་བསྣན་པས་སྒོམ་སྤང་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞིའོ།

以下是直譯： 其中，無明等五種非見煩惱加上前面的五見，共十種。如是，這十種根本煩惱在欲界中，每一諦各有十種，共四十。色界和無色界中，除嗔恚外各有九種，每一諦各有九種，共三十六，兩界合計七十二。總共一百一十二種見所斷的斷除方式是：將生起見道智慧的道粗分間接斷除，正在生起時直接斷除細分，生起時以滅盡見所斷種子無餘的方式斷除。 之後，修道九地的四百一十四種垢染也在各自地的加行、正行和后得中斷除。修所斷煩惱俱生習氣中有六種：無明、貪慾、嗔恚、我慢、身見、邊執見。欲界中這六種煩惱各分大、中、小三品，每品又分大大、大中、大小、中大、中中、中小、小大、小中、小小九種，六種各九共五十四。色界中初禪、二禪、三禪、四禪除去嗔恚，餘五種煩惱各分九品，貪等四十五種乘以四共一百八十。無色界空無邊處、識無邊處、無所有處、有頂四處各一百八十，上二界共三百六十。加上欲界的五十四，修所斷共四百一十四。

སྤང་ཚུལ་ཡང༌། སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་རྒྱུ་དང་པོར་སྤོང༌། ཁྱད་པར་ལམ་གྱིས་་དངོས་སུ་སྤོང༌། རྣམ་གྲོལ་གྱིས་ཐག་བསྲིང་དང་ཕྲ་བ་འགག་འགྱུར་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་ངོ༌། །དེ་ཡང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་གཙོ་བོ་ལ་ལྷག་མ་དགུ་འཁོར་དུ་ཡོད་དེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་མེད་ནི། །ས་བཅུ་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །ས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་ཡང༌། ཁྱེའུ་རབ་སྣང་གི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་ལྟས་ནི། འདོད་ན་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་མཐོང་བ་དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཡང་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་བསྐྱོད་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྒྱར་འགྲོ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱར་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་བརྒྱ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང༌། བསྐལ་པ་བརྒྱ་གནས་པར་བྱེད་པ་དང༌། སྔོན་གྱི་མཐའི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་དང༌། ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་བ་བརྒྱ་ལ་འཇུག་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བརྒྱ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང༌། ལུས་བརྒྱ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་དང༌། ལུས་རེ་རེ་ལའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བརྒྱ་བརྒྱ་ཡང་དག་པའི་བཙོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་ཡོན་ཏན་དེ་སྙེད་དང་ལྡན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སྐད་གཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་ཐོབ་ཅིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་སྟོང་མཐོང་བ་དང༌། དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཁམས་སྟོང་བསྐྱོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཞིང་སྟོང་སྣང་བར་བྱ་བ་་དང༌། སེམས་ཅན་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྐལ་པ་སྟོང་་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང༌། སྔོན་གྱི་མཐའི་བསྐལ་པ་སྟོང་དང༌། ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པ་སྟོང་ལ་འཇུག་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་སྟོང་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་་དང༌། ལུས་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་དང༌། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་སྟོང་སྟོང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ།

以下是直譯： 斷除方式是：加行道和無間道先斷除近因，勝進道直接斷除，解脫道以遠離和細微將滅的方式斷除。 在極喜地等十地中，以佈施等十波羅蜜為主，其餘九為眷屬。如《辨中邊論》所說："殊勝與無別，應知於十地。" 十地功德如《月燈童子經》所說："善男子，菩薩住第一地的征相是：若欲，於一剎那頃能證入百種三昧，見到百位佛陀並知彼等加持，震動百個世界，前往百佛剎土，照耀百個世界，成熟百個眾生，住持百劫，通達前後各百劫，開顯百法門，示現百身，每一身又各有百菩薩眷屬精進修行，具足如是功德。 善男子，住第二地者於一剎那頃能證入千種三昧，見到千位佛陀並如實了知彼等加持，震動千個世界，前往千佛剎土，照耀千個世界，成熟千個眾生，住持千劫，通達前後各千劫，開顯千法門，示現千身，每一身又各能如實示現千菩薩眷屬。

།རིགས་ཀྱི་བུ་ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི། སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་སྟོང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །སངས་རྒྱས་བརྒྱ་སྟོང་མཐོང་བ་དང༌། དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་རབ་ཏུ་བསྐྱོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྒྱ་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་སྣང་བར་བྱ་བ་་དང༌། སེམས་ཅན་བརྒྱ་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང༌། སྔོན་གྱི་མཐའི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དང༌། ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བརྒྱ་སྟོང་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང༌། །ལུས་བརྒྱ་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་དང༌། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བརྒྱ་སྟོང་ཡང་་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པས། སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྲག་ཁྲིག་ཐོབ་ཅིང་སྙོམས་པར་་འཇུག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཁྲག་ཁྲིག་མཐོང་བ་དང༌། དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁྲག་ཁྲིག་བསྐྱོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁྲག་ཁྲིག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁྲག་ཁྲིག་སྣང་བར་བྱ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་ཁྲག་ཁྲིག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང༌། སྔོན་གྱི་མཐའི་བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་དང༌། ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་ཏུ་འཇུག་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཁྲག་ཁྲིག་ཏུ་་འབྱེད་པ་དང༌། ལུས་ཁྲག་ཁྲིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་དང༌། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཁྲག་ཁྲིག་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ།

以下是直譯： "善男子，住第三地者於一剎那頃能證入十萬種三昧，見到十萬位佛陀並如實了知彼等加持，震動十萬個世界，前往十萬佛剎土，照耀十萬個世界，成熟十萬個眾生，住持十萬劫，通達前後各十萬劫，開顯十萬法門，示現十萬身，每一身又各能如實示現十萬菩薩眷屬。 善男子，住第四地者於一剎那頃能證入百萬種三昧，見到百萬位佛陀並如實了知彼等加持，震動百萬個世界，前往百萬佛剎土，照耀百萬個世界，成熟百萬個眾生，住持百萬劫，通達前後各百萬劫，開顯百萬法門，示現百萬身，每一身又各能如實示現百萬菩薩眷屬。"

།རིགས་ཀྱི་བུ་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་སྐད་ཅིག་ཡུན་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་ཐོབ་ཅིང་དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་མཐོང་བ་དང༌། དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོངབསྐྱོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་སྣང་བར་བྱ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང༌། སྔོན་གྱི་མཐའི་བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་དང༌། ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་དུ་འཇུག་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་འབྱེད་པ་དང༌། ལུས་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་དང༌། ལུས་རེ་རེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་ཡོངས་སུ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །» «རིགས་ཀྱི་བུ་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པས་འདོད་ན་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཐོབ་ཅིང་དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མཐོང་བ་དང༌། དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་བསྐྱོད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང༌། སྔོན་གྱི་མཐའི་བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དང༌། ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་འཇུག་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་འབྱེད་པ་དང༌། ལུས་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་དང༌། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་་སྟོང་ཡང་དག་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ།

以下是直譯： "善男子，住第五地者於一剎那頃能證入百億種三昧併入定其中，見到百億位佛陀並如實了知彼等加持，震動百億個世界，前往百億佛剎土，照耀百億個世界，成熟百億個眾生，住持百億劫，通達前後各百億劫，開顯百億法門，示現百億身，每一身又各能如實示現百億菩薩眷屬。 善男子，住第六地者若欲，於一剎那頃能證入千億種三昧併入定其中，見到千億位佛陀並如實了知彼等加持，震動千億個世界，成熟千億個眾生，住持千億劫，通達前後各千億劫，開顯千億法門，示現千億身，每一身又各能如實示現千億菩薩眷屬。"

།རིགས་ཀྱི་བུ་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པས་འདོད་པ་ན་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཐོབ་ཅིང་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མཐོང་བ་དང༌། དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་རབ་ཏུ་བསྐྱོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་སྙེད་སྣང་བར་བྱ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་དེ་སྙེད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང༌། སྔོན་གྱི་མཐའི་བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་དང༌། ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པ་ཇི་སྙེད་དུ་འཇུག་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་དེ་ཉིད་འབྱེད་པ་དང༌། ལུས་དེ་སྙེད་སྟོན་པ་དང༌། ལུས་རེ་རེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པར་འདོད་ན་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ། སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབས་སྙེད་ཐོབ་པ་དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབས་སྙེད་མཐོང་བ་དང༌། དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབས་སྙེད་དུ་བསྐྱོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་དེ་སྙེད་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་སྙེད་སྣང་བར་བྱ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་དེ་སྙེད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྐལ་པ་་དེ་སྙེད་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང༌། སྔོན་གྱི་མཐའི་བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་དུ་འཇུག་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་དེ་སྙེད་འབྱེད་པ་དང༌། ལུས་དེ་སྙེད་སྟོན་པ་དང༌། ལུས་རེ་རེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབས་སྙེད་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ།

以下是直譯： "善男子，住第七地者若欲，於一剎那頃能證入十萬億種三昧併入定其中，見到十萬億位佛陀並如實了知彼等加持，震動十萬億個世界，前往十萬億佛剎土，照耀同等數量的世界，成熟同等數量的眾生，住持同等數量的劫，通達前後各同等數量的劫，開顯同等數量的法門，示現同等數量的身，每一身又各能如實示現十萬億菩薩眷屬。 善男子，住第八地者若欲，於一剎那頃能證入等同三千大千世界百萬微塵數的三昧併入定其中，見到等同三千大千世界三百六十萬微塵數的佛陀並如實了知彼等加持，震動等同三千大千世界百萬微塵數的世界，前往同等數量的佛剎土，照耀同等數量的世界，成熟同等數量的眾生，住持同等數量的劫，通達前後各同等數量的劫，開顯同等數量的法門，示現同等數量的身，每一身又各能如實示現等同三千大千世界百萬微塵數的菩薩眷屬。"

།རིགས་ཀྱི་བུ་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པར་འདོད་ན་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་གཅིག་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབས་སྙེད་ཐོབ་ཅིང་དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་་འཇུག་པ་དང། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབས་སྙེད་མཐོང་བ་དང༌། དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབས་སྙེད་དུ་བསྐྱོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་དེ་སྙེད་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་སྙེད་སྣང་བར་བྱ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་དེ་སྙེད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང༌། སྔོན་གྱི་མཐའི་བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་དང༌། ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་དུ་འཇུག་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་དེ་སྙེད་འབྱེད་པ་དང༌། ལུས་དེ་སྙེད་སྟོན་པ་དང༌། ལུས་རེ་རེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་་འཁོར་གྲངས་མེད་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབས་སྙེད་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པར་འདོད་ན་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་འོད་ཆེན་པོ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཚད་མེད་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་བོ། ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ། །བདག་གིར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ས་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་རྨི་ལམ་སྤེལ་བསྒྱུར་ཙམ་ལ་ཟེར་གྱི་ཉིན་དུས་མེད་དེ། ཚངས་པ་ཀུན་དགའི་མདོ་ལས། ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །རྨི་ལམ་སྐབས་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཞེས་ཟེར་བ་མི་་འཐད་དེ། མདོ་དེ་ནི་ས་ལམ་གང་དུ་བསྒྲོད་པའི་རྨི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་གསུངས་པ་དཔེ་དེས་ས་ཐོབ་པར་བསྟན་གྱི། ཉིན་དུས་ཡོན་ཏན་མེད་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཉིན་མཚན་རྟག་པར་ཡོད་པ་ཡིན་» «ནོ། །འདི་དག་གི་ཚུལ་རྒྱས་པར་ནི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐབས་ལམ་སྒྱུ་མ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

以下是直譯： "善男子，住第九地者若欲，於一剎那頃能證入等同十億無數佛剎土微塵數的三昧併入定其中，見到等同十億無數佛剎土微塵數的佛陀並如實了知彼等加持，震動等同十億無數佛剎土微塵數的世界，前往同等數量的佛剎土，照耀同等數量的世界，成熟同等數量的眾生，住持同等數量的劫，通達前後各同等數量的劫，開顯同等數量的法門，示現同等數量的身，每一身又各能如實示現等同十億無數佛剎土微塵數的菩薩眷屬。 善男子，住第十地者若欲，於一剎那頃能獲得大法光明、大法光輝和無量法雲之忍，能正持、正示，而不執著。為何如此？因為如虛空般的法身具有不可思議的智慧法雲，故稱為法雲。" 有人說這些地道功德僅存在於夢中幻化轉變，白天並不存在，引用《梵天歡喜經》說："地和道的功德，應從夢境中了知。"這種說法不合理。該經只是以特殊夢境為例說明所證地位，並非表明白天沒有功德。這些功德日夜恒常存在。 關於這些詳細情況，應如大車師所說那樣了知。幻化道的方法已經講述完畢。

། ད་ནི་ཐབས་དེས་གྲུབ་པའི། ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་མཐར་ཕྱིན་མི་སློབ་ལམ། ། རྒྱལ་བའི་སྐུ་གསུམ་ཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་སྟེ། །དག་པ་ཉིས་ལྡན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན། །ས་བཅུ་རྒྱུན་གྱི་མཐའ་མར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་བཅོམ་པའི་རྗེས་ལ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་སྟེ། སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཕྱིན་ནས། དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་སྐུ་དག་པ་ཉིས་ལྡན་གྱི་ངང་ལས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་སྣང་བས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་བར་དོན་མཛད་དེ། ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ལས། འདུས་མ་བྱས་པའི་དབྱིངས་ཉིད་དང། །ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། །ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པའི། །ཆོས་སྐུ་དག་པ་ཉིས་ལྡན་ཏེ། །མི་འགྱུར་མ་སྐྱེས་མཚན་མེད་པའི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །དེ་ལ་བཞེངས་བཞུགས་མི་མངའ་ཡང༌། །སྔོན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་བསོད་ནམས་ཆོས། །སྨོན་ལམ་བསྐྱེད་རིམ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས། །གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ནི་རང་ཤར་འབྱུང༌། ། ཞེས་སོ། །འདིར་ཐུབ་པ་མཆོག་དང་སྦྱར་ནས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རང་རྒྱུད་པ་གཅིག་གི་སྐུ་ཚེ་དེ་ལ་ལམ་ལྔ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་སངས་རྒྱས་པར་འདོད་དེ། མཛོད་ལས། འཕགས་པ་མིན་ཡང་ཕ་མ་དང༌། ། ནད་པ་དང་ནི་ཆོས་སྨྲ་དང༌། །སྐྱེ་མཐའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔལ་ལ། །ཡོན་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །ཐེག་ཆེན་ལས། མཚན་ཉིད་ཐེག་ཆེན་ནི། སྔོན་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་ཟིན་ཅིང༌། འདིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱ་བར་སྟོན་པ་འདོད་དེ། མདོ་སྡེ་པདྨ་དཀར་པོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་ང་ནི་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་མང་པོ་འདས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་པ་དང་ཡབ་སྲས་མཇལ་བ་ལས། ང་འདས་པའི་དུས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདས་པའི་དུས་ན། སངས་རྒྱས་དབང་པོའི་ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་སོ། ། གསང་སྔགས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་བུ་དོན་གྲུབ་འོག་མིན་དུ་བྱོན་པ་དང༌། ཏིལ་གྱི་གོང་བུ་ཁ་བྱེ་བ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་མངོན་བྱང་ལྔས་སངས་རྒྱ་བར་འདོད་དོ།

以下是直譯： "現在講述由此方便所成就的智慧幻化究竟無學道。佛陀三身事業任運成就，具足二清凈而現前。 在第十地相續末尾，以金剛喻定摧毀一切習氣垢染后，現前證悟。圓滿斷證功德，從法界與智慧無二的法身二清凈狀態中，兩種色身任運顯現，為眾生利益直至輪迴盡頭。如《無上智慧續》所說： '無為法界與智慧，二者無二即法身， 煩惱所知皆清凈，具足二凈之法身。 不變不生無相好，諸佛即是此法身， 雖無起坐等動作，昔日發心諸福德， 願力生起諸因緣，二種色身自然現。' 小乘認為，如釋迦牟尼佛般，凡夫在一生中現前五道，于金剛座成佛。如《俱舍論》所說： '雖非聖者，于父母、病人、說法者及最後生菩薩，供養功德無量。' 大乘顯教認為，佛陀早在無量劫前已成佛，此處示現為眾生而成佛。如《白蓮花經》所言：'善男子，我於過去無量億劫之前已成佛。'《父子相見經》亦云：'我於過去無量阿僧祇劫之前，名為勝幢佛而成佛。' 密乗瑜伽派認為，太子悉達多前往色究竟天，蒙如芝麻莢開般的諸佛加持，以五現等覺而成佛。"

།རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་རྒྱུད་ལས་ནི། འོག་མིན་དུ་རྣམ་སྣང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་དབང་ཞུས་ནས་་དེར་སངས་རྒྱས་པའི་སྤྲུལ་པ་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་སངས་རྒྱ་བར་འདོད་དོ། །ཟླ་གསང་ཐིག་ལེ་ལས། གཙང་མའི་རིགས་དག་སྤངས་པ་ཡིས། །འོག་མིན་སྟུག་པོ་ཉམས་དགའ་བར། །ཡང་དག་སངས་རྒྱས་དེར་སངས་རྒྱས། །སྤྲུལ་པ་པོ་ཞིག་འདིར་སངས་རྒྱས། །ཞེས་པ་དང༌། འདུས་པ་དོན་ཡོད་པའི་རྒྱུད་ལས། གསང་བའི་གནས་མཆོག་འོག་མིན་དམ་པར་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚོ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་དེས། །ཆོས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དེར་ནི་དབང་བསྐུར་བས། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་སྐུར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེར་བྱིན་གྱིས་བརླབས། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པས། །བླ་མེད་སྙིང་པོའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་གྱུར། །རང་བྱུང་བདེ་བ་ཆེན་པོར་མངོན་སངས་རྒྱས། །ཞེས་སོ། །མ་རྒྱུད་པ་ནི། ཁྲག་ཆེན་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་དེ་འོག་མིན་གྱི་གནས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་གཞལ་ཡས་དབུས་སུ་དབང་བཞི་རྫོགས་ཞུས་ནས་བུད་མེད་མཆོག་ལ་བརྟེན་ནས་བཅུ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ས་ཐོབ་བོ། །རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་རྒྱུད་ལས། བཅུ་གཅིག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང༌། །བུད་མེད་ཕྱག་རྒྱ་བརྟེན་བྱས་ནས། །རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ས་ཐོབ་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཐེག་པ་ཕྱོགས་རེའི་ཆ་ཙམ་སྟེ། འདིར་དཔལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུད་སྒྱུ་་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ཀྱིས། སློབ་ལམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ། ཁམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བ་མཐའ་དག་སྤངས་ནས། ཁམས་དེ་དང་བྱང་ཆུབ་ཅེས་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་ཏེ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པས་དོན་གཉིས་རྫོགས་པར་འདོད་དེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྒྱས་པ་ལས། དྲི་མེད་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི། །འགྱུར་བ་མེད་ལས་དྲི་བྲལ་བ། །ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་རང་གཟུགས་ཏེ། །སྐུ་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་པ་དང༌། གསང་སྙིང་ལས། དེ་ཚེ་སྐུ་ལྔ་ཀུན་ཀྱང་རྫོགས། །ཞེས་སོ། །གང་དུའང་སངས་རྒྱས་པའི་འོག་མིན་དེ་གང་ན་ཡོད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་དེ་གཙང་མ་རིས་ཀྱི་འོག་མིན་དུ་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གཙང་མའི་གནས་དག་སྤངས་པས་གནོད་དོ།

以下是直譯： "無上瑜伽續認為，在色究竟天向大毗盧遮那金剛持請求灌頂后成佛，其化身在此贍部洲示現成佛。《月密點滴續》云： '清凈種姓已斷除，色究竟天妙莊嚴， 真實佛陀彼處成，化身一尊此處現。' 《集密有義續》說： '最勝密處色究竟，菩薩大海自在尊， 法宮殿中受灌頂，普賢金剛界身相， 菩提心金剛加持，即彼現前成正覺， 無上心要金剛持，自生大樂現等覺。' 母續派認為，十一大血佛在色究竟天金剛佛母宮殿中央接受四灌頂，依靠殊勝女性獲得第十三金剛持地。《極不住續》云： '十一佛陀亦依止，女性手印為助緣， 由此證得金剛持。' 這些都只是各乘部分見解。此處依據吉祥無二續《大幻化網》的觀點，認為在圓滿學道之後，斷除如雲般的一切界障，徹底覺悟界與菩提等一切功德，身與智慧不可分離，圓滿二利。《廣大幻化續》云： '無垢清凈菩提性，無變離垢本自性， 功德圓滿自形相，五身智慧任運成。' 《密心續》說：'爾時五身皆圓滿。' 若問成佛之色究竟天在何處，有人認為是凈居天的色究竟天，這是不合理的，因為經中說'已斷清凈諸處'而與之相違。"

ཁ་ཅིག་གཙང་མའི་འོག་མིན་ལས་གྲོང་ལས་དགོན་པའི་ཚོད་ཙམ་ཞེས་པའང་མི་འཐད་དེ། ཕྱོགས་དང་རྒྱ་ཁྱོན་ཚད་མེད་པའི། །ཞེས་པས་གནོད་དོ། །འདིར་ནི་ཐོག་མ་སངས་རྒྱས་པའི་རང་སྣང་དག་པ་དེ་རིག་པའི་འོག་མིན་ཡིན་པས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་གཅིག་ཏུ་བརྙེས་པ་དེར་བཤད་དེ། ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས། སེམས་ཉིད་བདེ་ཆེན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །འོག་མིན་གཙང་མའི་གནས་མཆོག་གོ །ཞེས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྟོད་པ་ལས། འོག་མིན་དེ་ཉིད་རྣམ་མཛེས་པ། །ཤེས་པ་གསུམ་པ་གཅིག་ཉིད་དུ། །འདྲེན་པར་གྱུར་ལ་བདག་སྨྲ་འོ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེའི་ངང་ལ་གཟུགས་སྐུ་རིགས་ལྔ་སེམས་དཔའ་ལ་སྣང་བ་ནི། རྣམ་སྣང་གང་ཆེན་མཚོ་ཆེན་པོ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་བསྟེན་ཞིང༌། འཁོར་ས་བཅུ་པས་བསྐོར་བའི་གནས་ནི་རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པ་སྟེ། འཇིག་མེད་རྒྱུན་གྱི་འཁོར་ལོར་སྣང་བ་ནི། འཕགས་པ་སར་གནས་ཀྱི་སྣང་བ་དག་པའི་ཕྱིར་འཕོ་འགྱུར་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་མེད་ལ། དེ་ནང་དུ་ཚུད་པའི་ཞིང་ཁམས་ཆུང་ངུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་ནི་ཆགས་འཇིག་ཏུ་སྣང་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་རང་སྣང་སྐྱེ་འཇིག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཞིང་དེ་མི་འཇིག་ན་དེ་ཡང་མི་འཇིག་པར་རིགས་སྟེ། འདི་ཡང་དེའི་ཞིང་དུ་བཤད་པ་དང༌། གཉིས་ཀ་འཇིག་རྟེན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ལན་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་རྟེན་དང་བརྟཻན་པའི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེད་པ་་དང༌། སྣང་བ་སོ་སོ་མ་ཕྱེད་པ་རེ་མཚར། རྟེན་གཞི་མི་འཇིགས་པར་བརྗོད་ཀྱི་བརྟེན་པ་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྣང་བ་སོ་སོ་ལ་འཇིག་མི་འཇིག་ཏུ་འཐད་པས། དེའི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་མི་འཇིག་ཏུ་བཤད་དེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་འཇིག་ལ་ཞེན་པའི་སྣང་བ་དང༌། འཕགས་པ་སྐྱེ་འཇིག་མེད་པའི་མཐོང་བའི་ཁྱད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་འཇིག་རྟེན་དུ་རྫོགས་པའང། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཆ་ལས། རྟེན་གཞི་མི་འཇིག་ཀྱང་རྟེན་པ་་འཇིག་པའི་ཕྱོགས་ནས་དེ་སྐད་རྟོགས་པ་ཙམ་ལས་འོག་མིན་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་ཞིངས་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་འགྱུར་རོ།

以下是直譯： "有人說色究竟天比凈居天高出如城市與郊外的距離，這也不合理，因為經中說'方向和廣度無量'而與之相違。此處所說的最初成佛時的清凈自顯是覺性的色究竟天，因此解釋為在身與智慧融為一體的境界中。如《無上智慧續》所言： '心性大樂俱生智，即是色究竟凈處。' 《法界贊》中說： '色究竟天最莊嚴，三智融為一體時， 我說即是導師境。' 在此境界中，五部佛色身顯現於菩薩前。毗盧遮那大象海圓滿報身，依止無量世界海，十地菩薩眷屬圍繞，住處為嚴飾莊嚴剎土。不滅相續輪顯現，因聖者所見清凈，無有遷變幻相。其中所含小世界海則顯現為成住壞空，因為是眾生自顯生滅相。 對此，有人問：若彼剎土不壞，此世界也應不壞，因為此世界也說是彼佛剎，且二者都稱為世間。答：你們沒有分清依報和正報的區別，也沒有區分不同的顯現，真是奇怪。所說的是依報基礎不壞，而正報會壞。對不同的顯現來說，有壞與不壞是合理的。因此解釋其世間有壞與不壞，是根據眾生執著生滅的顯現和聖者無生滅的見解之差別而區分的。 二者都稱為世間，也是從依報和正報的角度來說的。雖然依報基礎不壞，但從正報會壞的方面理解，僅此而已。所以稱為'色究竟嚴飾莊嚴剎土'的世間

།རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། འོག་མིན་སྟུག་པོ་ཉམས་དགའ་ཞིང༌། །སྟུགས་པའི་ཞིངས་ཁམས་འཇིག་མེད་པ། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས། །རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་ཚུལ་འདི་འབྱུང༌། ། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང༌། ཆོས་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ཅིང༌། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གྱི་མི་ཁྱབ་པའི་་ཡོན་ཏན་མངའ་བ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས། བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི། །ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མར་མི་གཡོ་གསལ། །ཞེས་པ་དང༌། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྟེན་པའི་མདོ་ལས། ནམ་མཁའ་ས་གཞི་གང་ཡིན་པ། །སྐྲ་རྩེས་གཞལ་བར་ནུས་སྲིད་ཀྱི། ། རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ནི། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་བརྗོད་མི་ནུས། །དཔག་ཅིང་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས། །དེ་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་བཞི་ཉེ་བར་མཚོན་པ། དཔེ་ཡི་སྒྱུ་མ་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མ་སྟེ། ། རྫས་སྔགས་དག་ལས་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན། །བདེན་མེད་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀུན་གཏན་ལ་འབེབས། །འདི་དག་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་ཚུལ་ལས་ནི། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི། དཔེ་རིག་སྔགས་དང་སྦྱར་བའི་ཤིང་བུ་རྡེའུ་རྟ་གླང་དུ་སྣང་བ་ལྟར་རྒྱུ་རྐྱེན་ནང་མཐུན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ་སྒྱུ་མ་ནི་སྣང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཚུལ་འདི་་དག་དཔལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུད་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཆེན་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་སྟེ། །རང་བཞིན་ཐབས་དང་ཡེ་ཤེས་དང༌། །མ་དག་སྒྱུ་མ་རྣམ་པ་བཞི། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་ནས་གསལ། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： "《金剛頂續》中說： '色究竟天妙莊嚴，嚴飾剎土永不壞， 諸佛于彼說妙法，圓滿受用如是現。' 如是圓滿受用身、法身和化身三身本質不可分，具足力、無畏等不可思議功德，稱為智慧幻化。《幻化網續》云： '善逝諸身即，智慧幻化相，不動而明朗。' 《不可思議依止經》說： '虛空大地尚可以，毫毛度量而計數， 然佛功德如大海，無量劫中難述盡。 超越思議與言說，故稱不可思議也。' 如是略示四種幻化： '譬喻幻化緣起幻，如同咒物現影像， 諸法無實立定論，此乃幻化網之理。' 對此，一切法顯而無自性，如同咒術加持木塊石子顯現為馬牛，應知僅是內在因緣和合的緣起而已。《智慧光明莊嚴經》云：'文殊，幻化雖顯現但不實有。同樣，一切法雖顯現但不實有。' 這些道理在吉祥無二續《大幻化網十萬頌》中說： '一切諸法皆幻化，自性方便智慧及， 不凈幻化共四種，自生智慧界中明。'"

། དེ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་མཐའ་བྲལ་དུ་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་རྫས་དང་རིགས་སྔགས་འདུས་པ་ལས། །གཞན་དུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་པར་ཤེས་པ་ལྟར། །འགྲོ་བའི་འཁྲུལ་སྣང་དོན་ལ་མེད་པ་སྟེ། །བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་སྣང་བ་ཙམ། །སྣང་དུས་ཉིད་ནས་སྟོང་ལ་ངོས་གཟུང་མེད། །ཡོད་མེད་མཐའ་ལས་འདས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །རིགས་སྔགས་བཟླས་པས་ཤིང་བུ་རྡེའུ་རྟ་གླང་དུ་སྣང་དུས། ཤིང་བུ་རྡེའུ་མི་སྣང་བར་རྟ་གླང་སྣང་བ་དེ་འཛིན་ན་འཁྲུལ་པར་འཛིན་པ་ལྟར། འཁོར་བའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། རང་སྣང་འདི་ཡང་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་ལས་ཡོད་ཡོད་ལྟར་སྣང་བས་དོན་ལ་མེད་པ་གསལ་སྣང་སྟེ་ཆ་མེད་ནི་སྣང་མི་སྲིད། ཆ་མེད་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རགས་པ་རྩོམ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་སྤང་ལེབ་དང༌། རྡོ་དང་ས་དང་ཆུ་ལ་་སོགས་པ་ཁང་པ་མ་ཡིན་པ་དུ་མ་འདུས་པ་ལས། ཁང་པར་སྣང་བ་ཡང་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་སྣང་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་སྣང་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་དང་དགའ་བ་དང༌། དགྲ་དང་མི་དགའ་བ་་དང༌། གཏམ་སྨྲ་བ་དང༌། སེམས་པ་དང༌། བྱེད་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟགས་ན་མེད་ལ། མ་བརྟགས་ན་སྣང་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་སྣང་མེད་པ་གསལ་བ་ཙམ་སྟེ། དེ་ཡང་དཔྱད་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྱུ་མ་མཐའ་བྲལ་སྟོང་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བའི་མདོ་ལས། ཆོས་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་སྐྱེས་པ། ། སྟོང་དང་དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད། བསམ་མེད་བརྗོད་པ་ཀུན་ལས་འདས། ཞེས་སོ།

以下是直譯： "將這一切顯示為離邊幻化： 如同物質咒語和合，顯現他相知是迷亂， 眾生迷亂顯現實無，唯是習氣迷亂緣起。 顯時即空無可執著，應知超越有無二邊。 如同咒語唸誦時木塊石子顯現為馬牛，不見木塊石子而見馬牛，若執著則為迷亂。輪迴的一切顯現也是如此。自身顯現雖似由無分微塵構成，實際上並不存在，只是清晰顯現。因為無分不可能顯現，除無分外沒有粗大物質的組成因素，所以只是迷亂而已。 同樣，木板、石頭、土、水等非房屋的多種事物聚合，顯現為房屋，從微塵的本質來看不應顯現，卻顯現出來，因此只是迷亂顯現。 如此，親友與喜愛、敵人與厭惡、言談、思考、一切行為，若觀察則不存在，不觀察則顯現，因此是無中顯現的迷亂而已。若詳細分析，如同虛空一樣無實體。 應知是離邊幻化、空性的影像而已。《不可思議經》云： '諸法如幻化，自性本不生， 空無實相狀，離思離言說。'"

།ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་རོལ་པར་བསྟན་པ་ནི། སྒྱུ་མའི་ཡུལ་དང་སྒྱུ་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། །སྒྱུ་མའི་སྐྱེ་བོ་སྒྱུ་མའི་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། །སྒྱུ་མའི་བདེ་སྡུག་སྒྱུ་མའི་སྐྱེ་འཇིག་་དང༌། །སྒྱུ་མའི་བདེན་རྫུན་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར། །འགྲོ་དྲུག་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། །སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་སྤྲུལ་པའི་ཡུལ་དང༌། སྐྱེ་བོ་དང་བདེ་སྡུག་དང་སྐྱེ་འཇིག་དང༌། འགྲོ་འོང་དང་འགྲོ་དྲུག་སོ་སོའི་གནས་དང༌། ལོངས་སྤྱོད་དང་སྣང་བ་དང་དགྲ་གཉེན་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་གོ་རིམས་ལས། སྣ་ཚོགས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན། །གསལ་བར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད། སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་་ཇི་བཞིན་ ནོ། །ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་ཆོས་མཚུངས་པ་ཡང༌། གདོད་ནས་དག་པས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ། མེད་བཞིན་སྣང་བས་སྒྱུ་མ་ཉིད་དང་མཚུངས། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་ཞིང༌། །བསླུ་ཞིང་འཇིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མར་གཏན་ལ་ཕབ། །འདི་ལྟར་སྣོད་བཅུད་དུ་སྣང་བའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་དང༌། སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་དག་པས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་དེ་ཡང་ཤིང་བུ་རྡེའུ་ཙམ་ལས་རྟ་གླང་གིས་སྟོང་པ་བཞིན། འཁྲུལ་སྣང་ཡང་གཞི་མེད་རིག་པ་རང་སྣང་ཙམ་ལས་དོན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྱུ་མའི་རང་དུས་ནས་རྟ་གླང་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྣང་དུས་ནས་གྲུབ་མ་མྱོང་བས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲའོ། །རིགས་སྔགས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ཤིང་བུ་རྡེའུའི་རྒྱུ་ཙམ་ཚོགས་པས་རྟ་གླང་དུ་སྣང་བ་ལྟར། ལས་ཐ་དད་ཀྱི་རྐྱེན་གཟུང་འཛིན་དབང་གིས་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་བས་འགྲོ་དྲུག་ཐ་དད་དུ་འཁོར་ཞིང་སྣང་ཚུལ་དུ་མ་ལ་སྤྱོད་པས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲའོ། །རིག་སྔགས་ཀྱིས་མིག་འཁྲུལ་ཏེ། ཤིང་བུ་རྡཻའུ་རྟ་གླང་དུ་སྣང་བས་སེམས་འཁྲུལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ལ་སོགས་པར་སྣང་བས་སེམས་བསླུ་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ།

以下是直譯： "顯示一切為幻化遊戲： 幻化國土幻化城，幻化眾生幻化受用， 幻化苦樂幻化生滅，幻化真妄如何顯現， 六道顯現應如是知。 應知幻術師所幻化的國土、眾生、苦樂、生滅、來往、六道各自處所、受用、顯現、敵友等一切皆如是。《次第論》云： '種種身及受用，一切諸顯現， 明顯而無自性，如幻如夢境。' 一切同爲幻化本性的法相： '本來清凈故如幻，無中顯現同幻化， 緣生故似幻化相，欺惑壞滅如幻術， 輪迴迷現定為幻。' 如是，顯現為器世間和有情世間的地水火風，以及一切心的顯現，因本來清凈故如幻化。如同幻化的馬牛僅是木塊石子而無馬牛，迷亂顯現也只是無基礎的覺性自顯，實際上並不存在。如同幻化時本無馬牛卻似有顯現一樣。種種法相顯現時從未成立，故亦如幻化。 如同咒語因緣和木塊石子因緣聚合顯現為馬牛，不同業力因緣、能取所取力量，以無明等為因而六道輪迴，經歷種種顯現方式，故亦如幻化。如同咒語迷惑眼睛，木塊石子顯為馬牛而迷惑心識，色聲香味觸等顯現欺惑心識，因此應了知迷亂顯現與幻化相似。"

།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་མ་རྟོགས་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པར་གདམས་པ་ནི། འདི་ལྟར་འགྲོ་དྲུག་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ། །དོན་ལ་གནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པས། །མཐའ་མེད་འཁོར་བའི་གྲོང་འདིར་རྒྱུན་དུ་འཁྱམས། །བདེ་སྡུག་ལས་ཀྱིས་མནར་བས་སྙིང་རེ་རྗེ། །འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མར་སོམས་ཤིག་སྐྱེ་བོ་དག །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་བ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་ཡེ་ནས་གནས་ཀྱང༌། མ་རིག་པ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་མེད་པ་གསལ་སྣང་རྫུན་པའི་ངོ་བོར་མ་རྟོགས་ཤིང་བདེན་པར་ཞེན་པས། འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་མཐའ་ཡས་པར་འཁྱམས་ཏེ། སོ་སོའི་ལས་ཀྱིས་འཁྲུལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་ལ་་སྤྱོད་པ་རྣམས། སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་རྒྱུའི་སྙིང་རྗེ་་སྦྱང་བར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རབ་འབར་དགྲ་ཡི་དབང་དུ་སོང༌། །འཆིང་བ་ཆེ་དང་ཡང་དག་ལྡན། །ཟས་ཆེན་དུག་དང་འདྲེས་པ་བཞིན། །ལམ་གོལ་རབ་ཞུགས་སྟོབས་ཆུང་བའི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེའོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེ་ལྟར་འབར་བ་དང༌། བདུད་ཀྱིས་བར་དུ་གཅོད་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བའི་འཆིང་བ་མི་བཟད་པས་འཆིངས་པ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དང༌། བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པ་དང༌། ཉན་རང་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་གནས་སུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་པའོ། །རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྩལ་སྦྱངས་པའི་གཞིར་གདམས་པ་ནི། གང་ནས་མ་བྱུང་གང་དུ་མ་སོང་ཞིང། །གར་ཡང་མི་གནས་ཆོས་ཀུན་ཆོས་ཉིད་དང༌། །རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པའི་སྒྱུ་མ་རུ། །སྐལ་བཟང་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་བས་ཐག་ཆོད་ཅིག །ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་དུས་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རོལ་པར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འོད་རིམ་ལས། དབང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི། །སྒྱུ་མ་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： "如是，雖然一切法如幻，但對未領悟者生起悲心的教導： 六道眾生雖實為幻，因不了知而如是， 無邊輪迴城中常遊蕩，苦樂業力逼迫甚可悲。 眾生啊，當觀迷亂顯為幻！ 雖然種種輪迴本來就是幻化性質，但由於無明我執見解，未能領悟無中顯現虛妄的本質，執著為真實，因此在無始無終的輪迴城市中漫遊。各自的業力導致經歷種種迷亂顯現，這些都是聖者們悲憫的對象。因此，應當修習輪迴如幻的本性上的世俗因果悲心。如《經莊嚴論》所說： '如入熾盛敵勢力，具足廣大諸束縛， 如食摻毒大飲食，入歧途者力微弱， 對此眾生當悲憫。' 煩惱如火燃燒、魔障阻礙、被難忍的煩惱和見解束縛的外道等、貪著禪定之味、聲聞緣覺和初學菩薩，這些都是聖者們視為悲憫對象的。 對已領悟者修習的基礎指示： 無從何來亦無所去，不住何處諸法法性， 本性本來清凈如幻化，具福者當以見定斷！ 一切法本來無自性，即使在顯現之時也無自性，是空性的遊戲，智者應當如是了知。《光次第》云： '諸根無自性，幻化亦是空。'"

།ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་རང་སྣང་དུ་བཤད་པ་ནི། སེམས་ཅན་རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ། ། བྱང་ཆུབ་རང་བཞིན་སྒྱུ་མའི་ངང་ཉིད་དེ། །འཁོར་འདས་གཉིས་མེད་སྒྱུ་མའི་རོལ་པ་རུ། །སྐལ་བཟང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རིང་ཤེས་པར་བྱ། །སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ། སངས་རྒྱས་སུ་སྣང་བ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་་སྟེ། འཁོར་འདས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རིག་དོན་སྣང་ཡང་གཤིས་རིག་པའི་རང་ངོ་ལ་མ་གྲུབ་པ་སྒྱུ་མའི་རོལ་པར་རང་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ལྷའི་བུ་དག་འཁོར་བ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །སྒྱུ་མ་གཉིས་མེད་དུ་ཐག་བཅད་པ་ནི། རྒྱལ་བས་ཆོས་ཀུན་སྒྱུ་མ་ཉིད་ལས་གཞན། །རྡུལ་ཙམ་དམིགས་སུ་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན། །གང་ཡང་བདེན་མེད་སྒྱུ་མའི་ཆོས་ཉིད་དུ། ། ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་ཤེས་པར་བྱ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་ཆོས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའི། ཆོས་ཀྱང་གཞན་ལ། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཆོས་་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །སྒྱུ་མའི་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས། རྣམ་གྲོལ་སྒྱུ་མ་ནི། སྒྱུ་མའི་ཚུལ་ཡང་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ། །བྱང་ཆུབ་སྒྱུ་མ་ལྷུན་གྲུབ་འཕོ་འགྱུར་མེད། །མི་བསླུ་ཁྱབ་བདག་རྟག་ཏུ་ནམ་མཁའ་དང༌། །ཉི་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་རེ་བ་སྐོང༌། ། མཐའ་ཡས་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལན་རྫོགས་པར་རོལ། །དག་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： "解釋一切為幻化自顯： 眾生本性如幻化，菩提本性幻化中， 輪涅無二幻化戲，具福者當今了知。 眾生的顯現如幻化，佛的顯現也如幻化。輪迴涅槃的一切顯現雖顯為覺性意義，但在覺性的本來面目中並不成立，應知僅是幻化遊戲的自顯。《八千頌般若經》云：'天子們，輪迴如夢如幻，涅槃也如夢如幻。' 確定幻化無二： 如佛所說諸法唯幻化，無有微塵可得而見， 一切無實幻化法性中，欲求解脫者當了知。 一切法除幻化本性外別無所立。《中般若經》云：'須菩提，一切法如夢如幻。凡顯為法者，因自性不生，故說如夢如幻。不應說法是一回事，如夢如幻又是另一回事。因為一切法不異於幻化本性故。' 從《幻化類別總集》中： 解脫幻化：應如是了知幻化之理， 菩提幻化任運無變遷，不欺遍主恒如虛空日， 如如意寶滿足諸所愿，無邊功德事業圓滿游， 清凈光明離戲之自性。"

།དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པ་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དག་པ་ན། དག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང། དེའི་ངང་ལས་གཟུགས་སྐུ་རང་ཤར་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ནི་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་ཞི་བ། །རྡུལ་བྲལ་དཔེ་ལས་འདས་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །སྣ་ཚོགས་སྒྱུ་མ་ནི། འཁོར་བའི་སྒྱུ་མ་མི་བདེན་བསླུ་བ་སྟེ། ། མཚན་ཉིད་ཆད་ལ་མེད་སྣང་སྒྱུ་མ་བཞིན། །འཁྲུལ་རྟོག་དག་ཚེ་འཁྲུལ་སྣང་དབྱིངས་སུ་ནུབ། །རིག་སྔགས་བཤིག་ལས་རྟ་གླང་མི་སྣང་བཞིན། །མ་དག་འཁྲུལ་སྣང་གཟུང་འཛིན་གདོད་མར་གྲོལ། །དག་པས་སྟོང་ལ་ངོ་བོ་མེད་པ་ཡིན། །སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་རིག་སྔགས་བཤིག་པ་ལས་རང་ལོག་པ་ལྟར། འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་གཟུང་འཛིན་དུ་ཞེན་པའི་རྟོག་པ་དག་པའི་ཚེ། སྣང་ཡུལ་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་རང་ལོག་པ་ལ་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟ་གླང་དུ་སྣང་བ་ནུབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་སྣང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཆད་པ་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： "當基界自性本凈中的一切暫時垢染清凈時，具有二清凈的佛法身，以及從其中自然顯現的色身，稱為菩提幻化。《如幻經》云： '菩提為幻化本性，智慧亦復如幻化， 有無寂滅離塵垢，超越譬喻不可及。' 種種幻化： 輪迴幻化不真實欺誑，如幻化顯現無實相， 迷惑念凈時幻相融法界，如咒術解除不見馬牛， 不凈迷現能所本來解脫，清凈故空無有自性。 如幻化的馬牛因咒術解除而自行消失一樣，迷亂顯現的幻化也是在無明和能所執著的分別念清凈時，連同迷亂的顯現對像一起自行消失，稱為融入法界。這就像馬牛的顯現消失一樣。因此，迷亂顯現自相斷絕，如幻化顯現般無有

།འཁོར་འདས་ཀྱི་དབྱིངས་སྒྱུ་མ་ནི། གཤིས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་ཆོས་ཉིད་འཕོ་འགྱུར་མེད། །དག་དང་མ་དག་ཀུན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དེ། །རྫ་སྣོད་གསེར་སྣོད་ནང་གི་མཁའ་དབྱིངས་བཞིན། །སྣོད་དང་སྣོད་ཆག་རྐྱེན་གྱིས་འཕེལ་འགྲིབ་མེད། །དེ་བཞིན་འཁྲུལ་དང་གྲོལ་བའི་རང་དུས་ཀྱིས། །ཆོས་ཉིད་འཕེལ་འགྲིབ་བཟང་ངན་མེད་པར་གནས། །འདི་ནི་གནས་ལུགས་དོན་གྱི་་དགོངས་པ་སྟེ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ན་སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་ཡིན། །ཆོས་ཉིད་གཤིས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་ནི། རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱྀ་སེམས་ཏེ། དག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་དང༌། མ་དག་པ་འཁོར་བའི་དུས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་དང་འཁྲུལ་རྟོག་་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པས་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པ་ནི། བཟང་པོར་རྟོག་ཀྱང་རིག་པ། ངན་པར་རྟོག་ཀྱང་རིག་པ། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་རིག་པ་ལ་སྣང་བ་ལས་གཞན་མེད་པས། རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་དུ་ཁྱབ་པ་ནི། དཔེར་ན་རྫ་སྣོད་ནའང་ནམ་མཁའ། གསེར་སྣོད་ནའང་ནམ་མཁའ། སྣོད་བཟང་ངན་དུ་སྣང་ཡང་དེའི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་བཟང་ངན་མེད་པ་ལྟར། འཁོར་འདས་བཟང་ངན་དུ་སྣང་ཡང༌། སྣང་བ་རིག་པ་ལ་བཟང་ངན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྣོད་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནམ་མཁའ་རྗེས་སོང་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་ཉིད་རྗེས་སུ་སོང་བར་འདོད། །ཅེས་སོ། །འདི་ལྟར་རྟོགས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་གཞིར་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མཐོང་བས། སྤོང་ལེན་དང་དགག་སྒྲུབ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱོང་བའི་ཕྱིར་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་སྣོད་མ་ཆག་པས་ནམ་མཁའ་འཕེལ་བ་མེད་ལ། ཆག་པས་འགྲིབ་པ་མེད་པ་ལྟར། རིག་པ་ཡང་འཁྲུལ་པ་དང་གྲོལ་བའི་རང་དུས་ཉིད་ནས་བཟང་ངན་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། །དེ་དག་གིས་གཞི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ཏོ།

以下是直譯： "輪迴涅槃的法界幻化： 本性幻化法性無變遷，凈與不凈皆為其法性， 如陶金容器中的虛空界，器具破損因緣無增減。 同樣迷惑解脫自時中，法性增減善惡無所有。 此乃實相義之密意也，如是了知者為智者。 法性本性幻化即覺性菩提心。在清凈佛陀時和不清凈輪迴時的一切迷亂顯現和迷亂分別無不為無明所遍。無論是善念、惡念，還是種種顯現，都只是顯現於覺性中，除此之外別無他物。覺性遍及一切法性，就如同陶器中有虛空，金器中也有虛空。雖然器具顯現為好壞，但其中的虛空並無好壞之分。同樣，雖然輪迴涅槃顯現為善惡，但應知顯現於覺性中無有善惡之分。《經莊嚴論》云： '如同虛空隨器具分別，如是法性亦隨之而行。' 若如是領悟，則見一切之實際為任運成就的覺性菩提心，因為自然通達無有取捨、無有遮遣建立的法性，故稱為大智者。 又如容器未破則虛空不增，破損則不減，同樣，覺性也在迷惑和解脫的當下安住于無有善惡增減的法性中。 以上已確立了基如幻的見解。"

། ད་ནི་ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བའི་རིམ་པ་བཤད་པར་བྱ་བ་ནི། གང་ཚེ་སྒྱུ་མའི་ལྟ་བ་རྟོགས་རྗེས་སུ། །སྒྱུ་མའི་བསྒོམ་པ་བདེན་མེད་ཆེན་པོ་ནི། །སྔོན་འགྲོ་སྔར་བཞིན་སྒྱུ་མར་གསོལ་བ་གདབ༌། །སྒྱུ་མར་ཆོས་རྣམས་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དེའི་་དོན་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། སྒྱུ་མར་སྙམ་པ་དང༌། རང་ཉིད་ལྷར་བསྐྱེད་པ་དང༌། སྤྱི་བོར་བླ་མ་བསྐྱེད་ནས་ཡན་ལག་བདུན་པ་བྱ་བ་རྣམས་སྔར་དང་འདྲ་བ་ལས། སྒྱུ་མ་འབྱོངས་པར་མཛད་དུ་གསོལ། །ཞེས་པའི་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། འདིའི་་དུས་སུ་མོས་གུས་ཚད་མེད་པ་ཁོ་ན་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷ་བསྒོམ་པ་དང༌། ལྟ་སྒོམ་བྱ་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རང་ངོ་དེས་མི་གྲོལ་བར་་སོ་སོའི་ལས་སྦྱོར་དང་བོགས་འབྱིན་ལ་སོགས་པའི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། བླ་མའི་མོས་གུས་གཅིག་པུས་ས་དང་ལམ་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་བགྲོད་པ་ཡིན་ཏེ། བླ་མའི་སྣང་བ་མ་བྲལ་ན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་འབྲལ་མེད་གནས། །ཞེས་པ་དང། གཡོ་མེད་མོས་གུས་ཟླ་དྲུག་གིས། །རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་ཐོབ་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་དུས་སུ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་བླ་མ་རྣམ་པ་མིར་བསྒོམས་ཏེ་དམན་པའི་ཕྱིར། ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པར་བསྒོམས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་དང་གུར་ལས། རིགས་ལྔ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་དོ། །ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འདུས་པར་བཤད་པ་དང༌། གུར་ལས་རིགས་ལྔ་འདུས་པའི་ངོ་བོར་བཤད་པ་ནི། བླ་མ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པ་བསྒྱུར་བར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ཡི་དམ་དུ་བསྒོམས་ན། ཡི་དམ་སྒོམ་ཡིན་གྱི་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡིན་པས། བླ་མ་ལ་དམིགས་པའི་གུས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་བླ་མའི་རྣམ་པ་གང་བཞུགས་དེར་བསྒོམས་ཏེ། ཡི་དམ་ཇི་ལྟར་བཟང་ཡང་མོས་གུས་བྱས་པས་སངས་རྒྱ་བར་བཤད་པ་མེད་དེ། བསྙེན་སྒྲུབ་ལས་ལ་་སྦྱོར་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： "現在解釋修道的次第： 當領悟如幻見解之後， 如幻禪修即大無實性， 前行如前祈請為幻化。 了悟諸法如幻的瑜伽士爲了修習其義，應當像之前一樣皈依、發心、觀想為幻、自身觀為本尊、頭頂觀想上師，並做七支供。不同的是，應祈請道：'祈請令我精通幻化。' 此時，唯有無量的虔誠信心最為重要。為什麼呢？因為修本尊和其他見修等行為本身不能解脫，還需依賴各自的加行和增進等其他因素。而單憑對上師的虔誠信心就能輕易地走過地道的各個階段。如說：'若不離上師顯現，則與諸佛不相離。'又說：'不動搖信心六月間，將得金剛持之地。' 關於修上師瑜伽時，有些人說：'因為上師以人的形象修習是低劣的，所以應觀想為本尊壇城的主尊等。因為《金剛鬘》和《密續》中說是五部族集聚的壇城。'這種說法是極不合理的。 《密續》中說集聚為三十二尊壇城，《密續》中說是五部族集聚的本質，這是表明上師即是佛的本質，而非說要改變其形象。因此，如果將上師瑜伽觀為本尊來修，那就是在修本尊而非上師瑜伽，因而不會生起對上師的恭敬心，這是極大的過失。應當觀想上師以其本來形象安住，因為無論本尊多麼殊勝，也未曾說過通過對其生起信心就能成佛，還需要依靠修近加行等。"

།བླ་མ་ལ་མོས་པ་མཆོག་ཚེ་འདིར་འགྲུབ་སྟེ། རྒྱུད་སྡེ་ལྔ་བཅུ་པ་ལས། གཡོ་མེད་མོས་གུས་ཟླ་དྲུག་གིས། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་ཐོབ་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པས་ཆོག་མོད། བླ་མས་ཅི་བྱ་སྙམ་ན། བླ་མ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། སྡོམ་འབྱུང་ལས། བླ་མ་སངས་རྒྱས་བླ་མ་ཆོས། ། དེ་བཞིན་བླ་མ་དགེ་འདུན་ཏེ། །ཀུན་གྱི་བྱེད་པོ་བླ་མ་ཡིན། །འདིར་ནི་བླ་མ་བླ་མེད་པའོ། །ཞེས་པས་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བླ་མའི་སྣང་བ་ཁོ་ནར་བསྒོམས་ཏེ། བླ་མའི་སྣང་བ་མ་བྲལ་ན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་འབྲལ་མེད་གནས། །ཞེས་པས་གྲུབ་བོ། །མོས་གུས་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་ན། བློ་བཅོས་པ་དང༌། བླ་མ་དེ་འདོད་ཆགས་ཅན་དུ་མཐོང་ན། འདོད་ཆགས་འདི་ཁོང་ལ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་ལྟ་བུའི་འདོད་ཆགས་ཅན་འདུལ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་སྟེ། རྒྱུད་ནས་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་བླ་མ་འདི་ཡིན་ངེས་ངོ་མཚར་ཆེ་སྙམ་དུ་སླར་དད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ང་རྒྱལ་དང༌། ཕྲག་དོག་དང༌། སེར་སྣ་ཅན་དུ་མཐོང་དུས་འདི་ཁོང་ལ་མེད། ང་རང་ལ་ཡོད་པ་འདུལ་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ཡིན། རྒྱུད་ནས་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་་དང༌། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་དང༌། ང་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་དང༌། ཕྲག་དོག་རྡོ་རྗེ་དང༌། སེར་སྣ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དུས་འདིར་བྱོན་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་མཚར་ཆེ་སྙམ་དུ་སླར་མོས་པ་ཆེར་བྱེད་ཅིང་ཉེས་པ་བཤགས་པས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་ངེས་སོ། །དེ་ནས། དངོས་གཞི་ཕྱི་ནང་སྣ་ཚོགས་ཆོས་འདི་ རྣམས། །རྒྱུ་རྐྱེན་དབང་གིས་སྒྱུ་མར་སྣང་བ་སྟེ། །དོན་ལ་མི་བདེན་འལ་འོལ་ཟང་ཐལ་དུ། །སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཉིན་མཚན་རྟག་པར་བསྒོམ། །ཕྱོགས་དངས་ཤིང་མཐོ་བའི་སར་འདུག་སྟེ། གང་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་དྲན་རྟོག་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་རང་སྣང་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་མི་རྟོག་གོ །

以下是直譯： "對上師的最勝信心能在今產生就，如《五十續部》所說：'不動搖信心六月間，將得金剛持之地。' 有人說：'只需祈請三寶就夠了，何需上師？'其實，上師即是三寶的本質。《三昧耶源續》云：'上師即佛上師即法，同樣上師即是僧伽，一切造作者是上師，此中上師無上尊。'因此上師是聖者。 所以應只觀想上師的顯現形象，如雲：'若不離上師顯現，則與諸佛不相離。'這已經證實了。 若生起對上師的邪見，應調整心念。若見上師有貪慾，應想：'他根本沒有絲毫貪慾，只是爲了調伏有貪慾者而示現。密續中所說的"貪慾金剛"，確實就是這位上師，真是不可思議。'如此重新生起信心。 同樣，當見到上師有嗔恨、愚癡、傲慢、嫉妒、吝嗇時，應想：'這些他都沒有，是爲了對治我有的這些而示現。密續中所說的"嗔恨金剛"、"愚癡金剛"、"傲慢金剛"、"嫉妒金剛"、"吝嗇金剛"，就是此時來臨。'想到'真是不可思議'，更應生起大信心，懺悔過失，必定獲得成就。 然後： 外內種種諸法相， 因緣力現如幻化， 實則不實朦朧中， 剎那剎那恒常修。 坐在開闊高處，將所見所聞所想一切觀為如幻自現，這是無分別。"

དེ་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ། ཆགས་སྡང་ཉོན་མོངས་དགག་སྒྲུབ་ཅི་ཤར་ཡང༌། སྒྱུ་མ་ཉིད་ཅེས་བདེན་མེད་སྟོང་པར་སྦྱོང༌། །ཕྱི་རོལ་དངོས་ཀུན་སྒྱུ་མ་ཉྀད་་དང་ནི། །ནང་གི་ཀུན་རྟོག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་མི་བདེན་བསླུ་བའི་ཕྱིར། །སྣང་ཙམ་ཉིད་ཕྱིར་སྒྱུ་མའི་དཔེས་བསྒོམ་མོ། །ཆགས་སྡང་དང་དགྲ་གཉེན་དང་བདེ་སྡུག་གི་སྣང་བ་ཕྱི་ཡུལ་སྣང༌། ནང་་སེམས་སྣང་ཐམས་ཅད་ལ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པས་ཀྱང་སྒྱུ་མ། མི་བདེན་ལ་བསླུ་བས་ཀྱང་སྒྱུ་མ། མེད་བཞིན་སྣང་བས་ཀྱང་སྒྱུ་མའོ་སྙམ་ནས་སྒྱུ་མ་སྟོང་པའི་རང་གདངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཡེ་ནས་་སྟོང་པའི་དངོས་འདི་ལ། །མི་དགར་ཅི་ཡོད་དགར་ཅི་ཡོད། ། ཐོབ་པ་ཅི་་ཡོད་ཤོར་ཅི་ཡོད། །ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་ནི། །བདག་འདྲས་་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བགྱི། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་མཚན་མོའི་ཆ་ལ། ཉལ་ཚེའང་སྔར་བཞིན་ཁྱད་པར་སྒྱུ་མའི་ངང༌། །བདེན་མེད་སྤྲོས་་དང་བྲལ་བ་ལྷོད་ཀྱིས་གློད། །དེ་ནས་འཁྲུལ་པའི་རྨི་ལམ་ཅི་ཤར་ཡང༌། །སྒྱུ་མར་ཤེས་པས་བདེན་ཞེན་འཇིགས་དངངས་གྲོལ། །སྒྱུ་མར་སྦྱོང་དང་སྤེལ་བསྒྱུར་དག་པའི་ཞིང༌། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བགྲོད་ཚུལ་སྔར་བཞིན་ནོ། །སེང་གེའི་ཉལ་ལུགས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་ངང་ལ་སྤྲོས་བྲལ་སྟོང་པར་ཀློད་ནས། རྩ་དབུ་མ་ཡར་སྣ་ཚངས་བུག །མར་སྣ་གསང་གནས་སུ་སླེབས་པ། དཀར་ལ་སྲབ་པ་ཕྲུ་མ་ཕུས་བཏབ་པ་ཙམ་གྱི་ནང་ན། མར་མེ་འབར་བ་ཅིག་ལ་དར་ཅིག་གཏད་ནས་རྗེས་ལ་འོད་དེ་ཇེ་ཕྲ་ལས་བལྟར་མེད་པའི་ངང་ལ་ཉལ་བས། དང་པོ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མར་ཟིན་པ་དང། །བདེན་མེད་དུ་སྦྱངས་ལ། སྤེལ་བ་དང་བསྒྱུར་བ་དང་ཞིང་ཁམས་བལྟ་བ་ལ་སོགས་སྔར་བཞིན་བྱའོ། །རྨི་ལམ་ཉིང་འཁྲུལ་ལ་སྒྱུ་མར་སྤེལ་སྦྱོང་སུམ་་འཁྲུལ་གྱིས་ཅི་བྱ་སྙམ་ན། འཁྲུལ་པས་འཁྲུལ་པ་སྦྱོང་བ་དང། གཞན་་ཡང་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་དེ། རྨི་ལམ་ནུབ་ཅིག་ཟིན་གྱུར་ན། །རྣལ་འབྱོར་ཟླ་ཕྱེད་བར་དུ་བདེ། །ལྷ་ཀླུ་དྲི་ཟས་མཆོད་ཅིང་བསྟོད། །དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོ་དངོས་སུ་འདུ། །ངན་སོང་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བའི་གྲུ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "從此出定后的后得位中： 貪嗔煩惱及取捨任何生起， 皆觀如幻無實空性凈化。 外在諸法皆是幻化， 內在妄念如幻如化， 因緣所生故非真實， 欺誑顯現故修幻喻。 對於貪嗔、敵友、苦樂等外境顯現和內心顯現，都應思維：因緣所生故是幻化，不真實而欺誑故是幻化，無而顯現故是幻化。應知這是幻化空性的自然光明。如《入菩薩行論》所言：'本來空性此事上，何有不悅何有悅？何有得失何有舍？一切如同虛空相，我當如是全領受。' 然後在夜晚： 睡時如前特別在幻化中， 無實離戲輕鬆放鬆。 之後迷亂夢境任何生起， 知為幻化脫離實執恐懼。 凈化為幻增長轉變凈土， 如幻遊歷方式如前。 以獅子臥姿，將一切法放鬆于幻化中離戲空性。觀想中脈上端至梵穴，下端至密處，白色細薄如吹氣的麥稈，內有如燈燃燒的光明，專注片刻后光明漸細至不可見的狀態中入睡。 首先要認知夢境如幻，凈化為無實，然後如前增長、轉變、觀想凈土等。 有人問：'夢中迷亂對幻化增長凈化有何用？'答：以迷亂凈化迷亂。此外還有無量利益，如說：'若一夜能認知夢境，瑜伽士半月內安樂。天龍乾闥婆供養讚歎，勇士空行親自聚集，是度脫惡趣海的船筏。'"

། ལམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི། དེས་ནི་འཁོར་བའི་ཞེན་འཛིན་རང་གྲོལ་ཏེ། སྒྱུ་མར་གྲོལ་ནས་མི་གནས་མྱ་ངན་འདས། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །དེ་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའིདོན་སྒོམས་ཤིག ། དེའང་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཉིན་མཚན་དུ་སྒྱུ་མའི་ལྷ་སྐུ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་གསུམ་ལ་བསྒོམས་པས། སློབ་ལམ་གྱི་ས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་ལ། མཐར་ཐུག་བར་དོར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཐོབ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་གསང་བའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་ཁམས་གང་་ཡིན་པ། །རྨི་ལམ་ལུས་ཀྱི་བཀོད་པས་སྦྱོང༌། །དང་པོ་ས་ཡི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །དེ་ལས་འབྱུང་གི་གཞན་དུ་མིན། །ཉིན་པར་དང་ནི་རྨི་ལམ་གྱི། །འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་མ་དག་པ། །ས་བརྒྱད་ལ་ཡང་མི་གནས་ན། །པདྨ་ཅན་ལ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་པ་དང། དམ་ཚིག་བཀོད་པ་ལས། ཉིན་པར་སྣང་སྟོང་སྒྱུ་མ་དང༌། །མཚན་མོ་རྨི་ལམ་ལྷ་ཡི་སྐུ། །རང་ཤར་་དེ་ལས་མ་གཡོས་ཚེ། །དེ་ནི་རྒྱལ་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། །སྐད་ཅིག་བར་དོར་མྱ་ངན་འདའ། །རྒྱུན་ལ་གནས་ན་སྨོས་ཅི་ དགོས། །སྒྱུ་མ་འོད་གསལ་དེ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་བརྒྱད་པ་ལས། སྒྱུ་མ་ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གཞི་སྟེ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྒོམས་བྱས་ན། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མངོན་སངས་རྒྱ། །ལམ་ལྔ་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །འདི་ནི་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པ་མིན། །གཞན་དང་རང་བཞིན་འབྲས་བུའི་དོན། ། ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེ་དབྱེར་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是直譯： "修行此道的果報是： 由此輪迴的執著自解脫， 解脫如幻入無住涅槃， 如幻成就二利任運成。 因此應當修習如幻義。 其中，暫時的果報是：日夜修習如幻佛身的三種無住，獲得學道地的功德。最終在中陰獲得圓滿報身而入涅槃。如《智慧秘密續後篇》所言： '十方剎土無論何， 夢中身相凈化之。 首先地道諸功德， 由此而生非他處。 白日及夢之迷亂， 習氣未凈不住八地， 何況蓮花生凈土。' 《誓言莊嚴續》中說： '白日顯空如幻化， 夜晚夢中佛尊身。 自顯不離彼境時， 即是佛陀圓報身。 剎那中陰入涅槃， 若能相續何須說。 幻化光明亦復然， 此義不可他處說。' 《智慧現起續》第八品中說： '幻化法界為本基， 如幻諸法皆如是。 若能如幻而修習， 如幻現前得成佛。 五道十二此深義， 他人難以能了知。 他性自性及果義， 甚深廣大無差別。'"

།གང་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཟབ་པ་དང༌། །རང་བཞིན་རྒྱ་ཆེ་སྒྱུ་མའི་རོལ་པ་གང༌། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེར་རབ་རྟོགས་ནས། །འགྲོ་ཀུན་བྱང་ཆུབ་སྒྱུ་མ་ཐོབ་པར་ཤོག །མཁའ་དབྱིངས་རྣམ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངང༌། །སྒྱུ་མའི་འོད་གསལ་ཉི་ཟླའི་སྣང་བ་ཅན། །ཏིང་འཛིན་རྣམ་འདྲེས་མཁྱེན་བརྩེའི་འོད་སྟོང་གིས། །འགྲོ་བའི་མ་རིག་མུན་པ་སེལ་བར་ཤོག །ཆ་ཤས་གང་བ་སྟོན་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི། །ཆུ་ནང་རྙོག་དང་བྲལ་བར་སྣང་བ་ལྟར། །ཆོས་ཉིད་དག་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ མཁར། །ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་རྫོགས་པར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ལས། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལེའུ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་གནས་གཉིས་པའི་འགྲེལ་ པའོ།

以下是直譯： "愿我何時深解諸法本性甚深， 自性廣大如幻游舞， 證悟無二金剛之後， 一切眾生獲得如幻菩提。 愿在虛空界清凈菩提心中， 如幻光明具日月之相， 以三摩地交融智悲千光， 驅散眾生無明黑暗。 如滿月輪映現無垢水中， 愿在法性清凈金剛心城， 圓滿一切廣大功德。 此為大圓滿如幻休息中如幻品第二金剛處之註釋。"

། །། དེ་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་འགག་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འོང་བ་མེད་པ་མིག་ཡོར་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པ་ནི། ཡང་འདིར་རྒྱལ་བས་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་ཞེས། །གསུངས་པ་གང་དེ་ལེགས་པར་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་འོང་བ་མེད་པ་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་འོང་བ་མེད་པ་མིག་ཡོར་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པའི་དོན་མན་ངག་ཏུ་བསྡུ་བ་ནི། གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གསུམ་དུ་ངེས་པ་ལས། དང་པོ་གཞི་འོང་བ་མེད་པ་མིག་ཡོར་ལྟ་བུའི་ལྟ་བས་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལས་མིག་ཡོར་སྣང་བ་བཞིན། ། སེམས་ཉིད་ངང་ལས་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་མཐུས། །འཁོར་བའི་མིག་ཡོར་མེད་སྣང་འཁྲུལ་པ་གྲུབ། །གང་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མིག་ཡོར་བཞིན། །ཇི་ལྟར་རགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་ལས་གྲིབ་མ་བྱུང་བ་ཡང༌། གཟུགས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཚུངས་པར་སྐྱེ་ལ་རྣམ་པ་མི་འདྲ་པ་ལྟར། དབྱིངས་གདོད་མའི་རིག་པ་སྟོང་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོའི་རང་གདངས་གཟུགས་ལྟ་བུ་དེ་རང་ངོ་མ་ཤེས་པས་གཟུང་འཛིན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཡང༌། རིག་པ་རང་གདངས་དང་རྗེས་སུ་མཚུངས་པར་ཕུང་པོ་ལྔ་དང༌། འབྱུང་བ་ལྔ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་དང༌། ཡུལ་ལྔ་དང༌། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་ལྔ་ལ་སོགས་པར་སྣང་སྟེ། རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང༌། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་འཁྲུལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བས། ཁམས་གསུམ་རིག་དྲུག་སོ་སོར་རྒྱུ་རྐྱེན་འཚོགས་པ་ལས་འཁོར་ཏེ། ཀུན་བྱེད་ལས། གྲིབ་མ་གཟུགས་ཀྱི་དཔེ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ། །ཞེས་པ་དང། སྡུད་པ་ལས། རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་ལས་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་རབ་ཏུ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "如是宣說了如幻本性無滅后，教導應當了悟一切法無來、如陽焰般的本性： '複次，此處佛所說， 如陽焰者善解說。' 當一切法顯而無自性，即是無來如陽焰。如《中般若經》云：'須菩提，一切法以自性無來，如陽焰。'此義攝為口訣，可確定為基、道、果三種本性。 首先，以無來如陽焰見解抉擇基礎： '如從色法現陽焰， 心性中由習氣力， 輪迴陽焰無而現。 無論如何現，皆如陽焰。' 如粗大色法基礎生起影子，與該色法相隨而生卻形態不同。同樣，本初界智慧空明任運大成的自顯如色法，因不識自性而迷亂為能取所取。與覺性自顯相隨而現為五蘊、五大、五毒、五境、五根等，形態不同，遍染、有礙、不凈，業與煩惱等種種迷亂顯現。由此，三界六趣各自因緣聚合而輪轉。 如《遍作續》云：'如影隨形喻，種種迷亂境。' 《般若攝頌》云：'諸緣聚時業輪轉。'"

།འཁྲུལ་སྣང་ལས་ཉིང་འཁྲུལ་དུ་འཁོར་བ་ཡང་འདི་ལྟར། མི་མཁས་བདེན་པར་ཞེན་པས་བྱིས་པ་བསླུས། །ཡུལ་ལྔའི་མིག་ཡོར་གཟེབ་ཏུ་བཅིངས་ལས་ན། །དོན་མེད་བདག་ཏུ་བཟུང་བས་་འཁྲུལ་ལ་ལྟོས། །འཁོར་བ་མིག་ཡོར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་པའི་བྱིས་པ་རྟག་ཏུ་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་ནི། སྣང་ལ་ངོ་བོ་མེད་པའི་གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་བྱའི་སྣང་ཡུལ་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེན་ཅིང་ཆགས་པས། ཡུལ་ལ་སྲེད་ཅིང་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པས་བརྒྱུད་མར་འཁོར་བ་ནི། བྱིས་པ་རང་གི་རྩེད་མོའི་གཟུགས་ལ་དོན་རང་མཚན་དུ་ཞེན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་མ་ཤེས་ན། སྣང་བ་དེ་བསླུ་བའི་ཕྱིར། ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་བྱིས་པ་དང་མཚུངས་པ་མང་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱེ་མའི་ཁང་བུ་རྡིབ་པ་ན། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ག་ཆད་པ། །དེ་བཞིན་བསྟོད་དང་གྲགས་ཉམས་ན། །བདག་གི་སེམས་ནི་བྱིས་པ་བཞིན། །ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། དེ་ལྟར་མིག་ཡོར་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ལ་བྱིས་པ་ཆགས་པ་ལྟར། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་ཤེས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པ་ནི། སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་བདེ་སྡུག་མཐོ་དམན་རྣམས། །མེད་བཞིན་སྣང་བ་མར་མེའི་གྲིབ་མ་དང༌། ། མིག་བཙིར་བ་ལས་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་པ་དང༌། །ཉོན་མོངས་ཚོགས་མང་མཚན་མོའི་མུན་པ་བཞིན། །མ་བརྟགས་སྣང་ལ་བརྟགས་ན་ངོས་གཟུང་ མེད། །ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ན་རང་བཞིན་མཐའ་ལས་འདས། །མཁའ་འདྲ་མ་སྐྱེས་གདོད་མའི་ཆོས་ཉིད་དུ། །དེ་རིང་ཉིད་ནས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་གྱིས། ། དེ་ལ་སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་བདེ་སྡུག་དང་མཐོ་དམན་ཐམས་ཅད་མིག་ཡོར་དང་འདྲ་ལ། མིག་ཡོར་གྱི་དོན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས། དེ་དག་དང་གྲུབ་སྡེ་གཅིག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་སྣང་བ་ཤར་བ་སྟེ། གྲིབ་མ་དང་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་དང་མུན་པ་ལ་སོགས་པའོ།

以下是直譯： "從迷亂顯現再次輪轉為迷亂，如下： '愚者執實而欺凡夫， 五境陽焰網所縛， 無義執我見迷亂。' 不了知輪迴為陽焰本性的凡夫，恒常執著之心者，對顯而無自性的色、聲、香、味、觸等迷亂顯境，意識執著貪著，貪求境界，執著我與我所而相續輪迴，如同孩童執著遊戲形象為實有一般。 若不知世間顯現無自性，因顯現欺惑，即使入道者亦多與凡夫無異。如《入行論》云：'沙堆房倒塌，孩童極悲傷，如是讚譽毀，我心同孩童。' 如是，凡夫貪著如陽焰的顯現，瑜伽士應以了知自性而悟無自性，教誡如下： '器情世間苦樂高下， 無而顯現如燈影， 擠壓眼球現二像， 煩惱眾多如夜暗。 未察顯現，察則無所得， 極細觀察超自性邊際， 如空未生本初法性， 從今定當如是了知。' 此中，器情世間一切苦樂高下皆如陽焰。陽焰之義，即從色法相中，無彼等同一聚類之他相而顯現，如影子、月亮二現、黑暗等。"

།མདོར་ན་གཟུགས་དངོས་ལས་གཞན། དེའི་དཔེར་བྲིས་པ་དང་ཤར་བ་དང༌། དེའི་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པའང་གཟུགས་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མིག་་ཡོར་གྱི་ཁོང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱྀར། གཟུགས་དངོས་ཀྱི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་ལྟར། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྟགས་ན་མིག་ཡོར་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ། མ་བརྟགས་ཉམས་དགའ་བའི་རང་བཞིན། ཤིན་ཏུ་དཔྱད་ན་རགས་སྣང་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་པ་དང༌། ཕྲ་བ་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ངོ་བོ་ངོས་གཟུངས་མེད་པའི་ཕྱིར། གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མིག་ཡོར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། གདོད་མ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཇྀ་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། འཁྲུལ་སྣང་གཞི་མེད་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་་སྟེ། །རྩ་བ་བྲལ་ཞིང་མཚན་ཉིད་ཀུན་ཏུ་ཆད། །བརྟགས་པས་སྟོང་ལ་མེད་བཞིན་སྣང་བ་སྟེ། ། རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་གདོད་མར་རྟོགས་པར་བྱ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་མིག་ཡོར་ལྟར་སྣང་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཆད་པ་སྟེ། བརྟགས་ན་སྟོང་པ་རང་སྣང་ཙམ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་གདོད་མའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གདོད་མ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སོ་སོ་རང་གི་རིག་ངོར་སྣང་ཡང་གཤིས་ངོར་མ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་བྱའི། དུས་སྔ་མོ་ཅིག་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་སྣང་ཡང་རང་སྣང་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་གཤིས་རིག་ངོར་མ་གྲུབ་པའི་རང་གདངས་་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ་མིག་ཡོར་ནི་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "總之，除實際色法外，其描繪、顯現及影像，相對該色法皆屬陽焰範疇，故不能起實際色法之作用。如是，觀察一切法，如陽焰般顯而無自性；未觀察時，本性悅意；極細觀察時，一切粗顯皆無分微塵，細微者連同意識皆無可執著，故如虛空般無所成立。 如《中般若經》云：'一切法以陽焰為自性，無自性故，本來自性空。' 若問如何，則解說： '迷亂顯無基如陽焰， 離根本斷一切相， 觀察則空無而現， 應悟本性未生本初。' 如是，輪迴如陽焰般顯現而斷自相，觀察則空，僅是自顯而非他，此即法性本初自性。此中，本初指諸法自性空性，雖于各自覺受中顯現，但于實相中不成立，非指早先某時。 因此，應知任何顯現皆如陽焰自顯，于實相覺受中不成立的自明。如《智慧光明莊嚴經》云：'文殊，陽焰乃顯而無自性。如是，一切法亦顯而無自性。'"

།རྩ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས། མ་རིག་པ་ཕྲ་བའི་ཆ་ཙམ་དེས། འཁྲུལ་སྣང་ཆེས་ཆེར་བཀྲ་བཀྲ་ལྟར་སྣང་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཐག་རིང་མྱ་ངམ་ཐང་དཀྱིལ་ན། །ཆུང་ངུའང་ཆེན་པོར་སྣང་བ་ཉིད་བཞིན་དུ། །བདག་མེད་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཆུང་ངུ་ལས། །འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་ཆེན་པོ་འདི་དག་སྣང༌། །ཆུང་ངུ་ཆེན་པོར་སྣང་བས་ཅིར་ཡང་འཁྲུལ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་རྒྱང་མ་ན། བྱ་རོག་གཡག་ཙམ་དང༌། གཡག་རི་ཙམ་དུ་སྣང་སྟེ། ཐང་ཀ་སྐམ་ཞིང་ཚ་བའི་གདུང་བས་གདུང་ཞིང༌། ཡིད་མི་བདེ་བས་གདུང་ཞིང་བར་ཐང་རིང་བས་རྐྱེན་བྱས་ནས་སྣང་བ་ལྟར། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རྩ་བའི་མ་རིག་པ་ཆུང་ངུ་ལས། ཀུན་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པ་དང༌། གཟུང་འཛིན་གོམས་པས་རྒྱུ་བྱས། ལས་ཐ་དད་པས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་སྣང་བའི་སྣོད་བཅུད་ཀྱིས་འཁྲུལ་པ་ནམ་མཁའི་མཐའ་ཀླས་ཁྱབ་པ་ནི། རྩ་བ་ཕྲ་མོ་ལས་བྱུང་བ། དེ་ཡང་དཔྱད་ན་རྩ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སེམས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐུག་སྟེ། གསང་སྙིང་ལས། རྩ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་ནི། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གཞི་དང་རྩ་བ་ཕྲ་ཞིང་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆུའི་རྙོག་ལྟར་བཞག་པས་་དངས་པར་བསྟན་པ་ནི། འཁྲུལ་པར་སྣང་འདི་རྟོགས་ན་དངོས་མེད་དེ། །མཁའ་བཞིན་བྱེད་པ་མེད་པར་མངོན་པ་ན། །མེད་སྣང་མིག་ཡོར་ལྟ་བུའི་སྲིད་པ་ལས། །དོན་མེད་བདག་དུ་མ་འཛིན་ཇི་བཞིན་ཞོག །མིག་ཡོར་ནི་སུས་ཀྱང་སྤོང་བར་མི་བྱེད་དེ། གཟུགས་ལོག་པས་རང་ལོག་པ་ལྟར་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་འདི་ཡང་སྤོང་དུ་མེད་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་ལོག་པས་རང་བཞིན་གྱིས་རྟོག་ལ། འཛིན་པ་ནི་ཇི་བཞིན་དུ་བཞག་ན་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། གང་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་བཤིག་པ་དེ་ལ་ནི། གཟུང་བའམ་འཛིན་པ་ཡོད་པ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "從無根本的自性中，僅由微細無明之分，迷亂顯現極其紛呈，如下： '如遠處荒漠中央， 小物亦顯為巨大， 無我執我雖微小， 現此輪迴大迷亂。' 小顯為大而生種種迷亂。例如，在極大荒漠遠處，烏鴉顯如牦牛，牦牛顯如山。由於荒漠乾燥炎熱煎熬，心不悅意，加之路途遙遠，而產生如是顯現。同樣，從微小的執我根本無明，以遍計無明和能取所取習氣為因，以不同業為緣，顯現種種器情世間的迷亂遍及虛空邊際，皆源於微細根本。 細究之，根源於無根本自性的本凈心性。如《秘密心髓》云：'無根本的心性，是一切法之根本。' 因基礎和根本微細難示，如濁水靜置則澄清，故教示： '悟此迷現無實體， 如空無作而顯現， 無而現如陽焰有， 無義莫執我如實安住。' 陽焰無人能除，如色法消失則自行消失。輪迴迷現亦不可除，因無實體。執著消失則自然了悟，執著如實安住即為證悟。如經云：'若破除一切想，豈有能取所取？'"

།གང་སྣང་བསམ་བརྗོད་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། ངང་ཡིན་ཡེ་ཡིན་གདོད་ནས་དག་པ་ཡིན། གར་ཡང་མི་འཛིན་ཅིར་ཡང་མ་རྟོག་ཅིག །ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་མེད་པའི་སྣང་བ་ལ། །ཕྱོགས་རིས་ཞེན་པའི་གཟེབ་ཀྱིས་ཅི་བྱར་ཡོད། །དེ་བས་ཆེད་དུ་དམིགས་པ་ཀུན་བཏང་སྟེ། །གང་སྣང་བདེན་པས་སྟོང་པར་ཤེས་པར་བྱ། །སྣང་སྲིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྣང་བ་མིག་ཡོར་དང་འདྲ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བ་ལྟར་་དགག་སྒྲུབ་བདེན་ཞེན་ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང༌། གྲུབ་མཐའི་སྣང་བ་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་སྣང་སྟོང། བདེན་གཉིས། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་་དུ་འབྱེད་པའི་ཕྱོགས་རིས་ཐམས་ཅད་སྤངས་ལ། རིག་ངོར་སྣང་ཡང་སྣང་་ཐོག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་ཞུགས་པར་རང་གསལ་ཟང་ཀ་རྗེན་པར་ཐལ་ལེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། སྐྱེ་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། གར་ཡང་མ་རྟོག་ཅིར་ཡང་མ་བསམས་ཤིག །བཅས་བཅོས་མ་བྱེད་རང་བཞིན་ལྷུག་པར་ཞོག །མ་བཅོས་པ་དེ་སྐྱེ་མེད་རིན་ཆེན་མཛོད། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་གཤེགས་ཤུལ་ལགས། །ཞེས་སོ། །གཞི་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ཏོ། །ལམ་ཉམ་སུ་བླང་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་མིག་ཡོར་ལྟར་རྟོགས་ནས། །སེམས་ཉིད་དོན་ལ་ཇི་བཞིན་བློ་གཞག་བྱ། །སྔོན་་འགྲོ་སྔར་བཞིན་མིག་ཡོར་གསོལ་བ་གདབ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་བཞིན་མཉམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་ནས། མིག་ཡོར་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་འབྱོངས་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་གདབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱའོ།

以下是直譯： "教示一切顯現不可思議、言說、緣取： 本性本來本初清凈， 不執何處不念何物。 無可執著之顯現中， 偏執之網有何用？ 故應捨棄一切所緣， 知曉顯現皆空無實。 一切顯現有為法皆無自性，如陽焰。應捨棄世間顯現中的否定、肯定、執實、貪嗔等，以及宗派見解中的因果、顯空、二諦、蘊界處等分別。雖在覺受中顯現，但不執著顯現，應了知為自明朗然赤裸。此為實相之義。如《無生寶藏》云： '不念何處不思何物， 莫作造作任自性松， 無造作即無生寶藏， 三世諸佛所行之跡。' 基礎已確立。 修持道用： 如是悟諸法如陽焰， 如實安住心性之義。 前行如前祈請陽焰。 了悟一切法顯而無自性，平等安住。此前，如前所教，修上師瑜伽，祈請：'愿精通如陽焰之自性。'應以此為前行。"

།དེ་ནས། དངོས་གཞི་ཆོས་ཀུན་མྀག་ཡོར་ལྟར་བསྒོམས་ཏེ། གཟུགས་ནི་བདེན་པས་སྟོང་སྟེ་མིག་ཡོར་འདྲ། །སྒྲ་ནི་གྲག་པས་སྟོང་སྟེ་མིག་ཡོར་བཞིན། །དྲི་རོ་རེག་ཀྱང་མི་ཡོར་དང་འདྲ་ཞིང༌། །ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱང་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ། །གང་ཡང་བདེན་པ་མེད་པའི་ངང་ཉིད་དུ། ། བློ་ཡང་་འཛིན་ཞེན་མེད་པར་གློད་ལ་གཞག། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་་དང༌། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་དང༌། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་དྲུག་དང༌། སྣང་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིག་་ཡོར་ལྟར་བདེན་པ་མེད་པའི་ངང་ལ་དྲན་རྟོག་མེད་པར་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ། མདོ་ལས། གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་དགེ་བའོ། །གང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་དགེ་བའོ། གང་དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མཚན་མོ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ནི། ཉིན་བཞིན་མནལ་ཚེའང་སྙིང་གར་སེམས་བཟུང་ལ། །ཆོས་ཀུན་མིག་ཡོར་འདྲ་བའི་ངང་དེར་ཉལ། །རྨི་ལམ་ཟིན་སོགས་སྔར་བཞིན་ངེས་པར་འཆར། ། སྙིང་གར་འོད་ལྔའི་གོང་བུ་ལས་མཐར་གཏད་མེད་ངང་ལས་ཉལ་བས། རྨི་ལམ་དུ་མིག་ཡོར་ལྟ་བུའི་ཆོས་སུ་རྟོགས་པ་་དང༌། སྤྲུལ་པ་དང་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་སྔར་དང་འདྲ་བར་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །ལམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི། ཉམས་རྟོགས་སྣང་བའམ་མིག་་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་ལའང་བདེན་མེད་རྟོགས་པ་ཤུགས་ལས་འབྱུང༌། །འཛིན་མེད་ཟང་ཀ་དགག་སྒྲུབ་འཁྲུལ་པ་འཇིག ། སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ཏིང་འཛིན་ཡོན་ཏན་འགྲུབ། །རྒྱལ་བའི་ཆོས་མཛོད་འགྲོ་ཀུན་འདྲེན་པ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་མིག་ཡོར་ལྟ་བུའི་དོན་སྒོམས་ཤིག །དེ་ལ་གནས་སྐབས་་སུ་མིག་ཡོར་དུ་རྟོགས་པ་དང༌། དེའི་ཉམས་ལ་འཁྲུལ་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཞིག་སྟེ། འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་པས་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། བསམ་གཏན་གྱྀས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྨད་པར་འདོར། །རིག་དང་མངོན་པར་ཤེས་དང་ཏིང་འཛིན་མངོན་པར་འགྲུབ། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： "然後，正行修持一切法如陽焰： 色空無實如陽焰， 聲空無實如陽焰， 香味觸亦如陽焰， 意與法亦如陽焰。 一切無實之本性， 心亦無執著安住。 六境、六根、六識及一切顯現分別之法，皆如陽焰無實，於此本性中無念無想平等安住。如經云：'一切作意皆不善，不作意者即為善。無念無作意即是念佛。' 夜間修習之法： 如白晝般睡時心持於心間， 一切法如陽焰本性中而眠， 必定現夢境覺知等如前。 於心間五色光球中無所緣而眠，則能在夢中了知法如陽焰，並如前顯現化身、轉變等。 修道之果： 體驗證悟顯現如陽焰， 任何無實之悟自然生， 無執朗然破除迷惑執， 成就天眼通定等功德， 佛法藏庫引導眾生者。 故當修持如陽焰之義。 暫時了悟如陽焰，由此體驗破除執著迷亂之心，必定出離輪迴，成就三昧，獲得天眼、神通和神變。如《般若攝頌》云：'由禪定厭離欲妙欲，成就明通定。'"

།དེ་ལ་ཉམས་ནི་དུ་བ་འདྲ་བ་ལ། རྟོགས་པ་ནི་མེ་ལྟ་བུ་སྟེ། རིག་པའི་རང་ངོ་གཞི་མེད་ཟང་ཀར་རྟོགས་པ་ནི་རྟོགས་པ། རྟོགས་པའི་ངང་ལས་མ་ཡེངས་པས། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་འཆར་རོ། །གང་དང་གང་གི་ཡིན་ལུགས་རྟོགས་པས་རྟོགས་པ། དེ་ཉིད་གོམས་པ་ལས་ལུས་སེམས་ཀྱི་དྲོད་རྙེད་པས་ཉམས་ཞེས་བྱའོ། །མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མིག་ཡོར་ལྟར་གཞི་མེད་སྟོང་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པས། འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ནས། ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པ་ལས་ཡང་དག་འདའ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་འདི་དག །མེད་སྣང་སྟོང་པའི་གཟུགས་སུ་ཐག་ཆོད་དེ། །མ་སྐྱེས་སྤྲོས་་དང་བྲལ་བའི་མཁའ་དབྱིངས་སུ། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་ཉེར་ཞིའི་གནས་ཐོབ་ཤོག །གཟུང་འཛིན་མིག་ཡོར་འདྲ་བ་འཇིག་ལ་ཁད། །འཁྲུལ་སྣང་མ་རིག་མུན་པ་སངས་སངས་འདྲ། །རང་བྱུང་འོད་གསལ་ཉི་མ་ཁོང་ནས་ཤར། །བདག་བཞིན་གཞན་ཡང་གནས་ལུགས་བདེན་མཐོང་ཤོག །ཡོད་པར་སྣང་བས་ཆོས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང༌། །མེད་པར་སྣང་བས་གཉིས་འཛིན་འཁྲུལ་པ་ཞིག །གཉིས་མེད་མཉམ་པས་ཟང་ཐལ་ཆིགས་རྫོགས་སུ། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་ཕྱམ་གཅིག་གྲོལ་བར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ལས། མིག་ཡོར་ལྟ་བུའི་ལེའུ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པའོ།

以下是直譯： "其中，體驗如煙，證悟如火。了悟覺性自面無基朗然為證悟。不離證悟之境，顯現樂明無念等體驗。了悟任何事物的本來面目為證悟，由此熟習而獲得身心暖相稱為體驗。 究竟果位是了悟一切法如陽焰無基空性的實相，必定出離輪迴，獲得涅槃。如前所引：'以智慧遍知法之自性，必定超越三界無餘。' 愿此等顯而無自性之法， 決定為空性之形相， 于無生離戲虛空界， 一切眾生獲寂滅處。 能所如陽焰將毀滅， 迷亂無明暗將消散， 自生光明日從內升， 愿如我般他見實相。 雖諸法顯現為有， 顯現為無破二執， 非二平等朗然圓滿， 愿眾生同時得解脫。 大圓滿幻化休息，陽焰品，金剛三處之釋。"

། །། དེ་ལྟར་འོང་བ་མེད་པ་ལས། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨིག་རྒྱུ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི། ཡང་འདིར་རྒྱལ་བས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཞེས། ། གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཇི་བཞིན་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། །འདི་ལྟར་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་ལས། དང་པོ་གཞི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ལྟ་བས་ཐག་བཅད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སོས་ཀའི་ཉི་མ་ཕྱེད་དུས་ན། །ཐང་རྣམས་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཡི་ཕུང་པོ་བཞིན། །སེམས་ལ་བདག་འཛིན་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་མཐུས། ། སྲིད་པའི་འཁྲུལ་སྣང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྣང༌། །སོས་ཀའི་ཚེ་ཐང་ཀ་རིང་པོའི་སྟེང་ཐམས་ཅད་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཤར་བ་དང༌། རང་གི་མིག་ཚ་བས་གདུང་སྟེ་བན་ཀན་འཕུར་བྱེད་ཀྱི་རླངས་འགྱུར་བ་གཉིས་བསྡོངས་པ་ལས། ཆུའི་འབབ་སྲོལ་ལྟར་སྣང་ཡང་ཆུ་ནི་མེད་དོ།

以下是直譯： "如是，從無來處，無去本性中，一切法如陽焰而示現。 此處佛陀所說如陽焰， 我將如實解釋請諦聽。 如是顯現有為輪涅法， 顯而無性如同陽焰焉。 如《中般若經》云：'須菩提，一切法本無去處，故如陽焰。'此義以基、道、果三者闡釋。 首先，以見解決定基無去處如陽焰： 如同夏日正午時分， 平原陽焰似水聚集， 心中我執極為熟習， 有為迷現如同陽焰。 夏季時，在廣闊平原上，陽光照射，加之自身眼睛被熱氣灼傷，兩者結合，產生如水流動的幻象，實則無水。"

།དེ་བཞིན་དུ་རིག་པའི་ངོ་བོ་གདོད་མ་ནས་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡང༌། རྐྱེན་བདག་ཏུ་རྟོག་པའི་ཆ་ཕྲ་མོ་དང༌། རང་གདངས་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་ཐང་ཀ་འཇམ་པོ་སྟོང་པ་ལས། འཁྲུལ་སྣང་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལྟར་རང་ཤར་ནས། ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་ཏུ་འཁོར་བ་ཡང༌། རང་བཞིན་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་མེད་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་སོས་་ཀའི་ཉི་མ་ཕྱེད་དུས་ན། །སྐྱེས་བུ་སྐོམ་པས་གདུང་ཞིང་འགྲོ་བ་དག །སྨིག་རྒྱུ་ལ་ནི་ཆུ་ཡི་ཕུང་པོར་མཐོང༌། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་ སོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་དུས་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ ནི། །འདི་ལ་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་འགའ་མེད་དེ། །རང་བཞིན་གཉིས་མེད་སྟོང་པ་ཞི་བའི་ཆོས། །མ་སྐྱེས་ནམ་མཁའ་འདྲ་ཞིང་བདག་མེད་ལ། །སྐྱེ་མེད་བསམ་ཡུལ་འདས་པ་ཤེས་པར་བྱ། །སྣང་བཞིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྡུལ་ཕྲན་དང༌། ཕྱོགས་ཆ་དང༌། ཁ་དོག་དང༌། དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་ན། ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་སྟེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེའི་མདོ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་པ་དང༌། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས། མ་རིག་ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་ཏེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： "同樣，覺性本體本來清凈的自性， 因微細的我執分別及自顯境界的空曠平原， 迷亂顯現如陽焰之水自然生起， 三界六道輪迴也應知僅是無自性的影像清晰顯現而已。 如《聖三昧王經》云： '如同夏日正午時分， 渴人行走見陽焰水， 一切諸法應如是知。' 從顯現之時即無自性的教示： 此中無有任何可執實體， 自性非二空性寂靜法， 無生如虛空且無我， 應知無生超越思維境。 觀察顯現本體的微塵、方位、顏色、形狀等時，見內外一切法如虛空。 如《聖寶燈經》云：'一切諸法如來等。' 又《不退轉法輪經》云：'無明如虛空，一切法無相。'"

། སྣང་བ་ཉིད་ནས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་སྣང་འདི་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ནས། །སྐྱེ་བར་སྣང་ཡང་མ་སྐྱེས་སྨིག་རྒྱུ་ལ། ། གནས་པར་སྣང་ཡང་མ་སྐྱེས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ། །འགག་པར་སྣང་ཡང་མི་འགག་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ནས། དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་དང༌། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་སྐྱེ་བ་དང༌། ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། སྐྱེས་པ་ཡུལ་དང་སྐྱེར་སྣང་རིག་པའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ཡོད་སྲ་སྲ་ལྟར་གནས་པར་སྣང་་དུས་ཉིད་ནས་གནས་པ་དང་གནས་མཁན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཞིག་ནས་སྟོང་པ་དང༌། སེམས་ཅན་དུ་རྟོག་ཚོགས་འགྲོ་བར་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་འགག་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པས། སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དགོངས་འདུས་ལས། ཨེ་མ་ཧོ་ངོ་མཚར་རྨད་ཀྱི་ཆོས། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསང༌། །སྐྱེ་བ་མེད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས། །སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་སྐྱེ་བ་ མེད། །ཨེ་མ་ཧོ་ངོ་མཚར་རྨད་ཀྱི་ཆོས། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང༌། །གནས་པ་མེད་ལ་ཐམས་ཅད་གནས། །གནས་ཙམ་ཉིད་ནས་གནས་པ་མེད། །ཨེ་མ་ཧོ་ངོ་མཚར་རྨད་ཀྱི་ཆོས། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང༌། །འགྲོ་འོང་མེད་ལ་འགྲོ་དང་འོང༌། །འགྲོ་འོང་ཉིད་ནས་འགྲོ་འོང་མེད། ཅེས་སོ། །ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྤྱོད་པ་རྣམ་སྦྱོང་གི་ཆོས་སུ་བསྟན་པ་ཡང༌། དགའ་དང་མི་དགའ་བདེ་སྡུག་བཟང་ངན་ཀུན། །སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་ཞིང་སྟོང་ལ་བདག་མེད་དེ། །ཕྱི་ནང་སྣང་སྲིད་ཆོས་ཀུན་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ། །མེད་བཞིན་སྣང་ལ་རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག །ཡེ་སྟོང་མཐའ་དབུས་མེད་ཅེས་རྟོགས་པར་ བྱ། །ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགག་སྒྲུབ་དང་དགྲ་གཉེན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གྲོལ་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བས་ལམ་དུ་བྱ་ཞིང༌། གདོད་མ་ནས་སྟོང་པའི་རང་གདངས་ཤར་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་ བྱའོ།

以下是直譯： "顯現本身即空故，示現無自性： 如此顯現，正顯現時， 雖現生起實未生如陽焰， 雖現安住實未生如陽焰， 雖現滅盡不滅如陽焰， 應知顯而無自性。 如是，正當種種顯現之時，其自體不成立。外器世界形成、花草等生長、內情眾生一切分別，雖現生起，正生起時即無生，因為所生之境與能生顯現的覺性本體不成立。 同樣，雖現堅實存在，正存在時，能住所住皆不成立。世界毀滅成空，眾生分別念頭消失，正顯現時即無滅無去，應知如陽焰之水，顯而無自性。 如《密意總集》云： '稀有奇妙法， 圓滿佛密意， 無生中一切生， 正生時即無生。 稀有奇妙法， 諸佛密意藏， 無住中一切住， 正住時即無住。 稀有奇妙法， 諸佛密意藏， 無來去中來去， 來去時無來去。' 從如是本性中示現為凈化行為之法： 喜不喜、樂苦、善惡皆， 如陽焰空無我， 內外顯有諸法如陽焰， 無而顯現本性本清凈， 應悟本空無邊際。 因內外諸法無自性，故於遮遣、成立、敵友等一切，應以如陽焰自解脫為道，應悟僅為本空自顯而已。"

།དེའི་ཕྱིར་ན། གཉིས་མེད་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །དོན་མེད་དགག་སྒྲུབ་ཞེན་པས་མ་འཆིངས་པར། །རང་སེམས་གཉིས་མེད་སྨྀག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་ལྟོས། །འདི་ནི་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་ཡིན། །བདག་གཞན་དགག་སྒྲུབ་ཏུ་ཞེན་པ་རང་མཚན་པ་མི་རིགས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨིག་རྒྱུ་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་སྣ་ང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ་སྨིག་རྒྱུ་ནི་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་སོ། །ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ནི། དེ་ནས་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ཡང༌། །སྔོན་འགྲོ་སྔར་བཞིན་སྨིག་རྒྱུའི་གསོལ་བ་གདབ། །བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་སྔར་དང་འདྲ་བ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་འབྱོངས་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱའོ། །དེ་ནས། དངོས་གཞི་ཆོས་ཀུན་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའི་ངང་སེམས་ཀྱི་འབྱུང་འཇུག་རེ་ དོགས་བྲལ་བར་གཞག །མཚན་མོའང་སྔར་བཞིན་བརྟགས་ན་སྨིག་རྒྱུར་ འཆར། ཉིན་པར་གྱི་སྣང་བ་སྨིག་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་ཅི་ཡང་མེད་་དོ་སྙམ་ནས་སེམས་ཕྱིར་འབྱུང་བ་འཕྲོ་བ་དང༌། ནང་དུ་འཇུག་པ་ཡིད་རྩེ་གཅིག་སྡུད་པ་མེད་པའི་ངང་ལ་གློད་ནས། རིག་པའི་རང་གདངས་ངོས་བཟུང་ལ་ཡང་ཡང་དུ་སྐྱོང་ངོ༌། མཚན་མོའི་དུས་སུ་སྔར་བཞིན་ཉལ་བ་ལས། རྩ་དབུ་མ་གཅིག་ཏུ་གསལ་གདབ་པའི་ངང་ལ་གཉིད་ལོག་པས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའི་རྨི་ལམ་ཟིན་ནས་སྤྲུལ་བསྒྱུར་ནུས་པ་དང༌། ཉེ་འཁོར་དུ་མཐོང་ཐོས་མ་འགགས་ལ་གཉིད་མ་སད་པ་དང༌། དུ་བ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་མེ་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་དཔག་དུ་མེད་པ་འཆར་རོ། །འབྲས་བུ་ནི། གང་ལའང་མ་ཞེན་བདག་འཛིན་ངང་གིས་གྲོལ། །གཟུངས་སྤྲིན་མངོན་ཤེས་ཏིང་འཛིན་ཁོང་ནས་འཆར། །རྒྱལ་བའི་གོ་འཕང་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པས་ན། །རང་བཞིན་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའི་དོན་སྒོམས་ཤིག ། གནས་སྐབས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨིག་རྒྱུ་ལྟར་རྟོགས་པས་ཆགས་སྡང་ལས་གྲོལ་ཞིང༌། གཟུངས་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། སྤྱན་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་་འཆར་རོ།

以下是直譯： "因此， 非二執為二如陽焰， 勿為無義遮遣執著縛， 觀自心非二如陽焰， 此乃三世佛陀密意。 執著自他遮遣成立為實相不合理，因為一切法如陽焰顯而無自性。 如《智慧光明莊嚴經》云：'文殊，陽焰顯而無自性。同樣，一切法顯而無自性。' 修持道次第： 然後修習次第為， 前行如前祈請陽焰， 上師瑜伽如前而修， 特別祈請一切法如陽焰熟練。 然後正行中，安住於一切法如陽焰狀態，心的出入離希憂。 夜晚如前觀察則現為陽焰。白天想：'顯現是陽焰，自性毫無所有。'於心向外散亂、向內專注一境的狀態中放鬆，反覆修習覺性自顯。 夜晚如前而臥，于中脈明觀狀態入睡，則能夢中覺知如陽焰，能變化幻化，週遭見聞不斷而不醒，煙、陽焰、飛火等無量顯相會出現。 果位： 于任何不執著，我執自然解脫， 陀羅尼云、神通、三昧從內生， 速證佛果位， 故當修如陽焰自性義。 暫時證悟一切法如陽焰，解脫貪嗔，生起陀羅尼、三昧、天眼、神通。"

།དེ་ལ་ཚིག་དོན་གྱི་ཆོས་འཛིན་པ་མི་བརྗེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཏེ། སུ་སི་ཏི་ཀ་ར་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། གཟུངས་ནི་གང་ཕྱིར་རྣམས་གསུམ་གཟུངས། །ཚིག་དང་དོན་དང་གཉིས་ཀ་དང༌། །ལེགས་པ་ལས་ནི་ཉམས་པ་ལས། །འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན་གཟུངས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རིག་པའི་ངང་དངས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་དོན་གང་ལ་མཉམ་གཞག་གི་ངང་རྩེ་གཅིག་པའོ། །ཏིང་ངེ་་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ལྟ་བུའི་སྐུ་ལུས་ཀྱི། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཀུན་ནས་རབ་མཛེས་པ། །དམིགས་པ་འདི་ལ་གང་གིས་སེམས་་འཇོག་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མཉམ་གཞག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱན་ནི་སྒྲིབ་པས་ཆོད་པའི་ཕ་རོལ་ཐོགས་མེད་དུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མངོན་ཤེས་ནི་ཚེ་རབས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དོན་ཅི་་ཡིན་པ་མངོན་དུ་ཤེས་པའོ། །རྣམ་གྲོལ་ཡོན་ཏན་མཚོ་ཆེན་ལས་འཁྲུངས་པ། །དཔག་མཻད་ཞིང་གི་དམ་པ་སྐྱེ་དགུའི་གཙོ། །མ་ལུས་བདེ་འབྱུང་བདེ་གཤེགས་དབང་པོ་དང༌། །སྐལ་པ་གཅིག་པས་བདུད་རྩི་ཐོབ་པར་ཤོག ། དག་པ་ཞིང་ཁམས་རིན་ཆེན་ས་གཞི་ལ། །གཞལ་མེད་ཁང་བརྩེགས་ཡིད་་འོང་ཉམས་དགའ་བར། །ཆོས་རྔ་སྒྲོགས་པས་སེམས་གཙང་རྙོག་པ་མེད། །འོད་དཔག་མེད་པའི་གནས་རབ་མཐོང་བར་ཤོག །སྣ་ཚོགས་སྣང་ལ་རང་བཞིན་དག་པའི་དངོས། །མ་སྐྱེས་སྟོང་པའི་ཚུལ་འདིར་ཀུན་ཞུགས་ཏེ། །འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་ཕྱམ་གཅིག་སྟོངས་ནས་ནི། །ཟག་མེད་ཞི་བ་མྱ་ངན་་འདས་ཐོབ་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ལས། །སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའི་ལེའུ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་གནས་བཞི་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་འོང་མེད་པར་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ། སྣང་བཞིན་པའི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དང༌། ཡང་འདིར་རྒྱལ་བས་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ཞེས། ། ཇི་སྐད་གསུངས་དེ་ཉམས་སུ་བླང་ཕྱིར་བཤད། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ཡང་རྗེས་སུ་མ་ཆད་པ་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ།

以下是直譯： "為示教義文義不忘而言陀羅尼。如《善成就續》云： '陀羅尼因三種持， 詞與義及二者俱， 從善不退失， 故稱為陀羅尼。' 三昧是覺性自顯一境性，及於任何義專注等持。如《三昧王經》云： '如金色身相， 世間怙主極莊嚴， 誰能於此作意者， 彼菩薩名為等持。' 天眼是無礙見障礙彼岸等。神通是知宿命等，即現前了知諸義。 愿獲解脫功德大海生， 無量剎土殊勝眾生主， 無餘安樂善逝自在尊， 同等福報得此甘露味。 凈土寶地基礎上， 悅意宮殿層層起， 法鼓轟鳴心清凈， 愿見無量光佛剎。 種種顯現自性清凈體， 無生空性理中皆融入， 輪迴幻相一併皆空寂， 愿證無漏寂靜涅槃果。 此為大圓滿《幻化休息》中 如陽焰品金剛四處之釋。 如是宣說一切法無來去後，為顯現有之本質特徵，說如水月顯而無自性。又： '此中佛說如水月， 所言為修持而釋。' 輪迴與涅槃一切法，雖顯現而不斷，即如水中月。"

།ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྣང་ཡང་རྗེས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པའི་དོན་རྣམས་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ། གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གནས་པ་ལས། དང་པོ་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་གཞི་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཉིད་ཟབ་ཅིང་དངས་པའི་མཚོ་དབུས་སུ། །ལྷུན་གྲུབ་གཟུགས་བརྙན་ཡེ་ཤར་གནས་མོད་ཀྱང༌། །གཟུང་འཛིན་རྦ་རླབས་རྙོག་པའི་དྲི་མ་ཡིས། །གསལ་བར་མ་གྱུར་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་དཀྲུགས། །འཇིག་རྟེན་རྨོངས་པ་བདག་འཛིན་ལས་བྱུང་བས། ། ཡེ་ཤེས་མི་གསལ་མི་ཤེས་ཉོན་མོངས་ཏེ། །ཐོག་མཐའ་དུས་མེད་འཁོར་བར་བྱིང་གྱུར་ཏེ། །སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་དག་པའི་མཚོ་དབུས་ལྟ་བུ་ན། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་རྟེན། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་གཱའི་ཀླུང་བྱེ་མ་སྙེད་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར་ཡེ་ལྡན་དུ་ཡོད་པ་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པས་གཞི་བྱས། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པས་གཟུང་འཛིན་དུ་གཡོས་པའི་རླབས་ཀྱིས། དབྱིངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཟའ་སྐར་དངས་པའི་གཟུགས་བརྙན་མི་གསལ་བར། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་གསལ་བར་གྱུར་ནས། འཁོར་བ་ནས་འཁོར་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྒྱས་པ་ལས། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་དངས་པ་དང༌། །ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ། དབྱིངས་ནི་དག་པའི་རྒྱ་མཚོ་འདྲ། །མ་རིག་གཟུང་འཛིན་རླུང་དག་གིས། ། དཀྲུགས་པས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་བྱས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "如《中般若經》云：'須菩提，一切法雖顯現而不斷，故如水月。'為修習此義，分基、道、果三種。 首先，顯示顯而無自性之基： 心性深邃清澈湖心中， 任運影像本來顯現住， 能所執波浪污垢染， 不得明顯分別風攪動。 世間愚癡我執所生故， 智慧不明無知煩惱染， 無始無終沉溺輪迴中。 心性自性清凈如湖心， 身智不離依處， 佛法恒河沙數任運大成本具， 俱生無明為基， 遍計所執無明起能所執波動， 法界功德星宿清凈影像不明， 業及煩惱力現種種迷亂相， 輪迴中流轉。 如《幻化網》云： '廣大清澈故， 智慧影像持， 法界如凈海， 無明能所風， 攪動成渾濁。'"

།དེ་ལྟར་འཁྲུལ་ནས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་དུས་འདིའི་སྣང་བའང་ཆུའི་ཟླ་བ་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཆུ་གཙང་ནང་གི་གཟའ་སྐར་གཟུགས། །དངས་ལ་མི་གཡོ་མེད་བཞིན་སྣང་བ་ལྟར། །འཁྲུལ་སྣང་གཟུགས་བརྙན་སེམས་ཆུར་ཤར་བའི་གཟུགས། །མེད་བཞིན་སྣང་འདི་འགྲོ་ཀུན་ཉམ་རེ་ཐག །ཆུ་དངས་པའི་རྫིང་བུར་གཟའ་སྐར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལྟར། གང་གི་སེམས་དངས་པའི་ཆུ་དབང་པོ་དངས་པའི་སྒོར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་སྣང་བ་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བ་ཤར་བ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པས་སེམས་འཁྲུལ་ཏེ། དེ་ལ་ཆུ་དངས་པ་ལྟར་དབང་པོ་དང་སེམས་ལ། གཟའ་སྐར་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་དྲན་པའི་ཡུལ་སྣང་སེམས་དང་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཆ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལྟར་སྣང་ཡུལ་དེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ནང་གི་ཤེས་པ་ལ་ཤར་བ་ལ་ཆགས་སྡང་དགག་སྒྲུབ་ཏུ་ཞེན་པས་བཅིང་བར་བྱེད་དོ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དངས་ལ་ཟླ་ཤར་བ། །དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་དངས་པའི་མཚོར་སྣང་ཡང༌། །ཟླ་བ་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་འཕོས་པ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །འདི་ནི་སྣང་ཡུལ་བག་ཆགས་བརྟན་པའི་རང་གཟུགས། སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་ལ་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་པར་སྣང་བ་ཡིད་ཀྱིས་མ་བཟུང་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གོས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： "如是迷亂而顯現種種時，此現象亦如水月，示此： 如清水中星宿影， 澄明不動無有現， 迷亂影像心水現， 無而顯此眾生哀。 如清澈池中現星宿影像，于誰心水清澈根門中，外內法色等六塵顯現如影像，執為實有而心迷亂。於此，如水清澈般根與心，星宿如無始習氣憶念境相，心與他無別分如影像顯現，于彼現境執著能所，生貪嗔取捨而為束縛。 《三昧王經》云： '如晴空中月升起， 其影現於澄清湖， 月並未入水中去， 諸法皆應如是知。' 此示現境習氣堅固自相，於五根門顯為第二影像，若意不執取則自性無染。"

།སྣང་སྲིད་ཆུ་ཟླའི་ཚུལ་ལ་རང་གི་རྟོགས་པའི་ངེས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒྲགས་པ་ནི། འདི་ཅིའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ངོས་གཟུང་མེད། །མཚན་མར་མ་ཡིན་མཚན་མ་མེད་མ་ཡིན། །ཡོད་མེད་མ་ཡིན་བདེ་བརྫུན་མཐའ་ལས་འདས། །གཟུགས་བརྙན་ཉིད་ཅེས་གསུང་དེ་ཐོག་ཏུ་བབས། །ཆུའི་ཟླ་བའི་དཔེས་ཆོས་སུ་སྣང་བ་འདི་དག་ལ་བལྟས་པ་གང་གི་ཚེ། དངོས་སྣང་འདི་དག་རྡུལ་ཕྲན་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་གཟུགས་སུ་མཐོང་སྟེ། དངོས་པོ་་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་དང༌། བདེན་པ་དང་རྫུན་པའི་རང་བཞིན་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་ཏེ། འདི་ཅི་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ངོ་མཚར་སྙམ་དུ་དགོད་བྲོ་བས། སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གཟོད་རྟོགས་པར་མཐོང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོག་ཏུ་གུས་པ་སྐྱེས་ཏེ། སྙིང་པོ་མཆོག་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །ཆོས་གང་དག་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བཤད་པ། གཟུགས་སོགས་དྲུག་པོ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་སྟེ། །མེད་ལ་སྣང་ཕྱིར་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །རྣམ་པ་མ་འགགས་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བའི་ཕྱིར། །མིག་དང་མིག་དབང་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་དྲུག །ཆུ་ཟླ་འདྲ་ཞིང་སྟོང་ལ་གསོག་དང་གསོབ། །ཡ་མ་བརླ་འདྲ་ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད། །རྣམ་ཀུན་བདེན་པས་སྟོང་ཤེས་རྟོགས་པར་བྱ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་དང༌། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་དྲུག་དང༌། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་དྲུག་དང༌། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི་ཆུ་ཟླ་དང་་འདྲ་ཞེས་བྱ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཆུ་ཟླ་དང་འདྲ་ཞེ་ན། དེ་དག་སྣང་བ་ཙམ་དང༌། ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་དང༌། རྣམ་པ་མ་འགགས་པ་དང༌། འཁྲུལ་སྣང་དུ་མེད་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མེད་ལ་སྣང་བས་གསོག་དང༌། གཟུགས་བརྙན་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་གསོབ་དང༌། མ་བདེན་ལ་སྣང་བས་ཡ་མ་བརླ་དང༌། སྙིང་པོ་མེད་པས་ཆུ་ཤིང་ལྟ་བུ་སྟེ། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་སྣང་བར་རོལ་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་བྱ་སྟེ། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་མདོ་ལས་ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། །གསོག་དང་གསོབ་དང་ཡ་མ་བརླ་འདྲ་ཞིང༌། །ཆུ་ཤིང་ལྟ་བུའི་སྙིང་པོ་གང་ཡང་མེད། ། ཅེས་སོ།

以下是直譯： "以現有如水月之理，以自證定解宣說無自性： 此非何物不可執， 非相亦非無相性， 非有非無超真妄， 影像而言當下悟。 以水月喻觀察諸法顯現時，見此實相為非微塵之空相，了知非實有、非實無、非有、非無、非真、非假任何自性。思此奇異顯現與往昔不同而生喜笑，始悟顯而無自性。對世尊生起最勝敬信，如《最勝心要》云：'一切法以自性空故，如水中月。' 所說諸法如水月者： 色等六塵如水月， 無而現故無自性， 相不滅故迷中現。 眼及眼根眼識等六， 如水月空虛幻化， 如芭蕉樹無實質， 知一切真實性空。 色等六境、眼等六門、眼根等六、眼識等六，皆如水月。何以如水月？彼等唯現、無自性、相不滅、迷亂顯現無而現故。是故無而現為虛幻，唯影像故為空虛，非真而現如芭蕉，無實質如水中樹，應知唯空相顯現遊戲。 如《護國經》云： '此諸法無自性， 如幻化虛空無， 如芭蕉無實質。

།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་མ་ཟད། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཤད་དེ། མཐའ་ཡིས་མ་གོས་དྲི་མ་མེད་པའི་སེམས། །ཆུ་ཟླའི་ཚུལ་དེ་སྣང་སྟོང་སྤྲོས་དང་བྲལ། །ཟབ་ཞི་མི་རྟོག་་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་ལས་འདས། །རང་གསལ་དངས་ལ་མིག་ཡོར་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལ་ཆུའི་ཟླ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་རང་མཚན་དུ་མེད་པས་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་ལ། མིག་ལམ་དུ་སྣང་བ་མ་འགགས་པ་ལྟར། སེམས་ཉིད་དག་པ་འདི་ཡང་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་མེད་པས་ཡོད་མེད་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་ཀྱང༌། བླ་མའི་བྱིན་རླབས་ལས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་ངོ་ན་སྟོང་གསལ་འགགས་མེད་ཆེན་པོར་རང་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། ཟབ་ཞི་སྤྲོས་བྲལ་འོད་གསལ་འདུས་མ་བྱས། །བདུད་རྩི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཤིག་བདག་གིས་རྙེད། །སུ་ལ་བསྟན་ཀྱང་གོ་བར་མི་་འགྱུར་བས། །མི་སྨྲ་གཅིག་པུར་ནགས་སུ་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །མཐའ་བྲལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གདམས་པ་ནི། ཆུ་ཟླར་སྣང་དུས་ཟླ་བར་མ་གྲུབ་ལྟར། ། སྣ་ཚོགས་སྣང་དུས་སྣ་ཚོགས་གྲུབ་བསལ་མེད། །དུས་གསུམ་ཐ་སྙད་རྟོགས་པའི་བློ་དང་བྲལ། །མི་རྟོག་ཇི་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་དེ་ཞོག །ཆུའི་ནང་དུ་ཟླ་གཟུགས་སྣང་དུས་དེ་ན་ཟླ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་དུས་ནས་དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གང་སྣང་རྟོག་དཔྱོད་དང་བྲལ་བའི་ངང་དེར་བཞག་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་ནི་ཇི་བཞིན་པ་ཡི་ངོ་བོ་སྟེ། །ཇི་བཞིན་རྩོལ་བྲལ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ། །རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་རྣམ་པ་ཡོངས་ཀྱིས་མེད། །མ་བཅོས་ཇི་བཞིན་པ་རུ་སེམས་པ་ཞོག །ཅེས་སོ།

這樣不僅一切法如水中月，而且法界自性清凈的覺性菩提心也是顯現而無自性的各自本智，如此解釋。無邊際無污染的心，如水中月般顯空離戲論。深寂無分別智慧超言說，自明清澈應知如幻影。其中水中月無實體和特徵的自相，超越有無邊際，而在視野中顯現不滅。同樣，這清凈的心性也無實體和特徵，超越有無戲論的邊際，但通過上師加持，在各自的覺知中顯現為空明無礙的大境界。 正如《廣大遊戲經》所說： "深寂離戲光明無為， 如甘露般之法我已得。 示於何人皆不能解， 不語獨自林中而住。" 離邊際如是性的教誨是： 如水中月顯時非實月， 種種顯時種種無成立。 離三時名言了知之心， 無分別如實安住于彼。 如水中現月影時彼處無月，同樣，正如顯現之時即非如是成立，故於任何顯現離思察的狀態中安住。如《遍作續》所言： "嗟！心乃如實之本性， 如實離勤大樂中， 具一切相一切相皆無， 無造作如實安心。"

།བློ་མ་བཅོས་རྣལ་དུ་གཞག་པ་ནི། །མ་ལུས་འགྲོ་འོང་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཕྱི་དང་ནང་མེད་བསམ་འདས་རིས་མ་འཛིན། །རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ། །ཡངས་དོག་མཐོ་དམན་མེད་ཀྱི་ཚོལ་ཁྲོ་ཞོག །ནང་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་འགྲོ་འོང་ཕྱི་ནང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དེ་་འདིའོ་ཞེས་འཛིན་པར་མི་བྱ་ཞིང༌། རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པས་ཡངས་་དོག་མཐོ་དམན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན་སྒོམ་བློའི་གཟེབ་ཏུ་འཆིང་བར་མི་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དོན་དམ་བློ་ཡི་དཔྱོད་ཡུལ་མིན། །བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །སྣང་བཞིན་ངོ་བོ་མེད་པས་རྟོག་དཔྱོད་དོན་མེད་དུ་བསྟན་པ་ནི། མི་བསམ་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་གདོད་མའི་ངང༌། །གང་ཡིན་ཀུན་ཡིན་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ཡིན། །བདེན་མིན་རྫུན་མིན་འཁོར་འདས་མཉམ་པ་ཉིད། །ཇི་བཞིན་ཆོས་ཉིད་ངང་དུ་སེམས་པ་ཞོག །ཇི་ལྟར་སྣང་ཡང་མཐའ་ལས་འདས་པས་འཁོར་འདས་མཉམ་པའི་ཕྱིར། ཆེད་དུ་་བློས་བྱས་ཀྱིས་སྟོང་པའང་མི་སྒོམ་སྟེ། གནས་འདི་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ་ཆུའི་ཟླ་བ་ནི་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་སོ། །མཐར་འཛིན་བློ་ཡི་ཞེན་པ་དགག་པ་ནི། སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཆུ་ཟླ་དངས་པའི་གཟུགས། །ཡེ་སྟོང་བབས་སྟོང་རང་བཞིན་གདོད་ནས་སྟོང༌། །དེ་ལ་ཡོད་མེད་བློས་བཏགས་འཁྲུལ་བས་ན། །ཐ་དད་ཕྱོགས་རིས་གྲུབ་མཐའ་མ་ཞེན་ཀྱེ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཞི་མེད་པས་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་དང༌། ངོ་བོ་མེད་པས་བབས་ཀྱིས་སྟོང་པ་དང༌། མཚན་ཉིད་མེད་པས་རང་བཞིན་གཟོད་མ་ནས་སྟོང་པར་མཉམ་པ་ལ། ཡིན་མིན་དང་ཆེ་ཆུང་དང་ནོར་མ་ནོར་དང༌། མཐོ་དམན་ལ་སོགས་པར་འཇལ་བའི་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་རིས་ཀྱིས་དགོས་པ་མེད་པས་མཐའ་བྲལ་ནམ་མཁའ་འདྲ་བར་ཁས་ལེན་པར་བྱ་སྟེ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། ཇི་སྲིད་སེམས་ནི་འཇུག་པའི་བར། །ཐེག་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་མེད། ། སེམས་ནི་ནམ་ཞིག་གྱུར་པ་ན། །ཐེག་པ་མེད་ཅིང་འགྲོ་འོང་མེད། །ཅེས་་སོ།

將心無造作自然安置是： 無餘無來去的菩提心， 無內外超思維不執著， 無侷限偏向的法性中， 無寬窄高低地安心息。 內在自生智慧的本質是無來去、無內外的自性，故超越心的境界，不應執著"這就是"。因無侷限和偏向，故無寬窄高低，因此不應束縛于修行心的網中。如《入行論》所言："勝義非心行境界，心是世俗諦所攝。" 顯示顯現無本質故思察無意義： 不思惟一味不住本初中， 一切皆如是如水中月影。 非真非假輪涅平等性， 如實法性中安置其心。 無論如何顯現皆超越邊際，故輪迴涅槃平等。因此不應刻意以心造作而修空性。此處應如經中所說般理解。《智慧光明莊嚴經》云："文殊，水中月影顯現而無自性。同樣，一切法顯現而無自性。" 遮止執著邊際之心： 顯有輪涅如水月清影， 本空緣起空自性本空， 於此有無心假立迷亂， 差別偏執宗派勿執著。 一切法無基故本來空，無本質故緣起空，無特徵故自性本來空，於此平等中，以是非、大小、對錯、高低等衡量的宗派偏執無有必要，應承許離邊如虛空。如《楞伽經》所言： "乃至心行轉， 無有乘究竟。 心若轉變時， 無乘亦無去來。"

། རྟོགས་མ་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པ་ངེས་པ་ཡང༌། ཇི་སྲིད་ངར་འཛིན་ཞེན་པའི་བློ་ཡོད་པ། །དེ་སྲིད་འཁོར་བ་ཉིད་ནས་ཐར་དུས་མེད། །འཛིན་མེད་རང་བབས་སོ་གཉུག་རྣལ་མའི་སེམས། །ཟང་ཀ་ཡེ་བབས་རང་གྲོལ་ཕྱོགས་ཡན་ནི། །རང་བཞིན་ཉིད་དེ་དེ་ལ་བཅོས་ཅི་དགོས། །གང་འདིའོ་ཞེས་ཞེན་འཛིན་ཕྲ་མོར་ཡོད་ཀྱང་འཁོར་བར་འཆིང་བ་སྟེ། དོ་ཧ་ལས། ཏིལ་གྱི་ཤུན་པ་ཙམ་གྱི་ཟུག་རྔུས་ཀྱང༌། །ནམ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་བསྐྱེད་པར་ཟད། །ཅེས་སོ། ། འཛིན་མེད་རང་བབས་ཀྱིས་རིག་པ་རང་་ཡན་ཡངས་པ་ཆེན་པོར་འཆར་བ་ནི་སེམས་ཉིད་རྣལ་མའི་རང་འགྲོས་ཏེ། ཁྱུང་ཆེན་ལས། མ་བསྒོམས་ལྷུག་པ་ཡེ་མཐའ་མེད་པའི་དོན། །སེམས་གཉུག་རྣལ་མ་རང་བཞིན་གང་ཤར་བ། ། གནས་ལུགས་ཉིད་དེ་དེ་ལ་བཅོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཐག་བཅད་པ་ནི། ཡུལ་རྣམས་ངོས་སྟོང་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ལ། །བློ་ཡང་ཞེན་སྟོང་འཛིན་མེད་ཤར་བ་ན། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཡུལ་སེམས་འབྲེལ་མེད་པས། །ཅི་བཞིན་རྩོལ་བྲལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ངང༌། །ནང་སེམས་ཐམས་ཅད་འཛིན་མེད་དུ་ཤར་བ་ན། རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱུང་ཆེན་ལས། མ་བཅོས་རང་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི། །རྫོགས་ཆེན་ཉིད་དེ་དེ་ལ་བཅོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་སོ།

了悟與未了悟的次第確定： 只要有我執執著的心， 就無從輪迴中解脫之時。 無執自然本來平常心， 開闊本然自解任運者， 即是自性，於此何需改？ 即使有微細的"此是"執著，也會束縛于輪迴。如《道歌》所言： "即使如芝麻殼般微小的刺， 也只能產生純粹的痛苦。" 無執自然而覺性自由廣大顯現，是心性平常的自然流露。如《大鵬》所言： "未修鬆弛本無邊際義， 本來平常心性任何顯， 即是實相，於此何需改？" 確定其為自性圓滿大圓滿： 諸境無實如水中月影， 心亦離執無所取而生。 能所二無境心無關聯， 如是離勤大圓滿境界。 當內心一切無執顯現時，稱為自性圓滿大圓滿自然成就。如《大鵬》所言： "無造自凈無二即， 大圓滿也，於此何需改？"

།དག་མཉམ་ཕྱམ་གཅིག་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བྱེད་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཆོས་སྐུའི་རོལ་པར་ས་ལམ་བཅད་པ་ཡང༌། གང་བྱུང་གྲོགས་སུ་འཆར་བའི་རང་བཞིན་ལ། ། ཕྱོགས་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་བགྲོད་པའི་་ས་མེད་པར། །གདོད་མའི་གཞི་ལ་མངོར་པར་བྱང་ཆུབ་འགྱུར། །ས་དང་ལམ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་གོ་གཅིག་ལ། རིག་པ་རང་ཡན་ཕྱོགས་བྲལ་དུ་རྟོགས་པ་ན་བྱེད་སྤྱོད་ཚོགས་ཆེན་རྫོགས་པའི་སྤྱོད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྣང་སྲིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་གི་རོལ་པར་ཤར་བ་སྟེ། དོ་ཧ་ལས། ས་དང་ལམ་དང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གོ་གཅིག་པ། །གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ཡིད་ལ་ཀུན་ཏུ་དྲིས། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་སྙིང་ལས། རྫོགས་ཆེན་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། །ཀུན་འབྱུང་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོར་སྤྱོད། །ཅེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་དཀྱིལ་ནི་མ་ནོར་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ལ། །འཁོར་ནི་འཁོར་འདས་བདེ་ཆེན་རྫོགས་པར་རོལ། །གཞི་རྩ་གཉིས་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཀློང༌། །ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལམ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་བཤད་པ་ནི། དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་ངང་དེར་གནས་པ་ནི། །མི་གཡོ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའི་བསྒོམ་པ་སྟེ། །ཅིར་སྣང་བདེན་མེད་འལ་འོལ་ཕྱམ་ཕྱམ་དུ། །སྐལ་བཟང་སྐྱེ་བོས་རབ་ཏུ་གོམས་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་སྣང་རུང་གི་ཡུལ་རྣམས་ནི་མེད་བཞིན་སྣང་བ་ཆུ་ཟླའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས། སེམས་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་དག །རང་བཞིན་རྙོག་པ་མེད་པའི་མཚོར་སྣང་ཡང༌། །ཆུ་ཟླ་སྟོང་པ་གསོག་སྟེ་སྙིང་པོ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ།

凈等一味了悟的瑜伽士，將一切行為視為法身游舞，斷定地道： 任何生起皆為助伴的自性中， 無偏大樂自然成就。 如是了知無需行進的地， 本初基中現前覺悟。 一切地和道在覺性中同一，當了悟覺性自在離邊時，一切行為成為圓滿大行為，因此顯有一切法顯現為一罈城的游舞。如《道歌》所言： "地、道和一切佛陀同一， 本來智慧以心向心詢問。" 《密嚴經》云： "大圓滿了悟的瑜伽士， 行於一切生起大壇城。" 《遍作》云： "嗟！壇城乃無誤義之精髓， 輪迴即輪涅大樂圓滿游舞。 基源無二菩提心之界， 應知遍作王之壇城。" 解釋修道次第： 如是了悟后安住其境， 即是不動如水月之修， 任何顯現無實朦朧中， 善緣者應當善加修習。 如是，了知可見境雖無而顯如水月自性后，心無一多，安住于無分別境界中。如《聖三昧王經》所言： "如夜晚水中月， 自性無濁湖中現， 水月空無實質， 應知諸法亦如是。"

།ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། སྔོན་འགྲོ་སྔར་འཞིན་ཆུ་ཟླར་གསོལ་བཏབ་ལ། །དངོས་གཞི་གང་སྣང་དངོས་དེ་ཆུ་ཟླ་དང༌། །འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བསམས་ལ་མཉམ་པར་གཞག །བླ་མའི་རྣལ་་འབྱོར་སྔར་བཞིན་བསྒོམས་པ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཆུ་ཟླ་འདྲ་བ་འབྱོངས་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་མོས་གུས་དྲག་པོ་བྱས་ལ། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་སྙམ་པའི་ངང་ལ་སེམས་གཞན་དུ་མི་རྟོག་པར་མཉམ་པར་བཞག་པས། དངོས་པོ་མེད་སྣང་སྟོང་པ་ཙམ་ལས། རྗེས་ལ་དེ་ཡང་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འཆར་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དམིགས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྐྱེད། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་རྟོགས་པ་་ཡིས། །ཕྱིས་ནས་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་སྤོང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་དམིགས་རྟེན་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མ་ཡེངས་པར་བྱེད་དུས་རྟོག་པ་གཞན་་དུ་ཡེངས་ན་དྲན་པས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཟུང་ལ་ཆུ་ཟླ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་ཞིག་ལ། །ཡིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གཞག །རྣམ་གཡེང་མྱུར་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །སླར་ཡང་དེ་ལ་བླན་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་སེམས་ནང་དུ་གནས་པ་དང༌། ལུས་སེམས་བདེ་བ་དང༌། ལས་སུ་རུང་བས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང༌། ཡུལ་ལ་མི་འཕྲོ་བཞིན་དུ། ཡུལ་སྣང་མ་འགགས་ལ་དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ནི་གང་དུ་གནས་པ་དང༌། །བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང༌། །དེར་གནས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད། །མི་འཕྲོ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཀྱང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །མི་འཕྲོ་བ་དང༌། དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་གཉིས་མི་འགལ་ཏེ། རྟོག་པ་ནི་་ཡུལ་གྱི་ཕྱིར་སེམས་འཕྲོ་བ་ཡིན་ལ། མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་དོན་སྐད་ཅིག་ལ་ནང་དུ་རིག་པས་རང་གསལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བླན་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ནང་བལྟས་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་རྟོག་པས་མ་ཟིན་པ་དང༌། ཟིན་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །གནད་འདི་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ།

如何修習的方法： 前行如前以水月祈請， 正行所見事物如水月， 如是思維而安住等持。 如前修習上師瑜伽后，祈請："愿熟練一切法雖現而無自性如水月。"以強烈信心如是祈請。 想著一切顯現如水月，心不作他想而安住等持。則現無實，唯空而已。之後，體驗遠離一切作意，連"無"的念頭也沒有的境界。如《經莊嚴論》所言： "依于所緣對象， 生起無所緣， 了知一切皆無， 之後彼亦斷。" 此時，以水月為所緣，心一境性不散亂。若心散亂他處，應立即以正念攝回，繼續修習水月觀。如同論所言： "于任何所緣， 心安住等持， 速知散亂已， 再次攝回之。" 此時獲得具備以下特徵的禪定：心安住內在，身心安樂，堪能無煩惱，雖不散於境而不礙境顯，具有通達實相的智慧。如同論所言： "心安住何處， 生起安樂感， 住彼成堪能， 不散亦分別。" 不散亂與通達實相二者並不矛盾。分別念是心向外散於境，而無分別智慧是在剎那間向內覺知，以自明等持攝持。這是向外看與向內看，以及未被無分別等持攝持與已被攝持的區別。這一要點極為重要。

། དེ་ནས། མཚན་དུས་སྔར་བཞིན་ཁྱད་པར་ཆུ་ཟླའི་ཉམས། །གང་ལའང་འཛིན་མེད་ཕྱམ་གཅིག་ངང་དུ་གནས། །དབུ་མའི་ནང་དུ་འོད་ཟེར་ལྔའི་སྣང་བས་གང་བར་བསྒོམས་ཏེ་ཉལ་བས། རྨི་ལམ་ཆུ་ཟླ་ལྟར་ཟིན་ནས་སྤྲུལ་བསྒྱུར་ལ་སོགས་སྔ་བཞིན་ནུས་ལ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཟང་ཐལ་དུ་མཐོང་བའི་ཉམས་འཆར་རོ། །འབྲས་བུ་ནི། མྱུར་དུ་སེམས་ཉིད་རྒྱལ་པོའི་གཏན་སྲིད་ཟིན། ། གང་སྣང་བལྟས་པས་དེར་སྣང་འཛིན་པ་གྲོལ། །དངས་གསལ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའི་འོད་གསལ་འཆར། །འདི་ནི་སྐལ་མཆོག་ལྡན་པས་རབ་སྒོམས་ཤིག །གནས་སྐབས་སུ་སྣང་བ་ལ་འཛིན་པ་ཞིག་པས་དགག་སྒྲུབ་རང་སར་གྲོལ་བ་དང༌། ཡུལ་སྣང་ཆུ་ཟླ་ལྟར་སྣང་བ་དང༌། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དངས་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་སྤྱོད་ལམ་ཀུན་དུ་འཆར་བས་མཉམ་རྗེས་འོད་གསལ་དུ་འདྲེ་བ་དང༌། ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་མཐོང་ཞིང་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་འགྲུབ་པ་དང༌། མཐར་ཐུག་ཆོས་སྐུར་འགྲུབ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། རང་བཞིན་མེད་ལ་གང་གོམས་པ། །མྱུར་དུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། །ཅེས་སོ། ། རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །མེད་སྣང་ཆུ་ཟླ་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་དང༌། །མཉམ་དུ་གཟུང་འཛིན་ཞེན་པའི་མཚོ་བརྒལ་བས། །རྣམ་གྲོལ་རིན་ཆེན་གླིང་དུ་ཕྱིན་པར་ཤོག །རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་རྟོགས་པའི་དཔུང་བསྐྱེད་དེ། །ཏིང་འཛིན་གཞུ་དྲག་ཤེས་རབ་མདའ་འཕངས་པས། །མ་རིག་ཉོན་མོངས་རྩད་ནས་བཏོན་པ་བཞིན། །འཁོར་བའི་གཡུལ་ངོ་མ་ལུས་འཕམ་བྱེད་ཤོག །ཆོས་དཀར་ཡོན་ཏན་རི་བོང་འཛིན་གཟུགས་ཅན། །མ་ལུས་འགྲོ་རྒྱུད་སྐྱེ་བོའི་མཐར་ཁྱབ་པས། །སྲིད་པའི་མཚན་མོ་གཏི་མུག་མུན་བྲལ་ཏེ། །ཆོས་ཉིད་མེ་ཏོག་ཀུནྡ་རྒྱས་པར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ལས། ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའི་ལེའུ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་གནས་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པའོ།

然後： 夜晚如前尤其水月境， 無執任何一味中安住。 觀想中脈內充滿五色光明而入睡。如此能夢中覺知如水月，能如前變化等，並體驗一切顯現通透的境界。 果報是： 速得心性王之永恒國， 所見任何顯現執著解， 清明如水月般光明現， 具最勝緣者當善修此。 暫時能破除對顯現的執著，因此遮遣、成立自然解脫。境顯如水月，相應等持清明離戲，於一切行為中生起，因此等持與后得融入光明。能見身體微塵，成就天眼和神通。最終成就法身。如《寶積經》所言： "誰習無自性， 速得無上覺。" 愿了悟本來清凈諸法， 如水月無實而顯現時， 同時越過能所執著海， 抵達解脫珍寶之洲島。 愿生具一切殊勝悟解力， 以等持強弓智慧箭射出， 如從根除無明諸煩惱， 令輪迴戰場無餘敗退。 愿白法功德月相之形， 遍及一切眾生相續中， 驅散輪迴長夜愚癡暗， 令法性白蓮花開放。 此為大圓滿幻化休息中水月喻一章，即金剛五處之釋。

། །། དེ་ལྟར་ཆད་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། ད་ནི་རྟག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ནི། ཡང་འདི་རྒྱལ་བས་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་ཞེས། །གསུངས་པ་དེ་ཡང་གསལ་བར་བཤད་ཀྱི་ཉོན། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྲག་ཅ་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་དུས་ནས་ངོ་བོ་མེད་ལ། རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་པའི་ཆ་ལས་གྲོལ་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྲག་ཅའི་སྣང་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྲག་ཅ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་གསུམ་ལས། དང་པོ་གཞི་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་བྲག་རིའི་དྲུང་འདུག་མི་དག་གིས། །ཇི་སྐད་བརྗོད་བཞིན་བྲག་ཅའི་དབྱངས་འབྱུང་བ། །དེ་བཞིན་ཆོས་ཀུན་རྐྱེན་འབྱུང་ངོ་བོ་མེད། །བདེན་པས་སྟོང་ཞེས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱ། །བྲག་རིའི་དྲུང་དུ་སྐྱེས་བུའི་སྒྲ་སྐད་བརྗོད་པ་ན། སྒྲ་དེ་ཇི་ལྟར་བུའི་དབྱངས་གྲགས་ཀྱང༌། དབྱངས་དེ་ཕྱི་ནང་གང་ནའང་མེད་བཞིན་གྲགས་པ་ལྟར། གདོད་མའི་གཞི་སྟོང་གསལ་ངོ་བོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། གཞི་སྣང་གི་རང་གདངས་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ཤར་བ་ནི་རིག་པ་དང་་དེ་ལས་གཞན་གང་ནའང་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བས་འཁོར་བ་བྲག་ཅ་དང་འདྲ་བར་སྣང་ཡང༌། དོན་ལ་མེད་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེའཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་མི་དག་བྲག་རིའི་དྲུང་འདུག་སྟེ། །གླུ་ལེན་སྨྲ་དང་དགོད་དང་ངུ་བ་ལས། །རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྲག་ཅ་བྱུང་མོད་ཀྱང༌། །སྒྲ་ལས་དབྱངས་དེ་ནམ་ཡང་འཕོས་པ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ།

如是確立一切法為無斷之本性后，現在闡述無常的自性： 複次佛說此如回聲， 今當爲汝明晰解說。 一切法如回聲顯現之時，無有本性，脫離恒常不變的部分，不可言說，因無實體故如回聲映像。如《中般若經》所言："須菩提，一切法以自性無常故，如回聲。"此義分為基、道、果三方面。 首先，確立基礎： 如人立於山崖前， 隨其所說回聲起， 如是諸法緣起空， 應當了知無實性。 如人在山崖前發出聲音，雖有回聲響起，但此聲音內外皆無實體而響起。同樣，本初基礎空明無實性的自性中，由俱生及相應無明作為緣起，從基礎顯現的自性光芒中生起種種迷亂。雖顯現如回聲般的輪迴，但實際上只是無實而明顯顯現，別無他物。如《三摩地王經》所言： "如人立於山崖前， 歌唱言笑或哭泣， 依緣而起回聲時， 聲音絕不離其處。 諸法皆當如是觀。"

།དེ་ཕྱིར་སྣང་ལ་ངོ་བོ་མེད་པས་མཐའ་ལས་འདས་པར་བསྟན་པ་ནི། བྲག་ཅ་གྲགས་དུས་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་དུ། །བྲག་ཅའི་དབྱངས་དེ་བཙལ་ཡང་མི་རྙེད་ལྟར། །ཕྱི་ནང་ཆོས་ཀུན་བློ་ཡིས་དཔྱད་བྱས་ནས། །སེམས་དང་སེམས་ལས་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །བྲག་ཅའི་རྣམ་པ་ཙམ་ཡང་མི་རྙེད་དེ། །མཁའ་བཞིན་སྟོང་ལ་དངོས་མེད་རྣམ་པར་དག ། དེ་ལྟར་རྟོགས་ན་གང་ལའང་ཞེན་འཛིན་མེད། །བྲག་ཅའི་དབྱངས་དེ་བྲག་དང་མི་དང་དེ་དག་གི་བར་གང་ནའང་མེད་ལ། རྐྱེན་གྱིས་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན། ཕྱི་ཡུལ་གྱི་ཆོས་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་དྲན་རྟོག་ཐམས་ཅད་ལ་རགས་པ་རྣམས་ནི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་དང༌། ཕྲ་བ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པར་དཔྱད་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་རྙེད་པས། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་འདི། །རིག་པས་བརྟགས་ན་འགའ་མི་རྙེད། །མ་རྙེད་པ་ཉིད་དོན་དམ་སྟེ། །ཡེ་ནས་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཤིས་ཀྱི་སྟོང་པ་བློ་ལས་འདས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་སྣང་ལ་དོན་་དམ་མི་དམིགས་ཞེས། །ཆ་གཉིས་འཛིན་པའང་བློ་ཡི་རྣམ་དབྱེ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་བློ་ལས་འདས། །བློས་བཀོད་སྤྲོས་པའི་རྩ་བ་རང་སེམས་ཏེ། །ཡུལ་དེར་འཕེལ་འགྲིབ་གང་དུའང་མི་བྱེད་པས། །རྟོག་པའི་དྲྭ་བས་མ་འཛིན་ངོས་གཟུང་མེད། །དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་སྤྲོས་པའི་ཕ་རོལ་་འགྲོ །དེ་ལ་དངོས་པོ་སྨྲ་བས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གྲུབ་ལ། དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་ཅེས་ཆ་གཉིས་འཛིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དུས་ན་མ་གྲུབ་པས་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆ་གཉིས་སུ་བློས་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་སྣང་བའི་སྟེང་ན་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། གང་ཡང་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ནས་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་མ་སོང་བའི་ཕྱིར་ན། སེམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་་དཔྱད་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱིས་སྟོང་པར་དཔྱད་ཀྱང་རང་གི་ཀུན་རྟོག་པའི་ཆ་ལས། སྟོང་པ་རྣལ་མར་མེད་པའི་ཕྱིར། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་པའི་ལུང་་འདི་ཡིན་ཏེ། སྣང་བའི་དུས་ན་ཁས་ལེན་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་དབུ་མ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

因此，顯示顯現無實性而超越邊際： 回聲響時內外中， 尋聲不得如是觀， 內外諸法以智察， 心及心現諸法等， 如回聲相亦不得， 如空虛無極清凈。 如是了知無執著。 如回聲不在山崖、人或其間任何處，而由緣起似有顯現。同樣，對外境之法和內心之念想等一切，粗者以分析其部分，細者以考察其本質、形狀、顏色等，皆不可得，如虛空般超越思維言說。如《二諦論》所言： "如是顯現諸事物， 以理觀察皆不得， 不得即是勝義諦， 本來安住法性也。" 闡述本性空超越心識： 世俗顯現勝義無所緣， 二分執著亦是心分別， 顯現之時即超越心識， 心造戲論根源是自心， 于境不增不減任何法， 分別網不執無可認知， 如是了知超越諸戲論。 對此，實事論者執著世俗有、勝義無的二分，但諸法自身並非如此，因為二分只是心的分別而已，顯現中並無此二分，這在現量中明顯可見。當了悟一切皆不成立時，並非有絲毫實在性消失。雖然心如此分析，但心分析為空性也只是自己的分別而已，並非真正的空性。這是中觀應成派的觀點，即在顯現時離一切承認，應知即是中觀真實性。

།དེའང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་ངོ་བོའི་ཕྱིར། །འདི་ལ་དཔྱད་པ་མི་འཇུག་གོ །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །བྲག་ཅ་དང་འདྲ་བའི་འཁོར་བ་རྟཻན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས་སྣང་བརྙན་ཙམ་དུ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི། གདོད་མའི་སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ཡིད་བཞིན་་དང༌། །ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱལ་ཆོས་དྲི་མེད་ལས། །ཀུན་རྟོག་མ་རིག་སྐྱེས་བུ་སྲིད་པའི་ཆོས། །མེད་སྣང་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་འདིར་འཁྱམས་ཏེ། །འགྲོ་དྲུག་རང་སྣང་བག་ཆགས་དབང་གིས་སྣང༌། །རྙོག་པའི་རང་སེམས་རབ་འཇུག་དབང་གིས་འཇུག །སེམས་ཉིད་གདོད་མའི་ངོ་བོ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དབྱིངས་ན་ཡོན་ཏན་ནོར་བུ་ལྟར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའི་ངང་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང༌། ཀུན་རྟོག་པའི་མ་རིག་པ་རྐྱེན་ཙམ་དུ་ཤར་བས་གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་བསགས་ནས། འཁོར་བ་བྲག་ཅ་དང་འདྲ་བ་འདིར་འཁྱམས་ཏེ་འགྲོ་དྲུག་སོ་སོའི་སྣང་བ་བག་ཆགས་ཐ་་དད་པའི་དབང་གིས་སྣང་ཞིང༌། སྲིད་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ནི་་སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱིས་མཐོ་རིས་དང༌། མི་དགེ་བ་་སོ་སོས་ངན་སོང་དུ་འཇུག་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། གང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱིས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་་འཁོར་ཏེ་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་དང༌། འཕགས་པ་གནས་བསྟན་པའི་གཞུང་ལས་ཀྱང༌། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ལས་ལས་སྐྱེས། །ལས་ནི་་སེམས་དཔའ་དག་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་སོ། ། འཁྲུལ་པར་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་སྟོང་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟ་ནའང་འགྲོ་སེམས་འཁྲུལ་སྣང་འདི། །གཞི་མེད་རྩ་བ་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཨེ་མ་ཡིད་བཞིན་སྣང་འདི་དགོད་རེ་བྲོ། །དོན་མེད་ངང་ལ་དོན་དུ་བཟུང་བ་ཡིས། །དོན་དུ་སྣང་བ་བྲག་ཅའི་དབྱངས་འདྲ་བ། །འདི་ལ་བདེན་ཞེན་འཛིན་པ་ཅི་ཞིག་ བྱ། །གང་ཡིན་གཏད་མེད་ཕྱམ་གཅིག་ངང་དེར་ཞོག །འཕྲལ་བྱུང་སྣང་བ་བདེན་མེད་ཆེན་པོར་གྲོལ། །ཡངས་དོགས་མཐོ་དམན་མེད་པས་ཉམས་རེ་དགའ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ནས་གཞི་དང་རྩ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པས་གཏད་མེད་ཡངས་པ་ཆེན་པོའི་རོལ་པར་ཤར་ཏེ། ཡངས་དོག་མཐོ་དམན་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ར་བར་དལ་ཁོད་སྙོམས་པའི་ཕྱིར་བློ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ།

如龍樹所言："由於如其所現之本性，於此不作觀察。" 如回聲般的輪迴緣起僅為映像的方式是： 本初心性如虛空如意寶， 功德任運圓滿無垢法， 遍計無明眾生輪迴法， 無實顯現如回聲遊蕩， 六道自顯因習氣而現， 濁心廣泛趨入由力入。 在如虛空的本初心性本質境界中，功德如如意寶般任運圓滿安住。從此狀態中，俱生和遍計無明僅作為緣起顯現，積累能取所取迷亂的習氣，在此如回聲般的輪迴中游蕩。六道各自的顯現因不同習氣的力量而顯現，從一個輪迴轉至另一個輪迴是由心的雜染、與善業相應而趣入善趣，由各種不善業而趣入惡趣。如《寶積經》所言："由善業與不善業從一處轉至另一處而輪迴受苦。"又如聖者住處的論典所說："種種世間從業生，業從心所生。" 闡明迷亂顯現時即是空性： 如是眾生心之迷亂相， 無基無根之自性也。 奇哉！如意顯現真可笑， 無義中執為有意義， 有義顯現如回聲響， 於此執實何所為？ 無所緣一味安住彼， 暫現無實大解脫， 無廣狹高低甚歡喜。 如實了知一切顯現本無基礎和根源，顯現為無所緣廣大的游舞。因為無廣狹高低，在法性原野中平等安住，故心生歡喜。

།ཇི་ལྟར་སྙོམས་ཤེ་ན། གང་བྱུང་ཆེད་འཛིན་ཞིག་པའི་སྣང་བ་ལ། །དགག་སྒྲུབ་བྲག་ཅ་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ཤར། །ཅི་ཡིན་གཟའ་གཏད་མེད་པར་གྲོལ་བས་ན། །དེ་ཡིན་ཕྱོགས་ཆ་བྲལ་བ་ཕྱམ་གཅིག་གོ །བློ་རེ་དོགས་ཟད་པའི་སྣང་བ་ལ་ཡུལ་སྣང་བྲག་ཅ་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ཤར་ཏེ། ཅི་ཡིན་ངོས་གཟུང་མེད་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་བདེན་མེད་ཕྱལ་པ་ཡེ་དག་ཏུ་དལ་ཁོད་སྙོམས་པའོ། །་དེའི་ཚེ་ཉམས་སྣང་གཟིགས་མོར་ཆེ་བ་འདི་ལྟར་ཤར་བ། ཧ་ཧ་ལྟོས་དང་འཁྲུལ་སྣང་དགོད་རེ་བྲོ། །ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་མེད་ལ་ཁྲལ་མ་ཁྲོལ། །ཟབ་ཟོབ་འལ་འོལ་ཡལ་ཡོལ་བན་མ་བུན། །ཕྱད་ཕྱོད་བདེན་ཞེན་མེད་ལ་སྣ་ཚོགས་སྣང༌། །ནང་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་ཆོད་པ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱི་འཛིན་པར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲོལ་ཏེ། དུས་མ་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་གཟིགས་མོ་སྟེ། ཡུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་ངོས་གཟུང་མེད་པས་ཁྲལ་མ་ཁྲོལ། །སྙིང་པོ་མེད་པས་ཟབ་མ་ཟོབ། །མེད་བཞིན་སྣང་བས་འལ་མ་འོལ། །གཏད་འཛིན་ཡལ་བས་བན་མ་བུན། །གཟའ་གཏད་མེད་པས་ཕྱད་མ་ཕྱོད་མར་སྣང་སྟེ། སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། ཆོས་ཉིད་བདེན་པ་མཐོང་བས་རྒྱལ་བའི་སྲས། རྟོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ནམ་ཡང་བདེ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སྣང་ཞེན་གྱི་རིམ་པ་ཐ་དད་པ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར། མི་མཁས་བདེན་པར་ཞེན་པས་བདེན་བདེན་འདྲ། །བདེན་མེད་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཕྱམ་ཕྱམ་གཅིག །མི་རྟག་རྟག་པར་འཛིན་ལ་རྟག་རྟག་འདྲ། །རྟག་འཛིན་ངང་གིས་གྲོལ་ལ་སྟོང་གཟུགས་གཅིག །ཡངས་དོག་རྒྱ་ཆད་མེད་པས་ཉམས་དགའོ། །འཁོར་བ་ལ་བདེན་བདེན་ལྟར་སྣང་བའི་ཡུལ་རྣམས། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བདེན་མེད་ཕྱམ་ཕྱམ་ཅིག་ཤར་ལ། རྟག་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་ཡོད་ཡོད་རྟག་རྟག་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས། རྣལ་་འབྱོར་པ་ལ་མེད་སྣང་སྟོང་པའི་རང་གདངས་ཅིག་ཤར་ཏེ། རྒྱ་ཆད་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་ཆོས་ཉིད་ཕྱལ་བ་བར་མེད་བློ་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཀློང་དྲུག་པ་ལས། རང་བཞིན་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །སྒྲ་ཚིག་དངོས་པོ་རང་དག་པས། །ཡུལ་མེད་རྟེན་བྲལ་དགོངས་པ་ཞེས། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ང་ཡིས་ བསྟན། །ཅེས་པའི་དུས་སོ།

如何平等呢？ 任何生起執著消失之顯現， 肯定否定如回聲顯現起， 無所執著解脫故， 無偏一味平等也。 心無希懼之顯現中，境顯如回聲般顯現。因為無法認定是什麼而解脫，故無實平等安住于本凈中。 此時，體驗顯現之景象如此顯現： 哈哈！看這迷亂相多可笑， 無可認定本性莫紛擾， 深淺朦朧飄忽恍惚間， 無實執著中種種顯現。 當內心根本斷絕時，外境執著自然解脫。不變之顯現是瑜伽士的景象。一切境相無可認定故紛亂，無實質故深淺難辨，無實而現故朦朧，執著消失故恍惚，無所執著故飄忽不定。如《獅子圓滿力》所言："見法性真諦故為佛子，通達證悟故常安樂。" 此時，對種種法的顯現執著有不同層次： 無知者執實故似真實， 無實瑜伽士一味平等， 無常執常者似恒常， 常執自解脫空相一味， 無廣狹邊界故心歡喜。 對凡夫似真實的輪迴境相，在瑜伽士眼中顯為無實平等。對執著為常的人似乎永恒存在的事物，在瑜伽士眼中顯為空性的自然光芒。無邊界偏執，法性平等無間，故心生歡喜。如《六空間》所言："自性顯現諸法中，聲詞事物自清凈，無境離依即覺受，普賢我如是宣說。"此即是彼時。

།ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ནི། རྟོགས་པའི་དོན་ལ་གོམས་འདྲིས་བྱ་བ་ནི། །སྔོན་འགྲོ་སྔར་བཞིན་སྒྲ་བརྙན་གསོལ་བ་གདབ། ། དངོས་གཞི་ཆོས་ཀུན་སྒྲ་བརྙན་བྲག་ཅ་འདྲ། །གྲགས་དུས་ཉིད་ནས་ངོས་གཟུང་མེད་པ་དང༌། །ཅིར་སྣང་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་བསྒོམ་པར་བྱ། །བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་སྔར་བཞིན་བསྒོམས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་བྲག་ཅ་ལྟར་བདེན་མེད་འབྱོངས་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ཅེས་སྙིང་ནས་བྱས་ལ། དངོས་གཞི་ནི་སྣང་གྲགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྲག་ཅ་ལྟར་སྣང་ལ་ངོ་བོ་མེད་པར་བསྒོམ་ཞིང༌། ཁྱད་པར་བསྟོད་སྨད་སྙན་དང་མི་སྙན་ཀུན། །གྲགས་པས་སྟོང་ལ་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་མེད། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་དགག་སྒྲུབ་དོན་མེད་ཀྱི། །སྒྲ་རྣམས་བྲག་ཅ་འདྲ་བར་རྟོགས་པར་གྱིས། །བྲག་ཅ་ལྟར་གཞན་གྱིས་བདག་ལ་བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་ཀུན་མཉམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སློབ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས་རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཞན་དག་ཁ་ཟེར་རམ་སྐུར་པ་འདེབས་སམ། སྨྲའམ་འཐིང་ཀློད་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་རུང་སྟེ། གང་ཅི་ཡང་རུང་བའི་སྒྲ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྲག་ཅ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཁྲོ་བོའི་སྒོ་ནི་ངག་གི་བརྗོད་པ་མི་སྙན་པ་ལས་འབྱུང་བས་དེ་ངོ་བོ་མེད་པར་རིག་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཁྲོ་སོགས་སེམས་དེ་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ན་ མེད། །མེད་ལ་སྣང་དུས་བཙལ་ལ་རྙེད་པ་མེད། །རྐྱེན་བྱུང་སྟོང་པ་བྲག་ཅའི་དབྱངས་འདྲ་ཞིང༌། །ཕ་རོལ་ཚིག་ཀྱང་རྐྱེན་བྱུང་བྲག་ཅ་འདྲ། །དཔྱད་ན་མེད་ལ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ། །ཤིན་ཏུ་དཔྱད་ན་མཁའ་བཞིན་དངོས་མེད་ཅིང༌། །ལེགས་ཉེས་ཤོར་གོད་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པས། །སྒྲ་ལ་དོན་དུ་མ་འཛིན་བདེན་པས་སྟོང༌། །རྣམ་ཀུན་བྲག་ཅ་འདྲ་བར་རྟོགས་པར་གྱིས། །དེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོས་ངན་དུ་སྨྲའི་བའི་ཚེ། ཚིག་འབྲུ་དེ་ནི་ཕྱི་ནང་གང་ནའང་མེད་པས་མི་དགའ་བ་བྱ་མི་དགོས་ལ། ངན་སེམས་དེ་ནི་ཁ་་དོག་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་གནོད་བྱེད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མི་དགའ་བའི་དོན་མེད་དོ།

修持道之體驗是： 熟悉證悟義理為： 前行如前回音祈請， 正行諸法如回聲響， 響時即無可認定， 一切顯現如是修。 如前修習上師瑜伽后，從心底祈請："愿一切法如回聲般無實修習純熟。"正行是修習一切顯現和聲音的法如回聲般顯現而無本質。 特別是贊貶悅耳不悅耳， 聲空無本質可認定， 於此心無否定肯定， 了知諸聲如回聲。 應修習了知如回聲般他人對自己的讚美和貶低都是平等的。如《中般若經》所說："須菩提，若菩薩如是行般若波羅蜜多時，他人無論說什麼、誹謗、談論或嘲笑，應當修習一切聲音如回聲般無自性。" 對此，憤怒之門是由不悅耳的言語而生，應以智慧了知其無本質： 嗔等心非在境與方， 無而顯時尋不可得， 緣起空性如回聲響， 他人言語緣起如回聲。 觀察則無僅現影像， 究竟觀察如空無實， 善惡得失皆不可得， 聲無實義真實性空， 一切了知如回聲。 當他人惡語相向時，詞語在內外都不存在，故無需不悅。惡意無色無實，未成為能害，故無需不悅。

།རང་གིས་ང་ལ་དེ་སྐད་ཟེར་བ་སྙམ་དུ་བཟུང་བས་ལན་པའི་ཕྱིར། རང་ལ་རང་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དེ་གདོད་ཤེས་ཏེ། ངོས་གཟུང་མེད་པ་སྟོང་པའི་རང་སྒྲ་ལ་ཤོར་གོད་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་འདུག་པས་གྲག་སྟོང་རང་ཡལ་རྗེས་མེད་དུ་ལམ་དུ་ཁྱེར་བར་བྱ་སྟེ། ཞི་བ་ལྷས། ཡེ་ནས་སྟོང་པའི་དངོས་འདི་ལ། །ཐོབ་པ་ཅི་ཡོད་ཤོར་ཅི་ཡོད། །མི་དགར་ཅི་ཡོད་་དགའ་ཅི་དགོས། །ཐམས་ཅད་ནམ་མཁར་འདྲ་བ་ནི། བདག་འདྲས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བགྱི། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ནི། དེ་ཡིས་ཐོག་མའི་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་དང༌། ཁྱད་པར་ཁོང་ཁྲོ་ཞེ་སྡང་མེ་འཇིལ་ཞིང༌། །འཕགས་པའི་བཟོད་ཐོབ་ངན་སོང་ཡང་མི་ལྷུང༌། །རིམ་གྱིས་རྒྱལ་བའི་འབྱོར་པ་ཉེ་བར་སྐྱེ། །མཚན་མོ་སྔར་བཞིན་ཁྱད་པར་བྲག་ཅའི་ཉམས། །གྲགས་པ་སྒྲས་སྟོང་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ། །དེ་ཕྱིར་བྲག་ཅ་ལྟ་བུའི་དོན་སྒོམས་ཤིག །ཉིན་པར་ཤིན་ཏུ་གོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྨི་ལམ་དུའང་བྲག་ཅ་ལྟར་རྟོགས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་དང་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་སྔར་བཞིན་ཐོབ་པའི་ཚེ། གནས་སྐབས་སུ་སྒྲའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པས་ཁོང་ཁྲོ་ཐམས་ཅད་ཞི་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྲག་ཅ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་དེས་ནི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་སྟེ། གང་དག་གིས་དགྲ་ལ་དགའ་བར་མི་བྱེད། གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་ཁྲོ་བར་མི་བྱེད། སྟོང་པ་ཉིད་སྒྲའི་ཆོས་ཐོས་ཀྱང་སྐྲག་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ནི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་པོའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

自己認為"他對我說那樣的話"而回應，才知道是自己傷害了自己。無可認定、空性的自然之聲中，沒有絲毫得失，應將空響自消無痕作為修行。如寂天所說： "本來空性此事物， 有何可得有何失？ 何須不悅何須喜？ 一切如同虛空相， 我當如是全領會。" 應如此了知。 果報是： 由此凈化最初輪迴習氣， 尤其熄滅憤怒嗔恨之火， 獲得聖者忍辱不墮惡趣， 漸次生起接近佛陀富足。 夜晚如前特別回聲體驗， 獲得聲空諸法之忍辱。 因此當修如回聲之義。 白天極為熟悉后，夢中也能了知如回聲。當獲得幻化變現等前述能力時，暫時以隨順聲音的忍辱平息一切憤怒。如《寶積經》所說： "迦葉，於此，若菩薩了知一切法如回聲，則獲得隨順聲音之忍辱。不喜敵人，不怒他聲，聞空性法亦不恐懼，此為第一隨順聲音之忍辱。"

།ཞི་བ་རྡུལ་ཕྲན་མི་འཁྲུགས་འདུས་མ་བྱས། །ཡོན་ཏན་མཚོ་ཆེན་བཟོད་པ་དམ་པའི་མཚོར། །ཏིང་འཛིན་གྲུ་ཆེན་དམ་པ་ལེགས་སྦྱར་ཏེ། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་ཐར་ལམ་བགྲོད་པར་ཤོག །རྣམ་དག་མོས་པ་ཡངས་པའི་ནམ་མཁའ་ལ། །བློ་གྲོས་སྤྲིན་ཆེན་འདུས་པའི་གློག་འགྱུར་ཞིང༌། །ཆོས་ཆར་ཞི་བ་རྒྱུན་གྱི་ཚོགས་བསིལ་བས། །སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱའི་ལོ་ཐོག་རྒྱས་པར་ཤོག །སྙིང་རྗེའི་སྡོང་པོ་ཕན་བདེའི་ཡལ་འདབ་ཅན། །ཏིང་འཛིན་མེ་ཏོག་ཤེས་རབ་འབྲས་བཟང་བ། །བསྡུ་བཞིའི་གྲིབ་བསིལ་སྙན་པའི་དྲི་བསུང་ གིས། །འགྲོ་བློའི་བྱ་ཚོགས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ལས། སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུའི་ལེའུ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་གནས་དྲུག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ། སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོན་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པར་ནི། ཡང་་འདིར་རྒྱལ་བས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས། །གསུངས་པ་དེ་ཡང་བསྒོམ་ཕྱིར་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་དུས་ནས་རྟེན་མེད་པ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་མེད་པ་རྟེན་མེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དག་གི་དོན་ནི། གཞི་དང་ལམ་དང་་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གསུམ་དུ་ངེས་པ་ལས། དང་པོ་གཞི་བཤད་པ། གདོད་མའི་འོད་གསལ་མཁའ་ལ་སྣང་བའི་ཆོས། །ལྷུན་གྲུབ་ཡོན་ཏན་གྲོང་ཁྱེར་བརྒྱན་པ་ཞིག །ཐོག་མ་ཐ་མ་དབུས་མཐའ་མེད་འདིར་གནས། །གཞི་གདོད་མའི་རིག་པ་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་དབྱིངས་ན། ལྷུན་གྲུབ་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་རང་ཆས་སུ་བསྟན་པ་ནི། དབྱིངས་ལ་ཡེ་ལྡན་གྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཐ་མ་མེད་པའི་བར་དུ་གནས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རྣམ་དབྱེར་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །གློ་བུར་དག་གིས་ཁམས་སྟོང་ གིས། །རྣམ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །བླ་མེད་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ མིན། །ཅེས་སོ།

寧靜微塵不動無為， 功德大海忍辱聖湖， 善巧禪定大船精製， 愿諸眾生行解脫道。 清凈廣大信心虛空， 智慧大云聚集閃電， 寂靜法雨常降清涼， 愿有緣眾作物豐茂。 悲心樹幹利樂枝葉， 禪定之花智慧美果， 四攝陰涼芳香馥郁， 愿眾生鳥歡喜無比。 此為《大圓滿幻化休息》中如回聲一章，即金剛六處之釋。 如是宣說一切法無常后，為顯示雖現而無自性，即無異體之實，故說： 複次，此處佛陀所說， 乾闥婆城為修而講。 一切法如所顯現時無依，如干闥婆城。如《中般若經》所說："須菩提，一切法無住處、無依處，以自性不生故，如干闥婆城。"其義確定為基、道、果三自性。 首先解釋基： 本初光明虛空顯法， 任運功德莊嚴城市， 無始無終無中際住。 基本初覺性空如虛空界中，自然具足功德城市，即界中本有之身與智慧，從無始至無終恒常安住。如雲："如前後亦然，無變之真如。"又《寶性論》云： "有垢性空， 離垢不空。"

།གཞི་་སྟོང་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོ། དེ་ཉིད་ངང་ལས་མ་རིག་སེམས་ཀྱི་མཁར། །གཟུང་འཛིན་ལས་བྱུང་འགྲོ་དྲུག་དྲི་ཟའི་གྲོང༌། །རྟེན་གཞི་མེད་ལ་སྣང་སྟེ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས། །བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་ཡིད་ལས་སྐྱེས་པ་ཅན། །དབྱིངས་ཀྱི་རིག་པ་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་ལ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས། རྩལ་གཟུང་འཛིན་དུ་གཡོས་ཏེ། གཞི་སྣང་ལས་འགྲོ་དྲུག་གི་སྣང་བ་སོ་སོར་འཁྲུལ་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་བཞིན་སྣང་བ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་སྟེ། གསང་སྙིང་ལས། ཨེ་མ་ཧོ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལས། །རང་གི་རྣམ་རྟོག་ལས་ཀྱིས་ སྤྲུལ། །ཅེས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ངོ་བོ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། གང་འདི་རྟོགས་ན་སེམས་ཉིད་གདོད་མའི་ངང༌། །མ་རྟོགས་དུས་ན་ད་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་སེམས། །ཅི་འདྲ་ངོས་གཟུང་མེད་པས་དྲི་ཟའི་གྲོང༌། །ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དཔེ་ཞིག་གང་ཡིན་ཀྱེ། །རིག་པའི་ངོ་ན་སྣང་བདོ་བའི་དུས་ཉིད། མ་རྟོགས་ན་འཁྲུལ་སྣང་བདེན་པ་འདྲ་ཡང༌། ནམ་མཁའི་ངང་ན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྣང་བ་ལྟར། རིག་པའི་ངང་ན་མེད་པ་གསལ་སྣང་ཙམ་དུ་རྟེན་་དང་ངོ་བོ་དང་གཞི་རྩ་མེད་པར་གནས་པས། རྟོགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་གཟུགས་སྣང་བ་ཙམ་སྟེ། མདོ་ལས། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

基為空明任運大， 從其自性無明心城， 二取所生六道乾闥婆城， 無依而現種種形， 習氣迷亂意所生。 界中覺性如虛空， 俱生無明相應故， 力用動為能取所取， 基現中現六道各別迷亂， 無始習氣雖無而現， 如干闥婆城。 如《秘密心髓》云： "奇哉！善逝藏中， 自分別業所化。" 如是顯示所現無實體： 若了知此即心性本初狀， 未了知時即現今迷亂心， 無可認定故為乾闥婆城， 除此之外更有何喻呢？ 覺性中顯現之時， 未了知則似迷亂顯現為真， 如虛空中現乾闥婆城， 覺性中無而明顯， 無依無實無根基而住， 若了知則無自性故， 僅為空相顯現。 如經中說："諸行如干闥婆城。"

།འཁོར་བ་ཡེ་ནས་སྟོང་པས་སྤོང་དུ་མེད་པར་ལ་བཟླ་བ་ནི། འོན་ཀྱང་འདི་ཀུན་རང་བཞིན་མེད་པ་་སྟེ། །ནུབ་ཁའི་ཐང་ལ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན། །རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གཉིས་ཀ་འཁྲུལ་པའི་སེམས། །བག་ཆགས་ཉིད་དེ་རྟོགས་ན་ངོ་བོ་མེད། །རང་བཞིན་བཞག་ན་ཇི་བཞིན་ངང་གིས་གྲོལ། །དེ་བས་སྙིང་ཡང་འཇིགས་སྤོང་དཀའ་བ་མེད། །སྲིད་གྲོང་ཡེ་སྟོང་དག་པའི་ཚུལ་ཤེས་བྱ། །ནུབ་ཁའི་ཐང་ལ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྐྱེ་བོས་གང་བ་ཞིག་མཐོང་དུས་ནས་གྲོང་དང་སྐྱེ་བོ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་ལྟར། སྣོད་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འགྲོ་བར་སྣང་བ་ཡང་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་ལས་་དོན་དུ་མ་གྲུབ་པས་སེམས་རང་བཞིན་མེད་པས་གྲོལ་བ་ན། འཁྲུལ་སྣང་རང་བཞིན་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་སྤོང་མི་དགོས་པས་ཇི་བཞིན་རྩོལ་བྲལ་མཉམ་པ་ཆེན་པོར་བཞག་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་སྣང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྣང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གཟུང་འཛིན་ཡུལ་མེད་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། ཡུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་བདེན་སྟོང་དྲི་ཟའི་གྲོང༌། །བློ་རྣམས་ཐམས་ཅད་བབས་སྟོང་དྲི་ཟའི་གྲོང༌། །ཡུལ་སེམས་གཉིས་སྣང་དྲི་ཟའི་གྲོང་འདྲ་བས། །ཅུང་ཟད་ཙམ་དུའང་ཞེན་འཛིན་རང་སར་ཞོག །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་གཞི་མེད་སྟོང་པ། ནང་གི་འཛིན་རྟོག་ཐམས་ཅད་རང་སངས་སྟོང་པ་སྟེ། ཡུལ་སེམས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་འགྲོས་ལ་དགག་སྒྲུབ་དང་འཛིན་ཞེན་བྱེད་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་བབ་རང་་འགྲོས་ཕྱལ་བར་ཟང་ཐལ་གྱིས་བསྐྱངས་ཏེ། དོ་ཧ་ལས། གང་ལ་ཞེན་པ་ཡོད་ན་དེ་ཡང་ཐོང༌། ། རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ཐམས་ཅད་དེ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།

輪迴本空無可舍，以此調伏： 然而這一切無自性， 如黃昏平原乾闥婆城， 能依所依皆為迷亂心， 即是習氣，若了知則無實體。 安住自性，如實自然解脫， 是故無需畏懼難捨。 應知有城本空清凈理。 如黃昏平原見乾闥婆城眾生充滿時，城與眾生皆不成立。同樣，器世間及依止其上的眾生雖然顯現，但顯現之時即無自性，故為心的迷亂顯現，實際並不成立。心無自性而解脫時，迷亂顯現本性空，故無需刻意捨棄，應如實安住于離勤大平等中。 如《智慧光明莊嚴經》云："文殊，乾闥婆城雖現而不存在。同樣，一切法雖現而不存在。" 顯示能取所取無大境： 一切境現真空如干闥婆城， 一切心識落空如干闥婆城， 境心二現如干闥婆城， 故於絲毫執著亦當自然放下。 外境顯現皆無基而空，內心執著皆自凈而空。境心一切空性自然中，作遮遣、成立、執著皆為迷亂，故應任其自然、自在、開放而護持。 如《道歌》云： "若有執著，亦當捨棄， 若能了知，一切皆是。"

།འཛིན་ཞེན་འཁོར་བའི་གཟེབ་ཏུ་བསྟན་ནས་རང་གྲོལ་ཟང་ཀས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། དེ་ཅི་མེད་ལ་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །བློ་ཡིས་མ་བཟོ་ཆེད་ཀར་གཟུང་བ་ཤོལ། ། ཐོག་མེད་འཁྲུལ་པའང་འཛིན་ཞེན་ལས་བྱུང་བས། །ད་ནི་འཛིན་མེད་རང་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །སྣང་ལ་ངོ་བོ་མེད་པས་ཆེད་དུ་ཡོད་པར་བཟུང་བས་འཁྲུལ་ཏེ། ཐོག་མའི་་འཁྲུལ་པའང་འཛིན་ཞེན་ཕྱིར་མཆེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། ད་ལྟའང་འཛིན་ཞེན་ངང་གིས་གྲོལ་བར་བྱ་བ་ལ་བསླབ་པ་ནི་གནད་གལ་པོ་ཆེའོ། །འདི་ལྟར་མི་འཐད་པ་བྱུང་ཡང་འཛིན་ཞེན་མ་བྱས་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྩོད་པ་་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མདོ་མཐུན་པས་འཛིན་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟར་གདམས་པ་ནི། འཕགས་པ་ཟག་པ་མེད་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །མྱ་ངན་འདས་པ་རབ་ཞི་དངོས་མེད་པས། ཁྱེད་ཀྱིས་་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཆོས་རྣམས་ལ། །བདེན་སྟོང་དྲི་ཟའི་གྲོང་དང་མཁའ་དབྱིངས་བཞིན། །གདོད་ནས་རབ་ཞི་སྐྱེ་མེད་མཁྱེན་པར་མཛོད། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པས་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ཡུལ་སྣང་གི་ཆོས་རྣམས་སྣང་ནས་སྟོང་པ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་འདྲ་ལ། དངོས་མེད་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་མཁའ་ལྟར་དག་པའི་ངང་ལ་བཞག་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ཚེ་དངོས་་དང་དངོས་མེད་དག །བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། དམིགས་པ་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་སོ། །བཟང་ངན་བླང་དོར་ལས་འདས་པར་བསྟན་པ་ནི། འདོད་ཆགས་མི་དམིགས་དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་སྟེ། །གཏི་མུག་ང་རྒྱལ་ཕྲག་དོག་མི་དམིགས་ཏེ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་ཅན་དྲི་ཟའི་གྲོང་འདྲ་བར། །མཁྱེན་ནས་ཉོན་མོངས་ངོ་བོ་མེད་ཅན་དང༌། །སེམས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ ཆོས། །མཁའ་མཉམ་དྲི་མ་མེད་པར་རྟོགས་འཚལ་ལོ།

顯示執著為輪迴網，應知自解脫開放： 于無而現諸法中， 心莫造作刻意執取休。 無始迷亂亦從執著生， 今當了知無執自性。 顯而無體，若刻意執為有則迷亂。無始迷亂亦從執著蔓延而生，故今當學習自然解脫執著，此為要訣。如此，即使遇不如意事，若不執著，則不會生依此而起的爭論和痛苦。 一切經典相符，教導無執如虛空： 聖者無漏及諸法， 涅槃寂滅無實體， 汝于有無諸法中， 真空如干闥婆城與虛空界， 當知本來寂滅無生。 諸法之法性無漏，與涅槃相等。種種境現之法，現而空如干闥婆城。無實體心之自性如虛空清凈而安住。如說："一切諸法如來等。" 《入行論》云： "若時於心前， 有無俱不住， 彼時無餘相， 無緣最寂滅。" 顯示超越善惡取捨： 貪慾不可得，如是嗔恚亦然， 愚癡我慢嫉妒不可得， 遍計如干闥婆城， 知此煩惱無實體， 心性菩提無二法， 愿證等空無垢染。

།འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ཀུན་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་མེད་ལ་སྣང་བཞིན་དཔྱད་ན་ངོ་བོ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། སེམས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་མེད་པ་དག་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་པར་གཉིས་སུ་མེད་པས། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་རིག་ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་དུ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཁྱད་པར་གང༌། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའམ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌། བྱམས་པས། སྲིད་དང་ཞི་བ་མཉམ་ཉིད་དང༌། །ཞེས་བཤད་ཅིང༌། ས་ར་ཧས། འཁོར་བ་གང་ཡིན་མྱ་ངན་འདས་པར་ངེས། །ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལ་བཟླ་བ་ནི། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་གཟོད་ནས་མྱ་ངན་འདས། །འཁྲུལ་རྟོག་རབ་ཞི་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དེངས་ བཞིན། །དང་པོའི་འབྱུང་སར་ཞི་བའི་ཚུལ་མཁྱེན་ནས། །ཡེ་ཤེས་རབ་ཞི་སྟོང་གསལ་ངང་དེར་སྐྱོངས། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་དང་པོ་ནམ་མཁའི་ངང་ལས་ཆགས། ད་ལྟར་དེར་གནས་ཐ་མའང་ཞིག་དུས་དང་པོའི་ཆགས་ས་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པ་ལྟར། འཁོར་བའང་དང་པོ་དབྱིངས་ལས་ཤར། ད་ལྟ་དབྱིངས་འདིར་སྣང༌། མཐར་ཡང་དབྱིངས་སུ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། གང་བློའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དེངས་པ་ལྟར་རང་ཡལ་སྟོང་གསལ་གྱི་ངང་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་གདོད་མའི་དབྱིངས་ལ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་བྱུང་བ་དང༌། །བྱུང་ནས་ཞིག་སྟེ་ནམ་མཁར་གྱུར་པའི་ཚེ། །ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཇི་ལྟར་བར་སྣང་ཅུད་ཟད་སྤྲིན་མེད་ལ། །སྐད་ཅིག་ཏུ་ནི་སྤྲིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང༌། །བྱུང་ནས་ཞིག་སྟེ་སྤྲིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མེད། །ཐོག་མ་གང་ལས་བྱུང་བ་བརྟག་པར་བྱོས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ།

輪迴之因五煩惱及遍計，雖無而現，觀察則無實體。心性無自性，無與無自性空不二，故輪迴與涅槃無二。如雲："無明如虛空，諸法皆無相。" 《中論》云："輪迴與涅槃，二者有何別？極微亦不存。" 彌勒說："有寂平等性。" 薩拉哈說："輪迴即是涅槃定。" 調伏于平等性： 輪迴自性本來涅槃， 迷妄寂滅如空雲散， 知曉初源寂滅之理， 護持智慧寂滅空明境界。 此世界初從虛空中形成，現今存於其中，最終毀壞時亦融入初始虛空。同樣，輪迴初從法界顯現，現今顯現於此界，最終亦解脫於法界。故應如雲散空中般，令心的一切戲論自然消融，安住于空明之境，稱為抵達本初法界。 《三摩地王經》云： "此世界生起時， 生已壞覆成空， 如昔后亦然， 當知諸法皆如是。 如晴空無雲時， 剎那現雲團， 生已復壞滅， 無雲團可尋。 當觀初從何來， 諸法皆如是。"

།གནད་འགག་དྲིལ་བས་འགག་བསྡམ་པ་ནི། སྐྱེ་མེད་ངང་ལས་བསམ་ཡུལ་མི་དམིགས་ཀྱང༌། ། སྐྱེ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་དབྱིངས་སུ་མ་ཞི་བར། །ཀུན་རྟོག་འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་བཅད་པར་མཛོད། །བྱ་དང་མི་བྱ་བླང་དོར་གཉིས་མེད་ཀྱང༌། །དངོས་པོ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་སེམས་ཡོད་པར། །ཉོན་མོངས་གཉེན་པོར་ཟབ་མོའི་ཆོས་བསྟེན་འཚལ། །ཕྱི་ནང་གཉིས་མེད་སེམས་ཉིད་ངང་དུ་གྲོལ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་རང་གི་རྣམ་རྟོག་རང་དངས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་འབྲལ་བར་རྒྱུད་ལ་མེད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་རྟོག་ལ་རྩ་བ་བཅད་ཅིང་རང་ཀར་མ་ཤོར་བ་གཅེས་ཏེ་དེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས། གང་ཀུན་ཏུརྟོག་པ་ལས་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལས་མ་་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གཤིས་ལ་བླང་དོར་མེད་ཀྱང་སེམས་བདག་ཏུ་འཛིན་རིང་ལ་དགེ་སྡིག་བླང་དོར་གྱིས་ལས་འབྲས་མི་བསླུ་བས། བསགས་སྦྱོང་ཆོས་ལ་འབད་པ་གཅེས་ཏེ། ཡུམ་ལས་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ལ། ལས་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་འཇིག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཆོས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། མི་དག་འཇིག་རྟེན་འདི་ཡང་ཤི་ནས་ནི། །སྲིད་པ་གཞན་དུ་འཇུག་པ་དེ་མེད་ན། །ལས་བྱས་པ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་མི་འགྱུར། ཅེས་པ་དང༌། འཕགས་པ་ལྷས། ཆོས་ཀུན་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐོང་ལ། །རྣམ་པར་སྨིན་ལ་ཡིད་ཆེས་པ། །ངོ་མཚར་ལས་ཀྱང་འདི་ངོ་མཚར། །རྨད་བྱུང་ལས་ཀྱང་འདི་རྨད་བྱུང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ནི། ད་ནི་དེ་ཉིད་དོན་ལ་བསྒོམ་པ་ཡང༌། །སྔོན་འགྲོ་སྔར་བཞིན་དངོས་གཞི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་དུ་ངེས་པར་འཚལ་བར་བྱ། །བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་སྔར་དང་འདྲ་བ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟར་འབྱང་བར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ལྟར་བསྒོམ་པའོ།

總結要點以收束關鍵： 無生境中雖不見思維對境， 然生起幻化未息於法界， 當斷遍計迷亂之根本。 雖無作為不作為、取捨二者， 然有執實法為我之心， 應依深奧法對治煩惱。 內外無二解脫於心性， 如是了悟即為智者。 雖一切法無生，但應令自心分別自然澄清，不離定境，直至心中無有為止，斷除心的迷亂分別之根本，不令其放逸，這是重要的。如經中說："一切從分別而生，非從無分別生。" 雖實相中無取捨，但只要心有我執，善惡取捨的因果就不虛妄。因此精進積累凈化之法很重要。如《般若經》云："若了知一切法如虛空，而於業及業果不壞滅，此為真實之法。" 《三摩地王經》云："若人死後不入他有，則無所作業等。" 聖天說： "見諸法如空， 深信業果報， 此奇更奇哉， 此異更異哉。" 修持道路： 今當修習彼實義， 前行如前正行中， 當知諸法如幻城。 上師瑜伽修法如前，特別祈請："愿一切法如干闥婆城般消融。"之後觀想一切顯現如干闥婆城。

།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་སྣང་བས་སྟོང་སྟེ་དྲི་ཟའི་གྲོང༌། །སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་དྲུག་དྲི་ཟའི་གྲོང༌། །སེམས་དང་དགག་སྒྲུབ་ཀུན་རྟོག་ཤར་རོ་ཅོག །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཡིན་ངང་དེར་གསལ་བར་བསྒོམ། །ཅིར་སྣང་་ཐམས་ཅད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། །ཉིན་མཚན་དུས་ཀུན་སྔར་བཞིན་གོམས་པར་བྱ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དང་རང་གི་སེམས་དང་དྲན་རྟོག་ཐམས་ཅད། སྣང་ལ་སྟོང་པ་དྲི་ཟའི་གྲོང་དུ་ཉིན་པར་གྱི་ཆ་ལ་གོམས་ཤིང༌། མཚན་མོ་སེང་གེའི་ཉལ་ལུགས་ཀྱིས་དབུ་མ་དཀར་བའི་ནང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་ལ་གཏད་པས། རྨི་ལམ་དུ་དྲི་ཟའི་གྲོང་དང་་འདྲ་བ་ཟིན་པ་དང༌། སྔོན་མེད་པའི་ཡུལ་དང་སྣང་བ་ཡ་མཚན་ཅན་མཐོང་ཞིང༌། སྤྲུལ་བསྒྱུར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི༌། །དྲི་྄ཟའི་གྲོང་དང་འདུས་བྱས་འདྲར་མཐོང་ནས། ། བདེན་མེད་ངང་དེར་བཞག་པས་སྤྲོས་་ཀུན་ཞི། །སྟོང་གསལ་རང་བྱུང་འོད་གསལ་ཁོང་ནས་འཆར། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་དྲི་ཟའི་གྲོང་དུ་མཐོང༌། །སྤྲུལ་བསྒྱུར་ལ་སོགས་སྔར་བཞིན་བསྒོམས་པ་སྟེ། །བདེན་ཞེན་གྲོལ་བས་གཟུང་འཛིན་འཆིང་བ་ཆད། །ཀུན་སྦྱོར་བག་ཆགས་རབ་ཞི་གྲོལ་བ་ཐོབ། །དེ་ཕྱིར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་སྒོམས་ཤིག །ཉིན་དང་མཚན་དུ་གོམས་པ་ལས་གནས་སྐབས་སུ་བདག་འཛིན་གྲོལ་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འགྲུབ་པ་དང༌། མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། སྲིད་གསུམ་འདི་དག་དྲི་ཟའི་གྲོང༌། །སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཡི་ཕུང་པོ་བཞིན། ། ནོར་བར་ཤེས་ཕྱིར་མི་རྟོག་གོ །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་རང་བཞིན་ཆོས་དཀར་དབང་པོའི་གཞུ། །སྣ་ཚོགས་རང་བཞིན་མི་གཉིས་སྤྲོས་དང་བྲལ། ། དག་གསལ་དྲི་མེད་དངས་པའི་མཁའ་དབྱིངས་སུ། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཤོག །པད་སྤུངས་མེ་ཏོག་འདབ་བསྐྱེད་གེ་སར་གྱི། །རྡུལ་ལ་རེག་པས་བདུད་རྩི་འབྱུང་གནས་གང༌། །ལྷ་ཡི་མཚོ་ཆུ་དལ་བཞིན་བབས་བསིལ་བས། །ཆེས་ལྷག་མངོན་པར་དགའ་བའི་གནས་མཐོང་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ལས། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུའི་ལེའུ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་གནས་བདུན་པའི་འགྲེལ་བའོ།

如何修持？ 色空如幻城， 聲香味觸法六塵如幻城， 心與遮遣、成立、遍計等一切顯現， 皆為幻城，於此境界明觀。 一切顯現如幻城， 晝夜恒時如前修習。 色等境界、自心及一切念想，于日間修習顯空如幻城。夜晚以獅子臥姿，觀想中脈白色內有如彩虹般佛剎，以此能在夢中覺知如幻城，見未曾有之境界奇妙顯現，並能變化自在。 果位： 見幻城與有為法相同， 安住無實性中息諸戲論， 空明自生光明由內顯， 夢中亦見如幻城， 變化等如前修習， 解脫實執斷能所縛， 遍行習氣寂滅得解脫。 是故當修幻城觀。 晝夜修習，暫時解脫我執，成就三摩地等功德，最終獲得佛果。《楞伽經》云："三有如幻城，如陽焰水聚，知其虛妄故，無分別。" 愿一切眾生自性如虹光白法， 種種自性不二離戲論， 清凈光明無垢澄明虛空界中， 無餘眾生任運成就。 愿見蓮花叢中花瓣綻放， 花蕊塵觸生甘露源， 天湖水緩流清涼， 極喜勝妙境界。 此為大圓滿幻化休息中幻城品，即金剛七處之釋。

། །། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཅིག་ཏུའང་བསྒྲུབ་པར་བཤད་དེ། རང་གཞན་མེད་པར་གང་ལ་གཅིག་པའང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཅིག་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། ཡང་འདིར་རྒྱལ་བས་ཆོས་ཀུན་སྤྲུལ་པ་ཞེས། ། གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཇི་བཞིན་བཤད་ཀྱི་ཉོན། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་མ་གྲུབ་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར། ངོ་བོ་གཅིག་པ་མེད་དེ་ཐ་སྙད་སོ་སོར་སྣང་ལ། དཔྱད་ན་གཅིག་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྣང་བརྙན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནི། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ། གཅིག་ཏུ་མ་་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཡང་གཞི་དང༌། ལམ་དང༌། འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་གསུམ་དུ་ངེས་པ་ལས། དང་པོ་གཞི་བཤད་པ་ནི། རང་བཞིན་གདོད་ནས་འོད་གསལ་ངང་ཉིད་ལས། །མ་རིག་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་སྤྲུལ་པའི། །འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པ་བཞིན། ། མེད་བཞིན་སྣང་ལ་བདེ་སྡུག་སོ་སོར་སྤྱོད། །གདོད་མའི་འོད་གསལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལས། འཛིན་བྱེད་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་བག་ལ་ཉལ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བ་གློ་བུར་དུ་ལངས་པ་ལས། འཁོར་བའི་སྣང་བ་སྤྲུལ་པ་ལྟར་མེད་པ་གསལ་སྣང་དུ་ཤར་ཏེ། ཐིག་ལེ་འདུས་པ་ལས། ཐོག་མའི་འོད་གསལ་སྙིང་པོ་ལས། །མཚུངས་ལྡན་མ་རིག་སྙིང་པོ་བྱུང༌། །དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་འཁོར་བ་མཆེད། །ཟཽ་ཆུ་བཞིན་ཏེ་བརྒྱུད་མར་འཁོར། །ཅེས་སོ། །སྣ་ཚོགས་འཁོར་བར་ཆོས་སུ་སྣང་བ། འདི་ནི་འགྲོ་སེམས་རང་སྣང་བག་ཆགས་ཏེ། །དེ་ཉིད་དག་ཚེ་ཁམས་ལ་སྐུ་གསུམ་དང༌། །འོད་གསལ་ཡེ་ཤེས་རང་སྣང་རང་ཤར་བས། ། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་རང་སྣང་རྣམ་གཉིས་སུ། །སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་ལུང་ལས་གསུང་དེ་བཞིན། །འཁོར་བ་པའི་སེམས་ཅན་ལ་གང་ཅི་སྣང་བ་དང་ཤར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་སྣང༌། སངས་རྒྱས་ལ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཞིང་དག་པ་གང་ཅི་ཤར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་སྣང་བ་སྟཻ། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྒྱས་པ་ལས། སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཆོས་སོ་ཅོག །སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་རང་སྣང་ཉིད། །ཅེས་སོ།

如是已說一切法自性如虛空無有差別，現在解說不可成立為一： 由於無有自他，故一性亦不成立。即說"不成立為一"。 此處佛說諸法如幻， 今當如實為汝解說。 一切法雖現而不成，如幻化眾生， 無有一性，名言各異顯現， 觀察則一性不成， 故為影像自性。 如《中般若經》云："須菩提，一切法無二，非一故如幻化。"此義可分為基、道、果三方面。 首先解說基礎： 本性本來光明中， 無明我執所幻化， 輪迴迷現種種相， 雖無實有苦樂各自感受。 從本初光明如虛空的狀態中，能取分別習氣如雲突然升起，由此顯現輪迴幻相，雖無實有卻明顯顯現。如《精華集》云："本初光明精華中，俱生無明精華生，由此能所輪迴廣，如水月般相續輪轉。" 種種輪迴法相顯現， 此乃眾生自現習氣， 彼凈時界現三身， 光明智慧自顯現， 心與智慧自現二相， 如幻網經中所說。 輪迴眾生所見一切顯現皆為心的自顯，佛陀所現身智剎土等一切皆為智慧的自顯。如《廣大幻化網》云："眾生佛陀諸法相，心與智慧自顯現。"

།སེམས་ལ་སྣང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིར་རོལ་གྱི་སྣང་ཡུལ་རྣམས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་བག་ཆགས་བརྟས་པ་ཙམ་ལས། སེམས་དང་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཡིན་ན། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གང་ཡིན། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཡིན་ན་ཕྱིར་རོལ་དུ་མི་སྣང་བར་འགྱུར། ཁ་ནང་བལྟས་ཁོ་ནའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་ལ། སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས། །ངར་འཛིན་པ་ནི་ཡིད་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །མིག་ཤེས་ལ་སོགས་ལྔ་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ཡིན་ཡང༌། ཡུལ་འཛིན་བྱེད་དུ་དུས་དེར་སྐྱེས་པས་བློ་རྫས་གཅིག་པོའི་ངང་དུས་ན་གཟུང་་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཤེས་དང་ཉོན་ཡིད་མ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དངས་པ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ རོ། །སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པོའི་ནང་ཚན་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྒོ་ལྔའི་ཡུལ་སེམས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར། གདོད་མའི་དབྱིངས་ནི་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་ཏེ། །རིག་པས་དྲི་མ་དག་ཚེ་ཡེ་ཤེས་དང༌། །མ་རིག་བདག་འཛིན་འཁྲུལ་པས་སེམས་སྣང་དུ། །འགྲོ་དྲུག་བདེ་སྡུག་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་སྣང༌། །དབྱིངས་གཅིག་ལས་རང་ངོ་ཤེས་པས་ཡེ་ཤེས་རང་སྣང་བ་དང༌། མ་ཤེས་པས་འཁྲུལ་པའི་རང་སྣང་འཁྲུལ་པ་ལྟར་ཤར་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་་དང་འདྲ་བའི་འཐད་པ་དགོད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་གཞི་མེད་ལས་བྱུང་བ། །དེ་ལྟར་འཁྲུལ་སྣང་གཞི་མེད་དག་པར་ཤེས། །ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་སེམས་ལ་་དབང་བསྒྱུར་ལྟར། །དེ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་འགྲོ་སེམས་གོམས་པར་ཤེས། །ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་གང་འདོད་དེར་སྣང་བས། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་རྒྱུ་རྐྱེན་དག་ལས་ཤེས། །ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་མེད་སྣང་འཁྲུལ་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་་ཀུན་སེམས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་བློ། །རང་སྣང་རང་ཤར་རང་སེམས་རབ་འཇུག་དབང༌། །ཇི་ལྟར་གོམས་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན། །སྤྲུལ་པ་ནི་ཤིང་བུ་རྡེའུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་ཅན་གྱི་རྫས་མེད་ཀྱང༌། གཞི་མེད་ལས་སྣང་བ་ལྟར། འཁྲུལ་སྣང་ཡང་རྐྱེན་ཙམ་ལས་རང་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་མ་གྲུབ་པ་ལས་ཤར་བའི་ཕྱིར་གཞི་རྩ་མེད་པའོ།

心所顯現的色等外境諸相，僅是無始以來習氣增長的結果，並非與心相異而成立，故如幻化。若是心，則屬何識蘊？若是阿賴耶識，則不應顯現為外境，因其唯向內觀照。如雲："心即阿賴耶識，我執即為意。"眼等五識雖向外觀，但生時即為取境之識，故與心體同一，非所取境。亦非意識與染污意，因顯現於清凈色根。亦非五十一心所之一。由此可知色等五境非心。 因此： 本初法界為一切源， 覺性凈時現為智慧， 無明我執迷亂現為心， 六道苦樂如幻顯現。 從一法界中，自性了知則顯現為智慧自相，不了知則如迷亂般顯現為迷亂自相。 闡述如幻化之理由： 如幻化無基而生， 如是迷現知無基而清凈。 如幻化能操控心， 如是眾生心習慣種種。 如幻化隨意顯現， 如是諸法從因緣而知。 如幻化無實顯迷亂， 如是諸法心現迷亂知。 自顯自生自心力， 隨習慣而顯現。 幻化雖無木石等實質之物，卻從無基而顯現。同樣，迷亂顯現也是從自續煩惱不成立中顯現，故無根本。

།སྤྲུལ་པ་ནི་སེམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་་ཐོབ་པ་དག་གིས་གང་བསམས་སུ་དེར་སྣང་བ་ལྟར། འཁྲུལ་སྣང་འདི་ཡང་སེམས་ལ་བག་ཆགས་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཤར་བས་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་རང་དབང་ཐོབ་པ་དེས་གང་འདོད་པ་དེ་སྟོན་ནུས་པ་ལྟར། འཁྲུལ་སྣང་འདི་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་འཆར་བས་བདེན་པ་མེད་ པའོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ལས་བྱུང༌། །དེ་རྒྱུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས། །ཞེས་སོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་འཁྲུལ་སྣང་དུ་སྣང་བ་ལྟར། ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་སེམས་སྣང་གློ་བུར་བའི་སྟོང་གཟུགས་ཏེ། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་ལས། གཟུགས་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །གཟུགས་ལས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པའོ་ཞེས་སོ། །མདོར་ན་ཆོས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རང་སྣང་དུ་རང་ཤར་བ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་འཁྲུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་རང་སེམས་ལ་བག་ཆགས་ཐ་དད་དུ་གོམས་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ལས། ཕྱི་ནང་གང་ནའང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་འཁྲུལ་སྣང་རྟོགས་ཚུལ་དང་སྦྱར་ན། གང་ཡང་མ་གོམས་ཇི་བཞིན་ཉིད་བཞག་ན། །གར་ཡང་མི་འཁྲུལ་རང་བཞིན་གཞི་ལ་གནས། །སྔོན་བཞིན་སེམས་ཉིད་དབྱིངས་སུ་འུབ་ཆུབ་བོ། །འཁྲུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རིང་དུ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་ནས་རྣམ་འབྱོར་པས་གང་་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་རང་སངས་ཟང་ཀ་རྗེན་པར་གནས་དུས། གར་ཡང་མི་་འཁྲུལ་བའི་རིག་པ་སྟོང་པ་གཞི་ཐོག་ཏུ་གནས་པ་ནི། བུམ་པ་ཆག་པའི་ནམ་མཁའ་དབྱེ་བ་མེད་པར་འདྲེས་པ་ལྟར། དུས་གསུམ་དུས་མེད་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པས་སྔོན་ཐོག་གདོད་མའི་ཟད་པར་ཐུག་སྟེ། ནང་དབྱིངས་ཀ་དག་ཆེན་པོར་འུབ་ཆུབ་པའོ། ། འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བརྡ་རྟོགས་ཏེ་ཆོས་སྐུ་དག་པ་ཉིས་ལྡན་གྱི་ངོ་བོར་ཀྲོང་ངེར་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

如幻化由得自在者隨心所欲而顯現，此迷亂顯現也因心習氣力而生，故無實體。如幻化由自在者隨意顯示，此迷亂顯現也從因緣生不同果，故無真實。《別解脫經》云："一切法從因生，如來說此因。"

如幻化顯為迷亂相，此等諸法亦為心顯暫時空相。《般若心經》云："色即是空，空即是色。色不異空，空不異色。受想行識亦復如是。"

總之，一切法相皆為自顯自生。特別是一切迷亂顯現皆因自心不同習氣力而顯，內外皆不成立，故為無實明顯顯現。

今結合迷亂顯現的證悟方式：

任何不習慣如實安住， 則不迷亂住于自性基， 如往昔心性融入法界。

了知一切迷亂顯現皆因意念而生后，瑜伽士不作意而自然赤裸安住時，不迷亂的空性覺知安住于基礎之上，如破碎瓶中虛空無別融合，證悟三時無時為一，究竟抵達本初窮盡，融入內在界大清凈中。

此即了知為不二智慧，安住于具二清凈法身之本性中。

།སྤྲིན་ཡིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་དང༌། །མར་ལ་མར་ནི་རྗེས་ཞུགས་ལྟར། །ཤེས་བྱ་སྤྲོས་བྲལ་དེ་ཉིད་དང༌། །དབྱེར་མེད་ཡེ་ཤེས་རྣམ་འདྲེས་པས། །དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །རང་བཞིན་ཆོས་སྐུ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང༌། དོ་ཧ་ལས། ཇི་ལྟར་ལན་ཚྭ་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སེམས་ནི་རང་བཞིན་ལ་ཐིམ་་འགྱུར། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ལ་གང་ཤར་རང་བབས་ཁྱབ་གདལ་དུ་བཞག་པ་ཡང༌། དུག་གསུམ་དུག་ལྔ་ཀུན་རྟོག་ལས་བྱུང་བ། ། ཀུན་ཏུ་དཔྱད་ན་གང་དུའང་མི་གནས་པས། །ཉོན་མོངས་སྤྲུལ་འདྲ་ངོ་བོ་མེད་པས་ན། །མ་སྐྱེས་སྟོང་པའི་ངང་ལ་ཇི་བཞིན་ཞོག །དུག་ལྔའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང༌། །བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ན་ཕྱི་ནང་གང་དུའང་མི་རྙེད་ལ་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་བཞག་པས་རང་ཚུགས་མི་ཐུབ་པར་གྲོལ་ནས་འགྲོ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གསང་བ་དམ་པའོ། །དེ་ཉིད་མ་ཤེས་ནས་སྤངས་ཀྱང་ཇེ་མང་ལ་འགྲོ་ཞིང༌། སྤང་གཉེན་གྱི་གཟེབ་ཏུ་འཆིང་བ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉོན་མོངས་རྣམས་ནི་གཟུགས་སོགས་ལ་མེད་དབང་སོགས་ལ་མེད་དེ་དག་བར་ནའང་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། སེམས་ཀྱི་གསང་འདི་མ་ཤེས་ན། །བདེ་ཐོབ་སྡུག་བསྔལ་གཞོམ་འདོད་ ཀྱང༌། །དེ་དག་དོན་མེད་གྱི་ནར་འཁྱམ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།

從《云字甘露滴》中：

如水注入水中， 如酥融入酥中， 所知離戲真如， 與無別智融合。 諸佛皆稱此為 自性法身。

從《道歌》中：

如鹽溶於水中， 心亦融入自性。

對心中所生之一切，任其自然遍佈安住。

三毒五毒諸分別， 從妄念中而生起。 細加觀察無所住， 煩惱如幻無實體。 未生空性中安住。

五毒分別若觀察，內外皆不可得，實體不成立，故如幻化安住，則自然解脫，此乃心之最勝秘密。不知此理而欲斷除，反而增多，被對治所束縛。如《入行論》云：

"煩惱不在色等中，不在根等中，亦不在其間。"

又云：

"不知此心秘密， 雖欲得樂除苦， 皆成無義徘徊。"

།སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་སྐྱེ་འགྲོ་ཇི་སྙེད་ཀྱི། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་འགྲོ་འདུག་བདེ་སྡུག་ ཀུན། །མེད་སྣང་སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་རང་བཞིན་མེད། །སྐྱེ་མེད་འགག་མེད་འོང་མེད་འགྲོ་བ་མེད། །འཕོ་མེད་འགྱུར་མེད་འོན་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་སྣང༌། །དེ་བས་སྤྲུལ་པ་དངོས་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ། །སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལས། ངོ་བོ་རིག་པའི་རང་རྩལ་དུ་མ་འགྱུར་ཡང་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་འགྱུར་འདྲ་བ་ལྟར། རང་སྣང་རྡུལ་ཕྲན་ལས་མ་འགྱུར་ཡང་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་འགྱུར་འགྱུར་འདྲ་བ་དང༌། ཤིང་གཅིག་ལས་མ་འགྱུར་ཀྱང་བཟོ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་འགྱུར་འགྱུར་འདྲ་བ་ནས། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། ཡུལ་སྣང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་རྫས་ལས་མ་འགྱུར་ཀྱང༌། བཟོ་ལ་་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འགྱུར་འགྱུར་འདྲ་ཡང༌། སྣང་ཚོད་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་་དང་པོའི་རྩོམ་གཞི་རང་རང་གི་རྡུལ་རྫས་དེ་ལས་ལོག་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང༌། དཔྱད་ན་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པར། གཤིས་འགྱུར་མེད་ཆེན་པོར་གནས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་རང་གིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཐ་དད་པར་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པ་དངོས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཁྲི་བརྒྱད་་སྟོང་པ་ལས་ལྷའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་སྣང་བརྙན་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་རྟོག་ཟུག་རྔུ་ཅི་སྙེད་པ། །དེ་ཀུན་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ངང་ཅན་ཏེ། །རང་བཞིན་མེད་ལ་སྣང་བ་མ་འགགས་པ། །བདེན་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་རྟོགས་པར་བྱ། ། སེམས་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཏུ་ཤར་བ་དེ་ཡང་སྣང་ལ་ངོ་བོ་མེད་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་བློ་གཉིས་གང་དུའང་མེད་པ་དེ། །གཉིས་ནས་འཆར་འཆར་འདྲ་ཡང་འཆར་བ་དང་འཆར་མཁན་གཉིས་སུ་མེད་པས། འཆར་གཞིའི་རང་མདངས་ངོས་ཟིན་པ་ཙམ་དུ་བྱའོ།

以下是直譯： 一切顯現存在的器世間和有情世間，以及所有的身體、受用、行住坐臥、苦樂等， 都如同無中顯現的幻化，沒有自性。 無生無滅，無來無去， 不遷不變，然而卻顯現種種。 因此應當了知這是真實的幻化。 這種幻化雖然不是由禪定修行的神通所變， 但就像本性雖然是覺性的自然力用卻顯現種種變化一樣； 就像自身顯現雖然不是由微塵所變，卻顯現大小等種種變化一樣； 就像雖然不是由一塊木頭所變，卻因不同的加工而顯現種種形狀一樣； 從身體、受用到一切境界顯現的事物，雖然不是由地水火風的物質所變， 卻似乎因為加工等緣而變化。 但就顯現而言，也不會偏離各自最初的組成元素， 若詳細觀察則無法成立任何存在， 而安住于不變的大本性中。 因此，一切法都是由各自的因緣幻化而成不同的顯現， 應當了知這是真實的幻化。 如《八千頌般若經》中說："天子啊，一切法無來無去，故如幻化。" 又如僅僅顯現影像般的教示： 心中所有的妄念和痛苦， 都具有如幻化般的本性。 無自性而顯現不滅， 應了知是空性和顯現不二。 心中所顯現的肯定和否定，也是顯而無實體的。 雖然似乎從對境和心識二者中顯現， 但顯現和能顯現者是不二的， 只需認識到這是顯現基礎的自然光芒即可。

།དེ་བཞིན་དུ། འབྱུང་ལྔ་སྣོད་དང་སྲིད་གསུམ་བཅུད་དང་ནི། ། དགག་སྒྲུབ་མ་ལུས་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱང་མེད་སྣང་སྒྱུ་མའི་སྤྲུལ་པ་རུ། །རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱ། །ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ལྔའི་རང་གཟུགས་དང༌། ནང་བཅུད་སེམས་ཅན་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད། སེམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བག་ཆགས་བཞག་པ་ལས་ཤར་བའི་སྤྲུལ་པ་སྟེ།སེམས་དེ་ཡང་དཔྱད་ན་རིག་པའི་རང་རྩལ་དུ་སྣང་བའི་འཆར་ཚུལ་ཙམ་ལས།ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པས། དབྱིངས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས་་སེམས་འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་རྗེས་སུ་མི་མཐོང༌། ནང་ན་ཡང་རྗེས་སུ་མི་མཐོང༌། དེ་གཉིས་ཀའི་བར་ན་ཡང་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། ཀུན་ཏུ་བཙལ་ན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སོ། །རྟོགས་པར་སྣང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ནི། མི་ཤེས་བྱིས་པས་རྟོག་དང་ལོག་པར་སྣང། །བློས་བཀོད་དངོས་སྣང་མཚན་མའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །བག་ཆགས་ཉིད་ལས་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད། །དེ་བས་འདི་ཞེས་གཟུང་འཛིན་མ་བྱེད་པར། །ཐམས་ཅད་མཐའ་གྲོལ་བརྗོད་འདས་ཤེས་པར་བྱ། །ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་བྱིས་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་དང་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་སེམས་དང་དེ་ལ་བག་ཆགས་བརྟས་པའི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། དོན་ཡོད་མ་ཡིན་སེམས་ཉིད་དེ། །བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་སེམས། །དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ལ་དེའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་བཀོད་ཀྱང༌། ཀུན་རྫོབ་ལས་ལོགས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ། རྩིག་ལོགས་དང་རས་ལ་་ཇི་ལྟར་བྲིས་ཀྱང་རས་བྲིས་དང་རྩིག་རིས་ལས་གཞན་དུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། དོན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 同樣地， 五大元素的器世間和三界的有情世間， 以及一切肯定否定，都是心的幻化。 心也是無中顯現的幻化， 應當了知其本性本來清凈。 外在器世間的五大元素自身形態， 以及內在有情世間的一切分別念， 都是由心中留下的習氣而顯現的幻化。 若詳細觀察，這心也只是覺性自然力用的顯現方式， 其本質無法在任何處確定， 應當了知如同虛空般的法界。 如《寶積經》中說： "迦葉，此心在外不可見，在內不可見，在二者之間也不可見。 若遍尋求，則不存在且不可得。" 為顯示所了悟的顯現本性上不成立，說： 無知凡夫妄想和錯誤顯現， 以及心識所設立的實有顯現和特徵法， 都只是習氣，實際並不成立。 因此不要執著"這是"的能取所取， 應當了知一切超越邊際、不可言說。 此岸見的凡夫眾生， 所有的顯現和了悟都是迷亂， 因為是我執之心及其習氣增長的顯現。 如《楞伽經》中說： "對境並非實有，唯有心， 心為習氣所擾亂， 顯現為對境而生起。" 因此，一切心識都是世俗諦， 無論如何安立其對境， 也不會超出世俗諦， 就像無論在墻壁和布上如何繪畫， 也不會超出墻畫和布畫一樣。 如《入菩薩行論》中說： "勝義非心行境界， 心被說為世俗諦。"

།བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། གཏི་མུག་རང་བཞིན་སྒྲིབ་ཕྱིར་་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །དེས་གང་བཅོས་མ་བདེན་པར་སྣང་དེ་ནི། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་ཞེས་ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་ཏེ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བློས་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་རྟོག་པའི་དྲ་བ་ཡིན་པས་སྤངས་ལ། ཡིན་མིན་བློ་ལས་འདས་པ་མཐའ་བྲལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཡུམ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་བརྡ་ཙམ་རྟོག་པ་ཙམ། གང་རྟོག་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལགས་སོ་ཞེས་སོ། །བརྗོད་མེད་བསམ་ཡུལ་འདས་པར་ལ་བཟླ་བ་ནི། ཆོས་ཀུན་འདི་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་མཚོན་བྱས་ཀྱང༌། །ནམ་མཁའི་མིང་དང་རི་བོར་རྭ་འདྲ་ བར། །དངོས་མེད་གཤིས་ལས་མ་གྲུབ་བཏག་པ་ཙམ། །ཡེ་་སྟོང་རྩ་བ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དཔྱད་ན། གང་དུའང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཚིག་གིས་མཚོན་ཡང་དོན་རང་མཚན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས། མིང་ཙམ་སྤུ་རིས་འཛིན་པ་ལས། དོན་དངོས་སུ་མི་འཇལ་ཏེ། ནམ་མཁའི་མིང་དང་རི་བོང་གི་རྭ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ནམ་མཁའ་ཡང་ནི་མིང་ཙམ་མོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་སོ་ཅོག་ཏུ་སྣང་དུས་ནས་ཡེ་སྟོང་རྩ་བ་བྲལ་བའི་རང་གཟུགས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།

以下是直譯： 凡夫的世俗諦是遮蔽真實性的污垢。如《入中論》中說： "無明自效能遮蔽，故名世俗諦， 彼所造作虛妄法，聖者說為世俗諦。" 因此，應當捨棄一切心識所分別的，因為那都是分別的網。 應當了知超越是非的心識，如同離邊際的虛空。 如《般若經》中說： "一切法僅是名稱、僅是言說、僅是分別。 凡是分別都不是真實的，真如離一切分別。" 爲了引導至不可言說、超越思維的境界，說： 雖然言說和表徵一切法， 但如同虛空的名稱和兔角一樣， 無實質本性中不成立，僅是假立。 應當了知本來空性、離根本。 若詳細觀察一切法的本性， 因為都不成立， 所以雖然用語言表達，也不是自相的實義。 僅僅是執著名稱的影像， 無法測度實際意義， 就像說"虛空的名稱"和"兔角"一樣。 如《寶鬘論》中說： "虛空也僅是名稱而已。" 因此，應當了知一切法在顯現之時， 就是本來空性、離根本的自身形態的單純顯現。

།སྣང་བརྟགས་ཐམས་ཅད་བློ་འདས་ཆེན་པོར་ལ་བཟླ་བ་ནི། རྟོག་པས་བརྟགས་ན་བློ་ཡིན་དོན་ལ་མེད། །དོན་དུ་སྣང་དེ་བག་ཆགས་མེད་སྣང་ཡིན། །ཡུལ་མེད་ཡུལ་འཛིན་མེད་པས་གཟུང་འཛིན་མེད། །སྨྲ་མེད་བསམ་མེད་བརྗོད་མེད་མཐའ་ལས་འདས། །དེ་ལ་འདི་ཞེས་སུས་ཀྱང་མཚོན་མེད་པས། །ཡེ་ནས་བདག་མེད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་ཤེས། །གང་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་དེ་རང་གི་བློ་ཡིན་ལ། བློའི་ཡུལ་་དུ་ཅི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མེད་སྣང་སྟོང་པ་ཡིན་པས་མཐའ་བྲལ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ། དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་སྐུ་ཡང་འཁྲུལ་སྣང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རང་ངོ་ནི་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པས་འཁྲུལ་པར་མ་གྲུབ་ལ། སེམས་ཅན་ལ་སྣང་ཆ་སེམས་ཅན་དེའི་བཟང་རྟོག་གི་ལས་ཀྱིས་འཁྲུལ་སྣང་བཟང་འཁྲུལ་ཙམ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་བཻཌཱུར་ས་གཞི་གཙང་མ་ལ། །ལྷ་དབང་ལུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འགྲོ་སེམས་ས་གཞི་གཙང་མ་ལ། །ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྐུ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་འཆར། །འགྲོ་བར་འཆར་ནུབ་་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི། །རྙཽག་པའི་རང་སེམས་རབ་འཇུག་དབང་གིས་འཇུག །ཅེས་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་ལྷ་ཡི་རྔ་སྒྲ་དེ། །ལྷ་རྣམས་རང་བཞིན་ལས་ལས་བྱུང༌། །དེ་ལྟར་ཐུབ་པ་ཞི་བའི་ ཆོས། །གསུངས་པ་རང་གི་ལས་ལས་བྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟར་བསྟན་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་སྣང་བའི་དུས་ནས་སྟོང༌། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་གང་སྣང་བདེན་པས་སྟོང༌། །ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་ཡོད་མེད་མཐའ་ལས་འདས། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་དམིགས་བསམ་འདས། །སྤྲུལ་པ་ནི་སྣང་བཞིན་པའི་དུས་ནས་སྟོང་པ་ལྟར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པའོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་དཔྱད་ན་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ལྟར། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐའ་ལས་འདས་ཏེ། སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྤྲུལ་པ་ལྟར་བསྟན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ་སྤྲུལ་པ་ནི་སྣང་ལ་་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 為引導一切顯現和分別超越心識，說： 以分別心分別時是心識，實際並不存在。 顯現為實在的是習氣的無中顯現。 無對境無能取，故無能取所取。 無言無思無說，超越邊際。 因此無人能以"這是"來表徵， 應知本來無我，如幻化。 凡是分別心所分別的都是自己的心識， 一切顯現於心識對境的都是習氣迷亂的顯現， 而這也是無中顯現的空性， 應當了知是離邊際如幻化。 如此，佛陀的化身也是迷亂顯現嗎？ 就其自性而言，不成立於任何處，故不成立為迷亂。 對眾生的顯現方面，是由該眾生的善分別業力所致的善妙迷亂顯現。 如《寶性論》中說： "如同清凈琉璃地，顯現帝釋天身影， 同樣眾生清凈心，顯現能仁王身影。 于眾生顯現生滅各異， 是由渾濁自心趨入力而入。" 又說： "如同天鼓之聲， 從諸天自性業而生， 如是能仁寂靜法， 所說從自業而生。" 如此宣說一切法如幻化，是何意義？ 如同幻化顯現時即空， 如是一切法顯現皆離實有。 如同幻化超越有無邊際， 如是一切法自性超越所緣思維。 幻化在顯現之時即是空性， 一切法也是如此空性。 幻化若詳察則超越有無邊際， 一切法也超越邊際。 顯現而無自性，如幻化而示現。 如《智慧光明莊嚴經》中說： "文殊，幻化雖顯現但並不存在。 同樣，一切法雖顯現但並不存在。"

།སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལས། སྤྲུལ་པ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དེ་འདི་ལྟར། སྣང་མོད་སྟོང་མོད་བདེན་མོད་རྫུན་ཡིན་མོད། །གང་ལྟར་བཏགས་ཀྱང་བདེན་པ་འགའ་མེད་པས། །འདི་ཞེས་མ་འཛིན་ཕྱོགས་ཡན་ཆེན་པོར་ལྟོས། །སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། བདེན་རྫུན་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅིར་བཏགས་ཀྱང༌། དོན་ལ་གྲུབ་པ་མེད་པས་ཕྱོགས་ཞེན་གྲུབ་མཐའི་ར་བ་ལས་བརྒལ་ཏེ། མཐའ་བྲལ་ཀློང་ཡངས་ཆེན་པོར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་གྱུར་ལ། །མི་སྟོང་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་གྱུར་ཀྱང༌། །སྟོང་དང་མི་སྟོང་ལ་སོགས་ཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་་ཡོད། །ཅེས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་ནི། །བདག་མེད་འགག་མེད་ཞེས་ཀྱང་བསྟན། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཐར་་འཛིན་མེད་ན་ཀུན་ཡིན་གཏད་མེད་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། འཛིན་ཞེན་མེད་ན་གང་ཡིན་ཡིན་དུ་ཆུག། །ཚིག་ཙམ་མཚོན་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཅི་བྱར་ཡོད། །གང་ལའང་བདེན་ཞེན་གྱི་མཐར་འཛིན་མེད་ན་གང་ལྟར་རྟོགས་ཀྱང་བརྡ་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཙམ་ལས། དོན་བདེན་མེད་སྟོང་པར་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་ཕྱོགས་ལ་རྩོད་པ་དོན་མེད་པས། ཅི་འོས་སུ་བཞག་སྟེ། དོ་ཧ་ལས། རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ཐམས་ཅད་དེ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལས་གཞན་ཞིག་་སུས་ཀྱང་ཤེས་མི་འགྱུར། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེན་འཛིན་ཡོད་ན་མཐོན་པོར་རྟོགས་ཀྱང་རང་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་ཏེ། འདི་ཞེས་འཛིན་ན་གང་་ཡང་གནས་ལུགས་མིན། །ཡིད་དཔྱོད་རྟོག་པའི་དྲ་བས་ཅི་ཞིག་མཚོན། །སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་རང་གི་རྟོག་པ་སྟེ། །དེ་ཡིས་དོན་དམ་སྟོང་ཉིད་མཚོན་བྱས་ཀྱང༌། ། མཐར་འཛིན་ཉིད་ལས་གནད་ལུགས་ག་ལ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་པ་ཡོད་ཀྱང་རང་གི་རྟོག་པས་དེར་རྟོག་པ་ལས། སྟོང་པ་རྣལ་མ་མ་ཡིན་ཏེ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་ཁ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སོ་སོར་འཕེན་པ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་ན་མྱ་ངན་འདས་པར་ཡང༌། འཇམ་དཔལ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པ། །འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །རྣམ་རྟོག་དེ་དང་བྲལ་བས་ན། ཁྱོད་ནི་རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 如幻化般顯現，而幻化也不成立，如此： 雖顯現、雖空性、雖真實、雖虛妄， 無論如何假立，都無有真實， 不要執著"這是"，請觀大自在。 無論冠以空性、真妄等何種名稱， 實際上都不成立，故應超越宗派偏執， 應當了知離邊際的廣大境界。 如《中論》所說： "雖說是空，雖說非空， 空與非空等皆寂， 此寂靜中何有存在？" 又說： "諸佛說我與無我， 無滅亦如是宣說。" 若無執著，則示現一切皆可，無所依止： 若無執著，隨其所是皆可。 僅是言詞表征，有何可破立？ 若於任何事物都無實執，無論如何瞭解， 僅是了知名言的方便而已。 因為已證實義無實有即空性， 故爭論言詞方面毫無意義。 隨緣安置，如《道歌》所說： "若已證悟，一切皆是彼， 除此之外，誰也不能知。" 若有執著，即使證悟高深，也無法契入自性： 若執著"這是"，則任何都非實相。 意識分別的網羅能表徵什麼？ 心識所分別的是自己的分別， 即使用它來表徵勝義空性， 怎能是實相，不過是邊執而已？ 即使有"是空性"等執著， 也只是自己分別心的想像， 並非真正的空性，因為是執著。 這就是輪迴，因為分別心相續， 而投生各道。若離此則涅槃。 如《贊文殊》中說： "除了分別， 無有所謂輪迴。 離此分別， 你恒時涅槃。"

།སྟོང་པའོ་སྙམ་པ་ལས་སྟོང་པ་མཚོན་པས་སྐྱོན་མེད་ཅེས་པའང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་ནི། འོན་ཀྱང་མཚོན་ཏེ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ཡང༌། །མཚན་མཚོན་འདས་ལ་ཅི་ཞིག་མཚོན་དུ་ཡོད། །དེ་བས་དོན་མེད་རྩོད་པའི་ཞེན་འཛིན་གྱིས། །སེམས་ཉིད་མི་རྟོགས་ཡིད་དཔྱོད་ཕོ་ཚོད་ཙམ། །སྟོང་པར་བློས་གཞལ་བའི་སྟོང་པ་དེས་སེམས་ཉིད་ཀྱི་རང་ངོའི་སྟོང་པ་གཤིས་ཀྱི་་དོན་དམ་དེ་མ་རྟོག་ཏེ། གཤིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་མཚན་མཚོན་ཐམས་ཅད་ལས་་འདས་པ། རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། བློས་གཞལ་དེ་ཡིད་དཔྱོད་འཛིན་པའི་ཕོ་ཚོད་སྤོམ་ཡོར་པོ་རྒྱུས་མེད་པའི་ཡུལ་ཡིད་ལ་འཇལ་ བའོ། །ལོང་བ་བཤད་བཟང་པོས་གཟུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་འཇལ་བ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་གིས་རྟོགས་ཤེ་ན། བླ་མའི་བྱིན་རླབས་གང་གི་སྙིང་ཞུགས་པ། །སྤྲིན་བྲལ་མཁའ་ལ་ཉི་ཤར་དག་པ་བཞིན། །ནམ་ཞིག་ནུས་ལྡན་རྟེན་འབྲེལ་ཐབས་ཀྱིས་འཆར། །དེ་ཚེ་དམ་པའི་དོན་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར། །བློས་མ་རྟོགས་ཕོ་ཚོད་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ནི། རིག་པའི་ངོ་བོ་བསམ་བརྗོད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འཆར་བ་ནི། རང་གི་བསོད་ནམས་དང༌། བླ་མའི་བྱིན་རླབས་ལས། དབང་ངམ་ངོ་སྤྲོད་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་བརྡ་དང་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་པོས་རིག་པ་་སྟོང་གསལ་ཟང་ཀར་ཡོད་པ་རང་ཤེས་ཏེ། བརྟག་གཉིས་ལས། བླ་མའི་དུས་ཐབས་བསྟེན་པ་ དང༌། །རང་གི་བསོད་ནམས་ལས་ཤེས་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། དོ་ཧ་ལས། བླ་མས་སྨྲས་པ་གང་གི་སྙིང་ཞུགས་པ། །ལག་པའི་མཐིལ་ན་གནས་པའི་གཏེར་མཐོང་འདྲ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། །ཐམས་ཅད་ཕྱམ་གཅིག་ཡིན་མིན་དཔྱད་བྱར་མེད། །མཁའ་མཉམ་མཐའ་གྲོལ་ངང་སྟོང་ཟང་ཀ་མ། །ཡངས་ལ་སྣང་སྟོང་སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་དུ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ངང་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར། །གཤིས་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཡུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་ཕྱལ་པ་བར་མེད་སྤྲུལ་པ་སྟར་སང་སེང༌། རིག་པ་རང་སངས་རྗེས་མེད་ཟང་ཀ །ཕྱི་ནང་བར་མེད་དཔྱད་ར་ཞིག་པའི་སྣང་བར་འཆར་ཏེ། རྒྱ་ཕྱམ་ཕྱམ། དོག་མེར་མེར། ཡངས་ཕྱལ་ཕྱལ་བ་ཅིག་ཏུ་འཆར་བ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 為說明"認為是空性"也不能表徵空性而無過這一觀點的不合理： 然而，即使說是爲了表徵而了知， 超越能表所表，還有什麼可表徵？ 因此，無意義的爭論執著， 不能證悟心性，只是意識推測而已。 以心識測量的空性，無法證悟心性自體的空性、本質的勝義， 因為本質的體性超越一切能表所表，無有分別， 而心識測量只是意識推測的執著，是對未知領域的臆測。 這就像盲人善辯地測量色法的差別一樣。 那麼，如何證悟呢？ 上師加持入于誰人心， 如無雲晴空日昇起， 何時具力緣起方便顯， 彼時勝義真實現前。 超越心識所測和臆測的空性實相， 是覺性的本體，超越思維言說。 它在自相續中顯現，是由自己的福德和上師的加持， 在灌頂或指點等時機，通過良好的表示和緣起， 自知覺性明空朗然存在。 如《喜金剛續》所說： "依上師時機方便， 及自福德而了知。" 又如《道歌》所說： "上師所說入誰人心中， 如見掌中所藏寶藏。" 這是什麼樣的呢？ 一切是否平等無可觀察， 如虛空般離邊際空曠朗然， 廣闊而顯空如幻的自性中， 一切諸法自然而然證悟。 當證悟本性時，一切境相顯現無間斷如幻化， 覺性自解脫無痕跡朗然， 內外無別，觀察之處消融的顯相中呈現， 寬廣、開闊、舒展地顯

།ས་ར་ཧའི་ཞལ་ནས། མདུན་དང་རྒྱབ་དང་ཕྱོགས་བཅུ་རུ། །གང་གང་མཐོང་བ་དེ་དེ་ཉིད། །དེ་རིང་མགོན་པོ་ང་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཆད། །ད་ནི་སུ་ལ་ཡང་འདྲི་བར་མི་བྱའོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །འཁོར་འདས་རིག་པར་གྲོལ་བ་བློ་བདེ་ངང་གིས་ཤར་བ་ཡང༌། འཁོར་བ་གང་ཡིན་འཁྲུལ་རྟོག་སེམས་ཉིད་འདི། །རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ཡེ་ཡིན་མྱ་ངན་འདས། །འཛིན་མེད་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ལ་འཕྱོ། །གང་སྣང་དངོས་མེད་དེར་འཛིན་མི་འཇུག་པ། །སྣང་སེམས་སྤྲུལ་པའི་ངང་་དེར་བློ་བདེ་རྙེད། ། འཁོར་བ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་འདི་མེད་སྣང་བ་་སྟོང་པའི་རང་འགྲོས་སུ་རྟོགས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རང་ཤར་དུ་སྣང་བས། དྲན་སྣང་ཡུལ་མེད་སྟོང་པར་གྲོལ་སྟེ། གཉིས་མེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕྱོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱུང་ཆེན་ལས། སེམས་ཀྱི་མཁའ་ལ་ཡིད་ཀྱི་དལ་འཕྱོ་བ། །སྒྱུ་མའི་འགྲོས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཁྱབ་གདལ་པའོ། །ཞེས་སོ། །རིག་སྟོང་ཟང་་ཀའི་ཚུལ། འདི་ལྟར་རྟོགས་ན་བདེན་མཐོང་ཡེ་ཤེས་པ། །གཞན་ཞིག་མཚོན་དུ་མེད་དེ་དེ་རང་ཉིད། །རང་ཤར་རང་སར་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །རིག་སྟོང་ཟང་ཀའི་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་དབྱིངས་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་སྟེ། ཕྱིས་ནས་གོམས་པའི་ཉམས་སྐྱེ་བ་ལས། རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ནས་ལྷག་ཏུ་རྟོགས་བྱར་མེད་དེ་ཟད་པའི་དགོངས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུམ་ལས། གང་གི་ཆོས་མཐོང་བ་དེ་ནི་འཕེལ་བའམ་འགྲིབ་པ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 薩拉哈說： "前後十方中， 所見皆是彼。 今日如我，迷亂已斷， 今後不再詢問他人。" 輪迴涅槃解脫于覺性，自然顯現安樂： 輪迴即是此迷亂分別心性， 若能證悟，本來即是涅槃。 無執覺性智慧游舞于境， 所現無實，不起執著， 顯現與心如幻狀態中得安樂。 若證悟輪迴遍計所執的本性是無而顯空的自然流露， 則涅槃自然顯現， 念與顯現無境解脫于空性， 稱為無二智慧的顯現游舞。 如《大鵬》所說： "心之虛空中意識悠遊， 幻化之行，智慧遍滿。" 覺空朗然之理： 如是證悟，見真實智者， 無他可表，即是其自身。 自顯自處解脫之法性。 覺空朗然的證悟即是見到勝義界的真實， 此後雖有修習的體驗生起， 但證悟的本質不會有更多可證， 因為已見到窮盡的密意。 如《般若經》所言： "見法者無增無減，如虛空。"

།བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལས་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་གཞན་སྐལ་བ་མེད་པ་དག་ལ་མཚོན་ཡང་གོ་སྤྱི་ལས། རང་གིས་རྟོགས་པ་འདྲ་བ་མི་འཆར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི། ཐབས་སྟོང་བླ་མའི་བྱིན་རླབས་སྙིང་ཞུགས་པ། །གང་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་ཡང་གཞན་དུ་མིན། །མིག་ལྡན་གཟུགས་སྣང་སྒྲོན་མེ་འབར་གྱུར་པ། །དམུས་ལོང་དག་ལ་བསྟན་པས་མཐོང་ངམ་ཅི། །མིག་དང་ལྡན་པ་ལ་མར་མེ་འབར་བ་དེ་དམུས་ལོང་ལ་བསྟན་ཡང་མི་མཐོང་བ་ལྟར། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་རྟོགས་པ་ཤར་བ་དེ་སྐལ་པ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་བརྡ་དང་ཐབས་ཇི་ལྟར་བུར་མཚོན་ཡང་ཡིད་དཔྱོད་ལས་རང་གི་རྟོགས་པ་ཅི་་འདྲ་བ་མི་མཐོང་ངོ༌། །དེ་ཡང་བླ་མའི་མོས་གུས་མཆོག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རང་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་དེ། །དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་ཡིན། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་འབར་བ། །མིག་མེད་པས་ནི་མི་མཐོང་ངོ༌། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་དང༌། ལྡན་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་འཆེལ་བ་རྣམས་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ད་རེས་ཀྱི་ཚེ་འདིར་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། ཚིག་ཀྱང་མི་ཤེས་དོན་ཡང་མི་གོ་བ། །གང་གིས་ལེགས་པའི་ཉི་མ་མི་མཐོང་བ། །དེ་བས་བླུན་པོའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་ནི། ། ནེ་ཙོའི་འདོན་པ་འདྲ་ཞིང་རློམ་པས་ཁེངས། །རྟོག་པའི་དྲ་བས་སྙིང་པོའི་དོན་མ་མཇལ། །དེ་ཉིད་མི་ཤེས་དམུས་ལོང་གཟུགས་འཇལ་འདྲ། །རྟོགས་པའི་དུས་མེད་ཡིད་དཔྱོད་བདེན་པར་འཛིན། །ཨེ་མ་གཟུ་ལུམས་ཤིན་ཏུ་སྐལ་བ་ངན།། སྙིང་པོའི་དོན་ལ་ནམ་ཡང་མ་རེ་ཞིག །སྔོན་ཡང་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ནོར་གྱིས་དབེན་པ། འདིར་ཡང་མཆོག་ཏུ་བླུན་པོའི་བློ་གྲོས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་དང༌། རྟོག་པ་དྲ་བ་ལ་དོན་དུ་ཞེན་པའི་ནེ་ཙོ་དང་འདྲ་བ་དག་གིས། སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་དོན་མཐོང་བའི་སྐལ་བ་མེད་དེ། གཅིག་ནི་བླུན་སྒོམ་ཡིད་དཔྱོད་ལ། དོན་དུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཅིག་ཤོས་ནི་ཡིད་དཔྱོད་འཛིན་པའི་མཐར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དགའ་རབ་རྡོ་རྗེའི་ཞལ་སྔ་ནས། ཡིད་དཔྱོད་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ཉོན་རེ་མོངས། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་ཡི་རེ་ མུག །དེ་ལ་འབྲས་བུ་རེ་བ་ཡང་རེ་འཁྲུལ། །ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： 為說明通過加持而證悟的人，即使向無緣者表示，也只能理解大概，而不會如自己所證那樣顯現： 無方便上師加持入心者， 于誰現前亦不及他人。 有眼見色如燈燃燒， 對盲人示能見否？ 如同有眼之人見到燃燒的燈火，向盲人展示也無法看見一樣，有緣之人生起證悟，對於福緣淺薄者，無論如何用表示和方法來展示，也只能停留在意識推測上，無法如自己所證那般見到。 這也是由對上師的最勝信心所生，如《寶性論》所說： "自生諸佛之勝義， 唯以信心而證悟。 如同燦爛日輪光， 無眼之人不能見。" 對於無聞之人，以及雖有聞但被遍計所執所纏縛者，說明他們在今生此世無法證悟真實義： 不解詞義亦不通其意， 無法見到善妙之日輪。 故而愚昧之人如他者， 似鸚鵡唸誦自負自滿。 分別之網未見精要義， 不知真實如盲量色法。 無證悟時執著意識推度為真， 哎呀！如此極為薄福。 永遠不要期望了悟精要義。 往昔也缺乏善說之財富， 今生也成為極其愚昧之智， 以及如鸚鵡般執著分別之網為實義者， 無緣見到心性光明之義。 一者執著愚昧修行和意識推度為實， 另一者則墮入執著意識推度的極端。 如大阿阇黎嘎饒多杰所言： "執著意識推度見解甚可悲， 依此而修行更加可嘆， 期望由此得果更是迷亂。"

།རང་གི་ཕྱོགས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་འཐད་པ་དང་བཅས་པས་བསྔགས་པ་ནི། འདིར་ནི་སེམས་ཉིད་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །བླ་མས་བསྟན་པ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་དངོས། །རང་སེམས་བཅོས་བསླད་མེད་པར་བཞག་ན་འཆར། །རེ་དོགས་འཛིན་ཞེན་མེད་ན་མངོན་པར་སྟེ། །སྟོང་གསལ་མཐའ་དབུས་མེད་ན་ལེགས་ཀྱང་མངོན། །དེ་བས་བརྒྱུད་པའི་བྱིན་རླབས་དང་ལྡན་པ། །དམ་པའི་བླ་མས་ཟིན་པ་མཆོག་ཏུ་གཅེས། །སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྟགས་པར་གནས་ཀྱང་ངོ་མ་ཤེས་པ་དེ། བླ་མས་བསྟན་པའི་དུས་འདིར་མངོན་དུ་མཐོང་བས་ངེས་པར་བྱས་པ་དེ་ཡང༌། ཕྱིས་ནས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཇི་བཞིན་་དུ་བཞག་པ་ཙམ་གྱིས་འཆར་ཏེ། དེ་ཚེ་ཡུལ་དང་སེམས་སུ་སྣང་ཡང་འཛིན་ཞེན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ལ་མངོན་པར་སྟེ། རིག་པ་སྟོང་གསལ་ཕྱམ་གདལ་བ་ངང་གིས་ཤར་བའི་ཚེ། སྔོན་བས་ཀྱང་གསལ་བར་མངོན་པ་ནི་བླ་མ་དམ་པའི་དྲིན་ལས་བྱུང་བ་ན། བརྒྱུད་པ་དང་བླ་མ་ཤིན་ཏུ་བཟང་བ་ཅིག་ལ་ཐུག་པ་ཁོ་ན་གལ་ཆེ་སྟེ། ས་ར་ཧས། དེ་ཕྱིར་བརྒྱུད་པར་ལྡན་པའི་བྱིན་རླབས་ལྔས་བྱུང་བ། །དེ་ཡང་རྗེ་བཙུན་མཐུ་ཡིས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱ། ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། བདག་དང་གཞན་དུ་བྲལ་བའི་སྟོན་མཁན་རིན་ཆེན་མཛོད། །སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ནི་གཡོ་མེད་གུས་པས་བསྟེན། ཞེས་པ་དང༌། སྡུད་པ་ལས། བླ་མ་མཁས་པ་དག་ལ་རྟག་ཏུ་བརྟེན་པར་བྱ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལས་འབྱུང༌། ། ཞེས་སོ། །ལམ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནི། གནས་ལུགས་དོན་ལ་ཡེང་མེད་བསྒོམ་པ་ཡང༌། །སྔོན་འགྲོ་སྔར་བཞིན་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ལ། །སྤྲུལ་པ་འབྱོང་བར་གསོལ་གདབ་དངོས་གཞི་ནི། ། སེམས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལ། ། སེམས་ལ་སྣང་འདིའང་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་འདྲ། །ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་སྤྲུལ་འདྲར་ཐག་བཅད་ནས། །སེམས་ནི་དྲན་པས་མཚོལ་ཁྲོ་བྲལ་བར་གཞག །བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟར་འབྱོང་བར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའི་གསོལ་བ་བཏབ་ནས། སེམས་་དང་སེམས་ལ་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པའི་ངང་ལ་དྲན་རྟོག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡང་མི་རུང་བར་གཞག་གོ །

以下是直譯：

讚歎自宗證悟真實義的合理性：

此處心性即殊勝智慧， 上師所示即自證智慧。 安住自心無造作污染則顯現， 無希懼執著則明顯， 空明無邊際則更顯。 故具傳承加持， 為殊勝上師攝受最為珍貴。

各自本有的智慧雖恒常安住，但未能認識， 在上師指示時當下見到而確定， 此後只需如實安住心的本性即可顯現。 那時雖有境心顯現，但無執著的本性明顯， 覺性空明遍滿自然顯現時， 比以前更加明顯，這是由殊勝上師恩德而來， 因此遇到極好的傳承和上師至關重要。

如薩拉哈所言： "故具傳承加持五種生， 亦由至尊力而定證悟。"

《遍作》中說： "離自他的導師如珍寶藏， 醫王彼者以不動恭敬依止。"

《般若攝頌》中說： "應常依止善知識， 何以故？彼生智者功德故。"

如何修行之道：

于實相義無散修習， 前行如前上師瑜伽， 祈請熟練幻化，正行為： 心如幻化之自性， 心所顯亦似自性幻化， 一切無生如幻決定后， 心以正念離尋伺而安住。

修上師瑜伽后祈請："愿一切法如幻熟練。" 然後安住于了知心及心所顯一切法如幻的狀態中， 不應有任何念想分別作意。

།དེ་ཚེ་སྟོང་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་ཡི། །ངང་ལ་གནས་པས་གཡོ་བྱེད་གཟུང་འཛིན་བྲལ། །དངས་གསལ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་འོད་གསལ་འཆར། །སྣང་ཡུལ་མ་འགགས་་དེར་འཛིན་བཅོས་བསླད་མེད། །སལ་ལེ་སེང་ངེ་མ་ཡེངས་ངང་གིས་བདེ། །གསལ་ལ་མི་རྟོག་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སེམས། །རང་བཞིན་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་མཐོང༌། །དེ་ཚེ་ཆོས་རྣམས་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལ། །བློ་ཡི་རྣམ་པའང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་གྲོལ། །ཆགས་སྡང་རེ་དོགས་བདག་འཛིན་སྤྲུལ་པ་བཞིན། ། གཞི་གྲོལ་ལམ་གྲོལ་འབྲས་བུ་གྲོལ་བ་ ཡིན། །སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་་སེམས་ཀྱི་འཕྲོ་འདུ་ཐམས་ཅད་ནུབ་སྟེ། སྤྲུལ་པར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པའི་ངང་དེ་ནི་གཡོ་བྱེད་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྣང་ཡུལ་སྣང་ཡང་་དེར་འཛིན་གྱི་དཔྱད་ར་མེད་པས། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དེར་རྟག་པའི་གཟུང་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང༌། རིག་པ་དངས་ལ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་གསལ་སྟོང་འཛིན་མེད་དུ་རང་སྣང་བས་སྤྲུལ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། སལ་ལེ་བའི་རིག་པ། རང་གསལ་དུ་ངོ་ཤེས་པའི་ངང་ལ་གནས་པས། ལུས་སེམས་བདེ་བའི་རང་དུས་དེ་ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་འོད་གསལ་ཏེ། སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་མཐོང་བའོ། །དེ་ཚེ་ཆོས་སུ་སྣང་ངོ་ཅོག་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་ཤར་བས། ཆོས་སུ་འཛིན་པ་ངང་གིས་གྲོལ་ཏེ། དུག་ལྔ་་དང་རེ་དོགས་གང་ཡང་མེད་པས། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཆོས་སུ་འཛིན་པའང་རང་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་གཟུང་བ་ནང་འཛིན་པ་སྟེ། གཟུང་བ་གང་ཟག་གིས་བདག་ལ་གྲོལ་བ་དང་མཉམ་དུ། །གཉེན་པོ་ལམ་་དུ་བླང་བྱར་འཛིན་པ་མེད་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཀྱང་ཤུགས་ལས་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 那時，安住于空明離戲的狀態中，遠離動搖的能取所取。清澈明亮如幻化般的光明顯現。所顯現的境界不被阻礙，對此的執著也無有造作污染。明朗清晰，不散亂而自然安樂。明而無念，如虛空般的心。見到遠離戲論的自性本質。此時，諸法如幻化，心的各種相也如幻化般解脫。貪嗔希憂我執如幻化。基解脫、道解脫、果解脫。如幻化般心的一切散聚都消融，連執著幻化的念頭也不存在的那種狀態，就是遠離動搖能取所取的智慧。雖有所顯現的境界，但無有對此執著的分別，因此遠離一切對境和有境的執著。覺性清明而一切顯現自然顯為明空無執，如幻化。清明的覺性，安住于認知自明的狀態中，身心安樂的當下即如虛空般的光明，見到遠離戲論邊際的本質。此時一切顯現為法的事物都如幻化般顯現，因此自然解脫對法的執著。無有五毒和希憂等任何執著，因此對治它們的基道果法的執著也自然消失。外在所取和內在能取，即所取的人我解脫的同時，能取的對治之道也不再被執著為所修，因此也領悟法我也不復存在。這就是所謂的通達二無我的菩薩。

།དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་འཆིང་ཞེན་གྱི་གོལ་ས་གང་ཡང་མེད་པས། ཕྱོགས་ཡན་དུ་བསྟན་པ་ནི། གང་ལྟར་བསྒོམས་ཀྱང་དེ་ཡིས་མི་འཆིང་སྟེ། །ཡོད་པར་བསྒོམས་ཀྱང་རྟག་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ། །མེད་པར་བསྒོམས་ཀྱང་ཆད་པའི་དྲི་མ་བྲལ། །གཉིས་སུ་བསྒོམས་ཀྱང་གཉིས་མེད་ངང་དེར་གནས། །བདག་ཏུ་བསྒོམས་ཀྱང་བདག་འཛིན་འཆིང་བ་མེད། །གཞན་དུ་བསྒོམས་ཀྱང་རེ་དོགས་གཉིས་བཅས་མེད། །བསྐྱེད་པར་བསྒོམས་ཀྱང་རྫོགས་པར་ལྷུན་གྲུབ་ཅིང༌། ། རྫོགས་རིམས་བསྒོམས་ཀྱང་སྤྲུལ་པའི་བསྐྱེད་རིམ་འགྲུབ། །རིག་པ་ཟང་ཀ་བཅོས་བསླད་མེད་པའི་དོན་མཐོང་ནས། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་ཡང་ངེས་སྙམ་དུ་བསྒོམས་ཀྱང་རྟག་པའི་མཐར་མི་ལྟུང་སྟེ་རིག་པ་གཞི་མེད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་སྣང་སྲིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྩ་བ་མེད་པར་བསྒོམས་ཀྱང་ཆད་པའི་མཐར་མི་ལྟུང་སྟེ། རིག་པ་རང་གསལ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྣང་བ་དང་ཤེས་པ་ལྷ་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པ་གཉིས་བཅས་སུ་བསྒོམས་ཀྱང་གཉིས་འཛིན་དུ་མི་ལྟུང་སྟེ། རང་་དུས་དེ་ནས་རང་རིག་གི་ངོ་བོ་གཉིས་མེད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང༌། རྣམ་་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལྷུན་གྲུབ་འདུས་མ་བྱས་ཡེ་ནས་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་དམ་པའི་འོད་གསལ་བསྒོམས་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ཀྱི་བདག་ལྟར་ངར་འཛིན་དུ་མི་ལྟུང་སྟེ། རང་རིག་གི་ངོ་བོ་སྟོང་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་དག་བྱ་དྲི་མའི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་བསྒོམས་ཀྱང་རེ་དོགས་གཉིས་བཅས་སུ་མི་ལྟུང་སྟེ། རིག་པའི་ངོ་བོ་ལ་དྲི་མ་ཡེ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཅེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང༌། བསྐྱེད་རིམ་ལྷ་སྐུ་ཞལ་ཕྱག་དང་བཅས་པ་བསྒོམས་ཀྱང༌། བསྒོམ་དུས་དེ་ཉིད་ནས་དམིགས་བཅས་སུ་མི་ལྟུང་སྟེ། རིག་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་གསལ་མཚན་མ་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར།

以下是直譯： 如此通達的瑜伽士沒有任何束縛執著的陷阱，因此從各個方面來教導： 無論如何修行，都不會被其束縛。 修行有，也脫離常邊； 修行無，也遠離斷邊的過失； 修行二，也安住于無二的狀態； 修行我，也無我執的束縛； 修行他，也無希憂二者； 修行生起次第，也圓滿任運成就； 修行圓滿次第，也成就幻化的生起次第。 見到覺性清明無造作污染的意義后，即使修行業和業報等法，也不會落入常邊，因為見到覺性無基；即使修行一切顯現世間法都無根本，也不會落入斷邊，因為見到覺性自明；即使修行顯現和意識、本尊和宮殿等二元，也不會落入二執，因為在當下見到自覺的本質為無二；即使修行具一切種最勝的空性、如來藏、任運自成、無為、本來成就的殊勝自性光明，也不會落入外道我見的我執，因為見到自覺的本質為空明任運大成就；即使修行輪迴的迷亂顯現、所凈化的垢染等為他，也不會落入希憂二者，因為見到覺性的本質從未有過垢染。如《現觀莊嚴論》所說："此中無所遣，亦無少可立，于正性正觀，正見而解脫。"以及，即使修行生起次第的本尊身相，也不會在修行時落入有所緣，因為見到覺性的本質為空明無相。

རིག་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་གསལ་མཚན་མ་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། རྫོགས་རིམ་སྣང་བཅས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་སྣང་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བསྒོམས་ཀྱང་སྟོང་པའི་མཐར་མི་ལྟུང་སྟེ། རིག་པའི་ངོ་བོ་ལ་རང་གསལ་ཟང་ཀའི་ངོ་བོ་མ་སྤངས་ཡོངས་རྫོགས་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གཅེས་པའི་ཆིངས་གལ་པོ་ཆེའོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཚེ་ན། ཤར་གྲོལ་དུས་མཉམ་ཉོན་མོངས་ཀུན་ལས་གྲོལ། །འཛིན་རྟོགས་ལས་འདས་རྣལ་མའི་ངང་ཉིད་དེར། ། དུས་གསུམ་དུས་མེད་ཆོས་ཉིད་འཁོར་ལོ་ལ། །ཐུན་མཚམས་རིས་མེད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་སྤྱོད། །སྤྲུལ་པའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར་སྣང་ལ་རྗེས་མེད་སྟོང་པར་གནས་པས། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཡང་ལུས་ཡོད་པ་སྙམ་་ཡང་སྟོང་པ་ཟང་མ་ཙམ་ལས་གདོས་བཅས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། ཤེས་པ་ཟང་ཐལ་རྗེན་པར་བུད་ནས། སེམས་ཤར་ས་ནས་རང་ཡལ་གཏད་མེད་དུ་ཕྱམ་ཕྱམ་གྲོལ་ཏེ། སྔ་ཕྱི་རིས་མེད་ཀྱི་རིག་པ་རང་གསལ་ཟང་ཀར་རྟག་ཏུ་ཤར་བས། ཐུན་མཚམས་རེས་མེད་དུ་སོང་སྟེ་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇམ་དཔལ་ལས། དུས་གསུམ་དུས་མེད་རྟོགས་པ་པོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། དེ་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་་དེ་ཡང༌། གཏད་མེད་སྨྱོན་པ་འཛིན་མེད་ཟང་ཀ་མ། ། ཤུགས་འབྱུང་རང་་ཀར་རེ་དོགས་བཅོས་བསླད་མེད། །གང་ཡིན་ཀུན་ཡིན་གཏད་མེད་ཕྱམ་གཅིག་པ། ནམ་མཁའ་རབ་འབྱམས་དགོངས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཤེས་པ་གཏད་འཛིན་དང་བྲལ་བས་བྱ་བའི་ཁྲིགས་ཆགས་བུད་ནས། ཤུགས་འབྱུང་རང་ཤར་གྱི་སྣང་བ་ལ་ཐད་དྲང་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་སྨྱོན་པ་ཁྲོག་ལངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགོངས་པ་ནི་ཕྱོགས་ཡན་ནམ་མཁའ་ལྟར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དུས་་སོ།

以下是直譯： 因為見到覺性的本質為空明無相。即使修行圓滿次第的有相細微瑜伽和無相如虛空的修行，也不會落入空邊，因為在覺性的本質中見到自明清凈的本質未舍，圓滿大的顯現任運成就。這些是瑜伽士最珍貴的重要要點。 當如此通達時： 顯現與解脫同時，從一切煩惱中解脫。 超越執著和理解，在自然的狀態中， 三時無時的法性輪中， 無有間斷地如幻化般行持。 如幻化的眾生顯現而無痕跡地安住于空性，因此瑜伽士雖感覺有身體，但只是空明而已，沒有執著為實有；意識清明直接顯露，心念一生起就自然消融無所緣，前後無別地覺性自明清凈恒常顯現，因此無有間斷，通達三時平等，稱為瑜伽士。如《文殊》所說："通達三時無時者。"這就是其含義。 那時，瑜伽士也是： 無所緣如瘋子，無執著清凈， 自然生起，無希憂造作污染。 一切皆是，無所緣一味， 如虛空廣大的證悟任運成就。 意識遠離所緣執著，因此有序的行為消失，自然生起的顯現中直接行持，如瘋子突然站起；證悟如遍滿虛空般顯現之時。

།འབྲས་བུ་ནི་གཏད་མེད་ཀྱི་སྣང་བ་འཛིན་མེད་དུ་ཤར་བ། དེ་ཚེ་ཉིན་མཚན་སྤྲུལ་པའི་ངང་གནས་པས། །བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོར་བདེ་ཀློང་གཅིག་ཏུ་འཁྱིལ། །ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་རྣམ་ཀུན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆོས་ཉིད་རྒྱུན་ཆད་མེད། །སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་རྣམ་སྤྲུལ་དཔག་ཏུ་མེད། །བདེ་སྐྱོང་འཁོར་ལོར་ཉིན་མཚན་བདེ་བས་སྐྱོང༌། །མ་སྦྱངས་བཞིན་དུ་རླུང་སེམས་གནད་དུ་ཚུད། །སྦྱང་གཞི་སྦྱང་བྱ་སྦྱོར་བྱེད་རྩ་འདབ་རླུང༌། །ཡེ་ཤེས་རོ་གཅིག་སྦྱངས་འབྲས་མངོན་དུ་འགྱུར། །དེ་ལ་འཁྲུལ་པའི་ལུས་སེམས་ཁེགས་པའི་དུས་འདིར། དེ་དག་གི་རྟེན་འབྲེལ་་འགྲིགས་པ་ལས་ཡོན་ཏན་འཆར་བ་ཡང༌། རྩོལ་བ་ཅན་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་དག་རྩ་རླུང་རགས་པའི་ལམ་དུ་བྱེད་ལ། རྩོལ་བྲལ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཁ་ཅིག་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་མི་རྟོག་པ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོང་རྩོལ་ཤས་ཆུང་བ་ལམ་དུ་བྱེད་ལ། དབང་པོ་་ཡང་རབ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་ནི་རིག་པའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བས། བྱ་རྩོལ་མེད་པ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ལས་འདིར་རིག་ངོ་བྱ་རྩོལ་མེད་པ་སྐྱོང་བས་རྩ་རླུང་གནད་དུ་འཆིངས་ནས་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཞོར་ལ་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་ལས་རྩ་རླུང་ལས་སུ་རུང་ནས་ཡོན་ཏན་འཆར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱངས་པས་གནད་དུ་ཚུད་དེ་ཡོན་ཏན་འཆར་བ་ཐུན་མོང་བ་ལྟ་བུའོ། །བྱ་རྩོལ་མེད་པས་རྩ་རླུང་གི་ཡོན་ཏན་འཆར་བ་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ།

以下是直譯： 果是無所緣的顯現無執著地顯現。 那時日夜安住于幻化的狀態中， 大樂輪中盤旋於一味樂界， 受用輪中圓滿一切受用， 法輪中法性相續不斷， 化身輪中化現無量， 樂護輪中日夜以樂護持。 未經修煉，風心自然契入要點， 所凈基、所凈對像、能凈工具的脈支風， 智慧一味，凈化的果實顯現。 在此迷亂的身心消除之時，由於這些緣起和合而生起功德。以勤勉為主的生起次第瑜伽士們以粗大的脈風為道；無勤的圓滿瑜伽士有些從細微瑜伽生起無分別，以較少的凈化努力為道；根器最上的大圓滿瑜伽士們因掌握了覺性本質的證悟，以無作為為道。此處由於修持無作為的覺性本質，脈風自然契入要點，其功德隨之顯現。 在此，由積累二資糧使脈風調順而顯現功德，如菩薩道；通過修煉契入要點而顯現功德，如共同道；無作為而顯現脈風的功德，如自性大圓滿。

།དེ་ཡང་རྟེན་རྩ་དང་རླུང་ནི་འདུག་སྟངས་ལ་སོགས་པས་སྦྱངས་ལ། རླུང་ནི་སེམས་ཀྱི་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཁམས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལྟར་དགའ་བ་སྟེར་བ་ལས། རྩོལ་བཅས་པ་རྣམས་རླུང་རྟ་དང་འདྲ་བ་སྦྱངས་པས། སེམས་དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་དང་འདྲ་བ་རང་དབང་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་མི་རྟ་ཡུལ་ཁམས་གཞན་དུ་དོན་གཉེར་བ་ལ་དཔེ་བྱས་ཏེ། རྟའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ལྟར་འཁོར་ལོ་བཞི་དང་གཙོ་མོ་གསུམ་གྱི་གནས་སུ་རྩོལ་བས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་དང༌། འཁྲུལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ཀྱང༌། འདིར་མི་འཆུན་པོ་ཆེ་རང་གི་སྟན་ལས་མ་གཡོས་པར་དོན་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལྟར། རིག་པ་རང་ས་ཟིན་པའི་ངང་ལས་མི་གཡོ་བ་ན་རྩ་རླུང་དང་མིའི་སེམས་གཉིས་དང་བྲལ་ཏེ་རྣམ་རྟོག་འཕྲོ་འདུ་བདེ་བར་ཞི་ནས། ཆོས་ཉིད་རང་སའི་ངང་ལས་མ་གཡོས་པར། རྩ་རླུང་ལས་སུ་རུང་བའི་ཡོན་ཏན་ལ་མ་བཙལ་ལྷུན་གྱིས་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཐུན་མོང་གི་ཐེག་པ་རྣམས་བློན་འབངས་རྩོལ་བས་དོན་བསྒྲུབས་པ་དང་འདྲ་ལ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐེག་པ་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བ་རྣམས་རྒྱལ་པོ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་དོན་ཀུན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་རིག་པ་རང་ས་ཟིན་པ་ལས་མི་གཡོ་བས་སེམས་དང་དེའི་རྟ་རླུང་གཉིས་འཆིང་སྟེ་ཡོན་ཏན་གྱི་འཆར་ཚུལ་ཡང༌། སྤྱི་བོ་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོའི་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་སྦྱང་གཞི་རིག་པའི་སྟེང་དུ་སྦྱང་བྱ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཛིན་རྟོག་དག་ནས། སྦྱངས་འབྲས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་བསམ་གཏན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངང་ལ་བདེ་ཀློང་དུ་འཁྱིལ་བའོ། །ཡང་མགྲིན་པ་ལོངས་་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་སྦྱང་གཞི་རིག་པ་ལ། སྦྱང་བྱ་ཞེ་སྡང་གི་རྟོག་པ་དག་ནས། སྦྱངས་འབྲས་འདུས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་རྫོགས་པའོ། ། སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་སྦྱང་གཞི་རིག་པ་ལ། སྦྱང་བྱ་གཏི་མུག་་དག་ནས། སྦྱངས་འབྲས་འོད་གསལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ངོ་བོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ།

以下是直譯： 此外，依處脈和風通過姿勢等修煉，風如心的坐騎，界如受用般給予喜悅。有勤修者如訓練風馬，心如騎馬的人一樣自在，以人騎馬前往他國為喻。如駕馭馬頭，通過努力控制四輪和三主要處的專注以及瑜伽動作等。 而此處如大力士不離自座而諸事任運成就，在覺性安住自處不動時，遠離脈風和人心二者，妄念動靜安然寂滅。不離法性自處的狀態中，脈風調順的功德不求自得，任運圓滿。 因此，共同乘如臣民以勤勉成就目標，不共乘自性大圓滿如國王無需努力而一切目標自然成就。 在此，由於覺性安住自處不動，心及其坐騎風二者被束縛，功德顯現的方式是： 頂輪大樂輪的風心調順，在所凈基覺性上凈化所凈對像貪慾的執著分別，凈化的果實是法性輪自性任運的禪定，在大樂狀態中盤旋於樂界。 喉輪受用輪的風心調順，在所凈基覺性上凈化所凈對像嗔恨的分別，凈化的果實是集會和三摩地的受用任運圓滿。 心輪法輪的風心調順，在所凈基覺性上凈化所凈對像愚癡，凈化的果實是光明不可思議的本質任運成就。

།ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་་སྦྱང་གཞི་རིག་པའི་སྟེང་དུ། སྦྱངས་བྱ་ང་རྒྱལ་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་རྟོག་དག་ནས། སྦྱངས་འབྲས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་སྤྲུལ་པ་དང་ལས་བཞིའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱང་གཞི་རིག་པའི་་སྟེང་དུ། སྦྱོང་བྱེད་རང་ངོ་ཤེས་ལ་འཛིན་པས་མ་བསླད་པའི་དོན་གོམས་པས། སྦྱངས་བྱ་སོ་སོའི་དྲི་མ་དག་ནས། སྦྱངས་འབྲས་རིག་པ་གཏན་སྲིད་ཟིན་ནས་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པར་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་བཞིན་བདེ་བ་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས། རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་མཐའ། །ཆོས་རྣམས་རང་སར་བཞག་པ་སྟེ། །ཡེ་གྲོལ་ཅོག་གཞག་ཉིད་ལ་ཐུག །དགོངས་པ་བློ་ལས་འདས་པ་དང༌། །སྟོང་དང་དངོས་པོའི་མཐའ་ཟད་དུ། །དགུ་ཟད་རྟོག་པ་མེད་པ་དང༌། །མཚན་བཅས་རང་སར་གྲོལ་བའོ།

以下是直譯： 臍輪化身輪的風心調順，在所凈基覺性上，凈化所凈對像傲慢、嫉妒等執著分別，凈化的果實是神通、化身和四種事業的成就。 所有這些的所凈基都在覺性之上，能凈工具是了知自性而不被執著污染的意義的熟習，所凈對象是各自的垢染得以清凈，凈化的果實是覺性永遠把握，暫時和究竟的功德圓滿顯現。 這些也如《如意樂輪續》所說： 自性大圓滿的究竟， 諸法安置於自處， 本解脫安住即是， 見地超越心識及， 空性和實有邊際， 九盡無有分別及， 有相自處解脫也。

།མ་སྦྱངས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡི། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་ངང་གིས་རྫོགས། །ཞེས་ སོ། །དེ་ཚེ་རྨི་ལམ་སྤྲུལ་བསྒྱུར་ཞིང་ཁམས་མཐོང་བ་དང༌། །ཕྱིས་ནས་འཁྲུལ་པའི་རྨི་ལམ་རྒྱུད་ཆད་་དེ། །འོད་གསལ་བ་ལ་ཉིན་དང་མཚན་མོ་གནས། ། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་ཏིང་འཛིན་ངང་གནས་ཤིང༌། །སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་རྫུ་འཕྲུལ་ཡོན་ཏན་འགྲུབ། །ཉམས་རྟོགས་ཚད་མེད་རང་གཞན་དོན་གཉིས་འགྲུབ། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་ཀུན་སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་དུ། །སྐལ་བཟང་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་་དོན་སྒོམས་ཤིག །མཚན་མོ་སེང་གེའི་ཉལ་ལུགས་ཀྱིས་དབུ་མ་གསལ་བའི་འཁོར་ལོ་བཞིར་བརྟན་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་དང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཆུད་པ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོ་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟར་བསམ་ལ་ཉལ་བས། རྨི་ལམ་ཟིན་ནས་སྤྲུལ་བསྒྱུར་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་ཅིང༌། སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྫུ་འཕྲུལ་འགྲུབ་ཅིང་འོད་གསལ་གྱི་ངང་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་ལ། ས་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་བགྲོད་ནས། མཐར་ཐུག་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྐལ་ཆེན་པོ། །བསམ་མེད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་རྫོགས་པ་ཡི། །ས་མཆོག་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་འགྲུབ། །ཅེས་སོ། །མི་འགྱུར་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་ངང་ཉིད་ལས། །མི་གཡོ་སྤྲོས་་དང་བྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །མི་རྟོག་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་དོན་མཐོང་ནས། །མི་གནས་གདོད་མའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་ཤོག །ཞི་བ་རྡུལ་བྲལ་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་གཙོ། །འོད་གསལ་མཁའ་དབྱིངས་ཉི་མ་ཤར་བ་བཞིན། །རང་གཞན་གཏི་མུག་མུན་པ་ཀུན་བསལ་ ནས། །འགྲོ་ཀུན་མིག་གཅིག་ཐར་གླིང་སྣང་བྱེད་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ལས། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ལེའུ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་གནས་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པའོ།

以下是直譯： 未修而任運成就的， 諸功德自然圓滿。 此時能控制夢境、變化和見到剎土， 之後迷亂的夢境斷絕， 晝夜安住于光明中。 安住於樂明無分別三摩地中， 成就天眼、神通、神變等功德。 無量的證悟成就自他二利。 因此，一切法皆為化現的自性， 有緣者們當常修習此義。 夜晚以獅子臥式使中脈明顯，四輪中包含動靜世間和一切佛的剎土，尤其觀想喉輪中輪迴涅槃一切法如幻化而入睡。由此能掌握夢境併成就變化等，成就天眼、神通、三摩地和神變，常住光明的狀態中。經歷地道的自性，最終獲得普賢王如來無上菩提的果位。如同經中所說： 於此瑜伽大緣者， 無念不作意， 自性任運圓滿的， 最勝壇城大圓滿成就。 愿從不變大平等的狀態中， 不動離戲的菩提心， 見到無分別自生智慧的意義后， 到達無住本初的境界。 寂靜離塵功德圓滿的主尊， 如光明虛空中升起的太陽， 遣除自他一切愚癡黑暗后， 愿成為引導眾生趨向解脫彼岸的唯一明燈。 這是《大圓滿幻化休息》中"如幻化"一章，即金剛八處的第八處的註釋。

། །། ད་ནི་བསྟན་བཅོས་་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཇུག་གི་དོན་བསྟན་པ་ལས། བརྗོད་བྱའི་དོན་གང་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་ངོས་གཟུང་བ་ནི། དེ་ལྟར་རྒྱལ་བས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོས། །སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་ཉིད་དུ་རིག་བྱའི་ཕྱིར། །རྒྱུད་ལུང་མན་ངག་སྙིང་པོའི་བཅུད་བསྡུས་ཏེ། །དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ཤར་བས་སྣང་བར་བྱས། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་དང་རྒྱུད་སྡེའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་ཅིག་གསུངས་ཀྱང་སོ་སོར་རང་གི་རིག་པ་དང༌། དེའི་ངོ་བོར་སྣང་བ་སྒྱུ་མའི་དཔཻ་བརྒྱད་ལས་ཆོས་ལྷག་པར་མ་གསུངས་ཏེ། ཡུམ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆོས་ལྷག་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་ན་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་དང༌། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས་ཀྱང༌། རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་གནས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་འགགས་པའང་གསུངས། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ཡང་སོ་སོར་རང་གི་རིག་པ་དང༌། དེ་ལས་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ་ཡང༌། ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་དུས་ནས་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་འགག་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏེ། རིག་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དབེན་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་ངང་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་སྤྲིན་དང་འཇའ་ཚོན་ལྟར་སྣང་བ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འབྲེལ་པ་འགྲུབ་པའི་དོན་ཏེ། འཛམ་བུ་གླིང་ན་གདུགས་ཟླ་མེད་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་འབྱུང༌། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་ པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞིར་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是直譯： 現在講述論典圓滿的結尾部分。首先確認所闡述的主題內容： 如是諸佛廣泛宣說的法， 應知即是八種幻化比喻， 彙集續部、教言和精要， 以無垢光芒照亮顯現。 雖然諸佛世尊在經續中宣說了無量法蘊，但除了各自的覺性及其本性顯現為八種幻化比喻外，並未宣說更多的法。如《般若經》中說："須菩提，一切法如夢如幻。涅槃亦如夢如幻。若有法勝於涅槃者，我說彼法亦如夢如幻。"《中論》中也說："如夢亦如幻，如乾闥婆城，所說生住滅，其相亦如是。" 這些的意思是，各自的覺性及由此顯現的諸法，在世俗諦中以八種幻化比喻來說明，同時從其顯現之時起就是遠離生滅的勝義法性。覺性如同勝義空性的虛空，輪迴涅槃諸法如同雲彩和彩虹般顯現，這是世俗諦。這些又與緣起的八相滅等本性相關聯。 如同贊巴洲無與倫比的大師聖龍樹所造的《中論》中所說： "能說是因緣，善滅諸戲論， 我稽首禮佛，諸說中第一。 不生亦不滅，不常亦不斷， 不一亦不異，不來亦不出。"

།རིག་པ་དང་དེའི་ངོ་བོ་ན་སྣང་བའི་ཆོས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་འབེབས་བའི་ཚུལ་འདི་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བསྐལ་པ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་སྒོའི་ཆོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྦྱངས་པས། འདིར་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་ལས་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཉི་མ་ཚད་མེད་པའི་་འོད་ཟེར་སྟོང་མངོན་པར་འཕྲོ་བས། བསྐལ་པ་མཆོག་གི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་མུན་པ་སེལ་ཞིང༌། དམ་ཆོས་ཀྱི་པད་ཚལ་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དེས་སྣང་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ལས། སྐྱེ་་དགུ་ཐམས་ཅད་ཐར་པ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པར་བསྔོ་བ་ནི། དགེ་བ་དེ་་ཡིས་མ་ལུས་འགྲོ་བ་ཀུན། །ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སྒྱུ་མའི་ཚུལ་མཐོང་ནས། །གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཆོས་བསྒྲུབས་ཏེ། །རྒྱལ་བའི་སྐུ་གསུམ་འབྱོར་པས་མཛེས་པར་ཤོག །ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བླ་ན་མེད་པ་ལེགས་པར་ཕྱེ་བའི་དགེ་བ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ནམ་མཁའི་མཐའ་ཀླས་པའི་སེམས་ཅན་་ཐམས་ཅད་ཐར་པ་དམ་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་་དཔེ་བརྒྱད་དུ་སྣང་བཅས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབ་ཅིང༌། རིག་པ་ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་དོན་ལ་བསྒོམ་པ་སྣང་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ནས། ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཕྱིན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པ་སྟེ། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། དགེ་བ་འདི་ཡིས་སྐྱེ་བོ་ཀུན། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་བསགས་ཏེ། །བསོད་ནམས་་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བའི། དམ་པ་གཉིས་ནི་ཐོབ་པར་ཤོག ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།

以下是直譯： 這種以二諦本性來確立覺性及其本性中顯現諸法的方式，是經過無量劫修習無上法門而得來的。在此，從離塵的戒律虛空中，智慧的太陽放射出無量光芒，驅散殊勝根器眾生的無明黑暗，使正法蓮花園盛開。 迴向善業于菩提，愿一切眾生行持殊勝解脫法： 愿以此善業，令一切眾生， 見法無生如幻相，成就漸次增上法， 以佛三身功德莊嚴。 依靠善巧開啟無上法門的殊勝善業，愿遍虛空際的一切眾生進入殊勝解脫道，見一切法如八種幻化比喻而積累福德資糧，並修習覺性如虛空的意義，圓滿無相智慧資糧，最終圓滿地道功德，獲得佛果。 如《六十正理論》所說： "愿以此善業，眾生悉積聚， 福德智慧資，獲得二勝果。"

།ལམ་གྱི་གེགས་མེད་པར་བསྔོ་བ་ནི། རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་གཟུགས་བརྙན་དང༌། །བྲག་ཆ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །བདེན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ནི་རབ་སྤངས་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་གདོད་མའི་སར་ཕྱིན་ཤོག ། ལམ་གྱི་གེགས་ནི་གཤིས་ཀྱིས་ངོ་མ་ཤེས་པས། ཐུན་མོང་གི་སྣང་བ་ངན་པ་རྣམས་དང༌། ལམ་གྱི་ཉམས་ཕྲ་མོ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ་ལས། བདུད་ཀྱི་ལས་དང་གེགས་འཇུག་པས། བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་ནས་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པ་སྟེ། ཞི་བ་ལྷས། གང་ཚེ་བལྟ་བར་འདོད་པ་དང༌། །ཅུང་ཟད་འདྲི་བར་འདོད་པ་ན། །མགོན་པོ་འཇམ་དབྱངས་དེ་ཉིད་ནི། །གེགས་མེད་པར་ཡང་མཐོང་བར་ཤོག །ཅེས་པ་ལྟ་ བུའོ། །བལྟ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་གཞག་གི་ཆའོ། །འདྲི་བ་ནི་ཤེས་རབ་ལྷག་མཐོང་གི་དོན་ནོ། །ཞི་ལྷག་གི་ལམ་དེས་འཇམ་དཔལ་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་མེད་པ་ལ་སྨོན་པའོ། །དེ་ཡང་ཡུམ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་་དཔའ་ལ་ལ་ནི་བདུད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་ནི་བདུད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཡང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། གང་ཤེས་རབ་དང་བརྩོན་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི། བདུད་མེད་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། བདུད་དུ་བྱ་བ་གང་ཡང་མི་དམིགས་སོ། ། གང་ཤེས་རབ་ཆུང་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདུད་ཀྱིས་བར་དུ་གཅོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་མི་བརྩོན་པ་ལ་ནི་བདུད་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 迴向無障礙道： 如夢幻陽焰影像， 回聲幻化等諸法， 遠離執著真實心， 愿證本初智慧地。 道的障礙是由於不瞭解本性，對普通的不良顯現和微細的修行體驗執著為真實，從而引入魔業和障礙。愿了悟無實，獲得究竟果位的身與智慧。 如寂天所言： "何時欲見聞， 稍欲有所問， 愿無礙得見， 文殊怙主尊。" "見"指禪定中的等持分。"問"指般若觀察的意義。以止觀之道證得文殊，即究竟果位佛果。愿無障礙獲得此果。 《般若經》中說："有些菩薩有魔，有些菩薩無魔。"《寶積經》解釋道："具足智慧和精進的人沒有魔，魔找不到機會。為什麼？因為他們見一切法本性不生如虛空，不執著任何魔事。對於智慧小而有精進的人，魔會造成障礙，因為他們執著一切法有我而精進。對於不精進的人，魔不會進入，因為他們本身就是魔業。"

།རྣམ་གཡེང་དང་་འདུ་འཛི་ཞི་བར་བསྔོ་བ་ནི། བྱིས་པ་འདུ་འཛིའི་གྲོང་དང་ཉོན་མོངས་ཀྱིས། ། ཡོངས་གང་སྲིད་པའི་ནགས་ཁྲོད་ཐིབས་བོ་ལས། །རྒྱང་རིང་འཕགས་པའི་དགའ་ཚལ་དེར་སོང་སྟེ། །དཔག་མེད་ལྷ་བརྒྱའི་གཙུག་ན་མཛེས་གྱུར་ཅིག ། དེ་ལ་གྲོང་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་དང་མཚུངས་པའི་དགོན་པ་དག་ན་འདུལ་བར་དཀའ་བའི་བྱིས་པ་དང༌། རྩོད་པའི་གཞི་ནོར་རྫས་དང༌། རྐྱེན་ཉོན་མོངས་པ་མང་བས་ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས། འཕགས་པ་དགའ་བའི་ནགས་ཚལ་རབ་ཏུ་དབེན་པར་སོང་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་དོན་མ་བསྒོམས་ནས་ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་འགྲུབ་པ་ན། དུས་དུས་སུ་ལྷའི་ཚོགས་འདུ་བ་དག་ལ་ལེགས་པར་འདོམས་པ་དེ་དག་གིས་གཙུག་གི་ནོར་བུ་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱིས་དང་སྐལ་པ་མཉམ་སྤྱོད་ན། །ངེས་པར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་འགྱུར་ཏེ། །སྐལ་མི་མཉམ་པར་འཁྲིད་བྱེད་ན། །བྱིས་པ་བསྟེན་པས་ཅི་ཞིག་ བྱ། །སྐད་ཅིག་གིས་ནི་མཛར་འགྱུར་ལ། །ཡུད་ཙམ་ཞིག་གིས་དགྲར་ཡང་འགྱུར། །དགའ་བའི་གནས་ལ་ཁྲོ་བྱེད་པའི། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་མགུ་བར་དཀའ། ། ཕན་པར་སྨྲས་ན་ཁྲོ་བར་བྱེད། །བདག་ཀྱང་ཕན་ལས་ཟློག་པར་བྱེད། །དེ་དག་ངག་ནི་མི་ཉན་ན། ཁྲོས་པས་ངན་འགྲོར་འདོང་བར་འགྱུར། །མཐོ་ལ་ཕྲ་དོག་མཉམ་ལ་འགྲན། །དམའ་ལ་ང་རྒྱལ་བསྟོད་ན་དྲེགས། །མི་སྙན་བརྗོད་ན་ཁོང་ཁྲོ་སྟེ། །ནམ་ཞིག་བྱིས་ལ་ཕན་པར་འགྱུར། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཅིག་པུ་མངོན་པར་གནས་པའི་དོན་དུ་བསྔོ་བ་ནི། བདག་གི་སེམསས་འདི་རྣམ་གཡེང་ལ་སྐྱོ་བས། །ཞི་བའི་ནགས་ནང་དབེན་ཞིང་ཉམས་དགའ་བར། །གཅིག་པུ་ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་བསྒོམ་ཞིང༌། །འཕགས་པའི་བློ་མིག་དག་པ་ཐོབ་པར་ཤོག ། སྤྱིར་འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ལ་ཞེན་པ་རྣམས་འཁྲུལ་ལ། ཁྱད་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་བསླུ་བའི་སྒྱུ་མས་ཁོ་བོ་ཐར་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གདུལ་དཀའི་འཁོར་དང་་དུས་ངན་གྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ལ། གཅིག་པུ་དབེན་པར་གནས་པས་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའོ། །ཞི་བ་ལྷས། བདག་ནི་གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་ལ། །རྙེད་དང་བཀུར་སྟིས་འཆིང་མི་དགོས། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： 迴向平息散亂和喧囂： 愚童喧囂村，煩惱遍滿的， 輪迴密林中，遠離聖喜園， 愿成百天眾，頂上莊嚴飾。 在如村鎮般的寺院中，難以調伏的愚童、爭議的財物和煩惱眾多，故求解脫者應前往聖者歡喜的寂靜林中。在那裡修習禪定之義，成就地道功德后，時常聚集天眾並善為開示，愿成為他們的頂飾。 如《入菩薩行論》所言： "與愚同伴處，必定墮惡趣， 不平等相處，親近愚何為？ 須臾成密友，頃刻反為敵， 喜處生嗔恨，凡夫難令喜。 善言反生嗔，復令背善事， 不從其言教，嗔怒墮惡趣。 嫉妒高勝者，與同輩競爭， 傲慢視下者，稱讚生驕矜， 誹謗則生嗔，何時利愚人？" 為獨處而回向： 我心厭離諸散亂， 寂靜林中獨棲居， 專修甚深真實義， 愿得聖者清凈眼。 總之，執著如幻的迷亂顯現者為迷惑。特別是世間八法欺誑的幻相對我求解脫無益，因此應捨棄難調的眷屬和惡劣時代的一切顯現，獨居靜處，愿證得聖者智慧。 如寂天所言： "我求解脫故，不需利養縛。"

།ནགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སྤྲོ་བས་བསྔོ་བ་ནི། ནགས་རྣམས་མེ་ཏོག་ལོ་མ་འབྲས་མང་ཞིང༌། །ཆུ་གཙང་དཀའ་ཐུབ་དཔལ་གྱིས་བརྒྱན་པ་དེར། །དལ་འབྱོར་སྙིང་ནོར་ལྡན་པའི་ལུས་འདི་ཡིས། །དོན་ཆེན་ཆོས་མཛོད་ཐར་ལམ་བགྲོད་པར་ཤོག །ནགས་ཀྱི་ནང་རབ་ཏུ་དབེན་པ། མེ་ཏོག་དང་འབབ་ཆུས་བརྒྱན་པ། བྲག་རིའི་ཐེལ་རྣམས་ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་གྱིས་འཚེར་བའི་ཕུག་དང༌། སྦ་དང་འཁྲི་ཤིང་དང༌། འོད་མའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བསམ་གཏན་གྱི་གནས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དེ་དག་ཉིན་པར་ལ་རང་དབང་ཐོབ་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གྲུབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་ས་དང་ལམ་གྱི་ཐེམ་སྐས་འཛེགས་ཏེ་ཐར་པ་ཆེན་པོའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། ནགས་ན་བྱ་དང་རི་དྭགས་དང༌། །ཤིང་རྣམས་མི་སྙན་བརྗོད་མི་བྱེད། །འགྲོགས་ན་བདེ་བ་དེ་དག་དང༌། །ནམ་ཞིག་བདག་ནི་གནས་པར་འགྱུར། །ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །མཐར་གྱིས་གཞན་དོན་ལ་བསྔོ་བ་ནི། དེང་དུས་བདག་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་བྱའི་ཕྱིར། ། མི་ཡི་སྲིད་པར་དགེ་བའི་ཆོས་སྤྱད་དེ། །ཞི་བའི་ལམ་ལྡན་ཡོན་ཏན་ཚོགས་མང་བས། །མཐའ་ཡས་འགྲོ་བ་སྲིད་ལས་སྒྲོལ་བར་ཤོག །དེང་སང་ནི་བདག་གིས་ཕན་པ་མི་འགྲུབ་པས་གཅིག་པུ་་དབེན་པར་གནས་ཏེ། མི་ལུས་དོན་ཡོད་པར་ཞི་བའི་ཆོས་རྩེ་གཅིག་སྤྱད་་དེ། སངས་རྒྱས་པ་ན་ནམ་མཁའི་མཐའ་ཀླས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སོ། །དབེན་པ་ལ་བསྐུལ་བའི་གཏམ་ལས། བདག་གི་ཚིག་ཀྱང་མི་རིག་པར། །གཞན་ལ་ཕན་པ་འགྲུབ་བོ་ཞེས། །སྨྲ་བ་ཇི་ལྟར་སྨྱོན་པ་བཞིན། །དེ་བས་དབེན་པར་གནས་བྱས་ལ། ། མཐར་གྱིས་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཕྱི་རབས་ལ་གདམས་པ་ནི། ཚུལ་འདི་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྟེ། །ངེས་དོན་གནད་དུ་དྲིལ་བའི་ལམ་ ཡིན་པས། །ཐར་པ་འདོད་པས་སྙིང་ནས་བརྩོན་བྱ་ཞིང༌། །ཉིན་མཚན་མི་དལ་འབད་པས་ཉམས་སུ་བླངས། །མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ངེས་དོན་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བའིགནད་ཡིན་པས། དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ལེ་ལོ་མེད་པར་བརྩོན་པས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱའོ།

以下是直譯： 以歡喜林中功德而回向： 林中花葉果實多， 清水苦行莊嚴處， 閑暇具足珍寶身， 願行大義法藏道。 在幽靜的林中，有花朵和流水裝飾，月光照耀巖石洞穴，藤蔓和竹林環繞的悅意禪修處，愿白天獲得自在，成就止觀，以此攀登地道階梯，今生即入大解脫城。 如《入菩薩行論》所言： "林中鳥獸樹， 不出不悅音， 何時與彼等， 相處得安樂？" 最後為利他而回向： 今為令此生有果， 人世修習善妙法， 具足寂靜道功德， 愿度無邊眾生脫。 如今我無法利益他人，故獨居靜處，使人身有意義，專修寂靜法。愿成佛后，利益無邊如虛空際的眾生。 《勸勉獨處之語》中說： "不知自己言， 妄言利他成， 如同瘋人語， 是故應獨處， 漸次利眾生。" 對後代的教誨： 此法甚深法要義， 究竟精要之道路， 求解脫者當勤修， 晝夜不懈勤修持。 這是經續究竟意義的精要，具信者應當精進不懈地修持。

།ཡང་ནན་ཏན་དུ་གདམས་པ། ཕྱི་རབས་སྐལ་ལྡན་དད་དང་ལྡན་པ་ཀུན། །ཡི་གེ་འདི་ལ་རྟག་ཏུ་ནན་ཏན་མཛོད། །རང་གཞན་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་རབ་བརྒལ་ནས། །འགྲོ་བའི་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ངེས། །རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་གནས་ངེས་པའི་ཡི་གེ་འདི་ལ། སྐལ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་གཅེས་སྤྲས་སུ་མཛོད་ཅིག་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཚིག་དང་དོན་ལ་སྤྱི་དང་ཕྱོགས་སུ་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་གང་དུ་གདམས་ཤེ་ན། མདོ་དང་རྒྱུད་དོན་མན་ངག་སྙིང་པོའི་དོན། །མ་ལུས་ཟབ་མོའི་མིག་ལྡན་རྣལ་འབྱོར་པ། །དྲི་མེད་འོད་ཟེར་སྣང་བས་བརྒྱན་པ་དེས། །གངས་རི་ཐོད་དཀར་མགུལ་དུ་ལེགས་པར་བཀོད། །གསང་སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུད་དང་མན་ངག་གི་གནས་ལ་ལྟ་བའི་་བློ་གྲོས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བ་དེས། རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་རི་ཐོད་དཀར་གྱི་མགུལ་དུ་ལེགས་པར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །རི་དེའི་ཡོན་ཏན་ནི་གནས་ལ་བསྔགས་པ་རོལ་མོའི་དབྱངས་སྙན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །བསྟན་པ་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པའི་བསྔོ་བ་ནི། ཆོས་ཚུལ་ཉི་མ་དྲི་མེད་འོད་སྟོང་ལྡན། །ཡེ་ཤེས་སྣང་ལྡན་མ་རིག་མུན་སེལ་གྱིས། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་རབ་ཏུ་སྐེམ་བྱས་ཏེ། །ཐར་གླིང་སྣང་བས་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པར་ཤོག །དུས་མཐའི་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་འབར་བའི་རང་བཞིན་དང་མཚུངས་པར་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་རབ་ཏུ་འབར་ཞིང་སྣང་བ་འདིར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་ཏེ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྐེམ་ཞིང༌། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བསྟན་པ་ཐར་གླིང་སྣང་བའི་སྒྲོན་མེ་འབར་བ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པ་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་གསལ་བྱེད་ལས་ཤིས་པ་བརྗོད་པའི་རྒྱན་དུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཇུག་གི་དོན་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

以下是直譯： 再次殷切教誡： 後世具緣具信者， 恒常精進此文字， 自他超越輪迴海， 定成眾生二利益。 請具緣者珍惜這金剛語的確定文字。 這兩個偈頌總體和區域性地教誡了語言和意義。 何人何處教誡？ 經續義要精髓義， 具足甚深眼瑜伽， 無垢光明莊嚴者， 善造岡底斯山頸。 具有觀察密咒外內續部和口訣之處的智慧光芒者，在山王崗日妥嘎白頂山頸善造此文。此山功德應從《讚頌聖地悅耳音樂》中了知。 迴向教法遍十方： 法理無垢千光日， 智慧光明除無明， 令輪迴海全乾涸， 解脫洲光遍十方。 如同末劫太陽光芒網燃燒般，愿此極為明亮閃耀的法理，驅除眾生一切無明黑暗，令輪迴大海及習氣乾涸，如解脫洲般的奇妙教法明燈燃燒，遍及一切方向興盛廣大。這是以有形的明喻作為吉祥語的修飾。 以上已完整闡述結尾部分的

།རང་བཞིན་ཉེ་བར་མཛེས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ། ། སྣ་ཚོགས་རིན་ཆེན་རྒྱན་གྱིས་སྤྲས་པ་ལྟར། །དོན་ཟབ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཚུལ་ལ། །ཚིག་དོན་རྣམ་བཀྲའི་ཟབ་དོན་་འགྲེལ་འདི་བྱས། །དགེ་བ་འདི་ཡིས་སྐྱེ་དགུའི་འཇིག་རྟེན་དུ། །བསྟན་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཡུན་རིང་གནས་པར་ ཤོག །སྐྱེས་བུ་མཆོག་རྣམས་སྐུ་ཚེ་མཐའ་་ཡས་ཤིང༌། །ཆོས་རྔ་སྒྲོགས་པས་འཇིག་རྟེན་མཛེས་གྱུར་ཅིག །རྒྱལ་ཁམས་ཀུན་ཏུ་རྟག་ཏུ་བདེ་ལེགས་ཤོག ། དགེ་དངོས་སྤྱོད་པས་ཐར་པའི་ལམ་ཞུགས་ཏེ། །གནས་སྐབས་མཐར་ཐུག་རེ་བ་རྫོགས་གྱུར་ནས། །མགོན་པོ་དོན་གཉིས་འབྱོར་པ་མཐའ་ཡས་ཤོག །ཆོས་ཚུལ་རིན་ཆེན་སྲིད་གསུམ་པདྨོའི་གཉེན། །མ་ལུས་རང་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱས་པ་ཡང༌། །ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་འཇིག་རྟེན་མིག་གྱུར་ཏེ། །འཛམ་གླིང་ཀུན་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་སོའི་འགྲེལ་པ་ཤིང་རྟ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་གནས་ལ་མང་དུ་ཐོས་པའི་ནོར་གྱིས་ཕྱུག་ཅིང༌། ནམ་མཁའ་ལྟར་གོས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་པོ་ཐོབ་ནས་ཐེག་པ་མཆོག་གི་གནས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ། དཔལ་ཨུ་རྒྱན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨའི་ཞབས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྣ་ཚོགས་རང་གྲོལ་གྱིས་གངས་རི་ཐོད་དཀར་གྱི་གནས་ཨུ་རྒྱན་རྫོང་གི་རི་ངོགས་སུ་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།དགེའོ།། །།དགེའོ།། །།དགེའོ།

以下是直譯： 如同天生美麗之人， 以各種珍寶裝飾般， 對甚深奇妙法理， 作此詞義廣深釋。 愿以此善業，在眾生世間中， 教法大海長久住。 愿殊勝士夫壽無量， 說法鼓聲美世間。 愿諸國土常安樂， 行善入解脫道， 暫時究竟愿圓滿， 怙主二利無邊豐。 珍貴法理三界蓮友， 無餘自性受用廣， 后際成世間眼目， 遍瞻部洲興盛廣。 大圓滿幻息休息註釋《善車》完成。 此註釋由具足多聞如來教法之財富，獲得如虛空無垢三摩地初門，掌握殊勝乘法，蒙受吉祥鄔金大師蓮花生垂念的瑜伽士那措朗卓，在崗日妥嘎白頂山的鄔金宗山坡撰寫完成。 善哉！善哉！善哉！